АУГАА ДАРАНГУЙЛАГЧИЙН МОНОЛОГ

Орчуулагчийн өмнөтгөл: Дэлхийн хошин урлагийн эцэг байх гэж миний бодож явдаг Чарлз Спенсер Чаплины "Аугаа дарангуйлагч" хэмээх кинон дээр гардаг энэхүү суут илтгэлийг анх сонсоод л хэзээ нэгэн цагт Монгол хэл рүүгээ орчуулахсан гэж мөрөөдөж эхэлсэн билээ. Үнэхээр хэдийд ч хэлсэн үнэнд нийцэх цагийг эзэлсэн энэхүү үгийг байнга санаж, сэрж явууштай. Түүх болоод үлдчихгүй ингээд хэзээд үнэн байгаад байдаг нь гунигтай юм шүү.

Намайг өршөөгөөрэй, би эзэн хаан болж чадашгүй нь. Миний хийх хэрэг биш. Би хэнийг ч захирч, булаан эзлэхийг хүсэхгүй байна. Харин ч болж өгвөл хүн бүрт тусалмаар байна. Жүүдүүдэд ч, бусдад нь ч, хар хүмүүст, бас цагаан хүмүүст. Хүмүүс бид бүгд нэг нэгэндээ туслах дуртай, хүн чанар нь угаас тийм. Нэг нэгнийхээ аз жаргалыг мэдэрч амьдрахыг хүсдэг. Нэгнийхээ гуниг гутралыг идэж биш. Нэгнээ үзэн ядаж, хорсож амьдрахыг бид хүсдэггүй. Дэлхий ертөнц дээр хүн бүрт орон зай бий, сайхан Дэлхий минь хүн бүрийг тэтгэх хангалттай нөөцтэй.

Амьдралын зам эрх чөлөөтэй, сайхан байж болно, гэвч бид тэр замаа алджээ. Шунал тачаал хүмүүсийн сэтгэлийг хордуулж, хорвоог хорслоор дүүргэж, биднийг уй гашуу, цусан далайд галуун цуваагаар хөтөлжээ. Бид хурдан явахыг сурсан ч өөрсдийгөө түгжиж орхиж. Буй бүхнийг минь олж өгөх машин техник маань биднийг улам бэлэнчлэнгэ болгож. Мэдлэг их хуримтлуулсан ч юм бүхнийг шүүмжлэх болж. Ухаан суусан ч уцаар бас ихдэж. Хэт их бодсоор мэдрэмж буурч. Машин техникээс илүү хүн чанар үгүйлэгдэнэ. Ухаалаг байхаас илүү сайхан сэтгэл, өрөвч занг үгүйлнэ. Эдгээр зан үгүй бол амьдрал харгис болж, бүх зүйл алдагдана.

Нисэх онгоц, радио холбоо биднийг улам ойртуулсан. Эдгээр бүтээлүүдийн оршин буй нь хүмүүн төрөлхтөнд сайн сайхныг урин дуудна биш үү, бүгд ахан дүүс байж, нэгэн цул байхыг уриална биш үү. Одоо л гэхэд миний дуу хоолой хорвоогийн хэдэн сая хүний сонорт хүрч байна. Цөхөрч ядарсан хэдэн сая эрчүүд, эмэгтэйчүүд, хүүхдүүдэд. Гэмгүй нэгнээ тамлан зовоож, хорьж цагддаг тогтолцооны хэлмэгдэгсдийн сонорт. Намайг сонсож буй улсад хэлэх үг минь “БҮҮ ШАНТАР”. Бидний дээгүүр нүүгэлтэн буй энэ их уй гашуу бол дайран өнгөрөх шунал тачаалын нүүдэл төдий болой. Хүмүүн төрөлхтөний өсөн дэвшихээс эмээсэн улсын тэчьядсан атаархал төдий. Үзэн ядалт, хорсол бүхэн цагийн эрхээр урсан одож, дарангуйлан захирагч бүхэн үхэж далдрахад хүмүүсээс булаасан эрх мэдэл эргээд хүмүүстээ шилжих болно. Мөхөх тавилан хүмүүст байсаар байгаа цагт эрх чөлөө хэзээ ч үл устана.

Цэргүүд ээ, эдгээр зэрлэгүүдэд бүү бууж өг, та нарыг үзэн яддаг тэр хүмүүст, та нарыг боолчлон захирдаг, амь амьдралыг чинь дураар чиглүүлдэг, хийх зүйлийг чинь тушаадаг, юу бодож юу мэдрэхийг чинь цагдан хорьдог тэдгээр хүмүүст бууж өгч болохгүй. Цэрэглэн барьж, идэх уухыг чинь хориглон, хонь мал мэт үзэж, хорон сум мэт ашиглаж байгаа хүмүүс. Эдгээр хуурмаг хүмүүст битгий бууж өг, хуурмаг зүрх, хуурмаг ухаантай хуурмаг хүмүүсийг сөр. Та нар хуурмаг биш. Та нар хонь мал биш. Та нар бол хүмүүс. Хүмүүн төрөлхтөний хайр сэтгэл зүрхэнд тань бий. Та нарт хорсол үгүй. Хайрлуулж үзээгүй нэгнээс л хорсол гардаг, хайрлуулж үзээгүй хуурмаг хүмүүсээс.

Цэргүүд ээ, боолчлолын төлөө бүү тулалд. Харин эрх чөлөөний төлөө тэмц. Судар номонд “Бурхны хаанчлал хүний дотор оршин буй” хэмээн заасан байдаг. Ганц хүн биш, бүлэг улс биш, харин бүх хүний дотор гэж хэлсэн. Та бүхний дотор. Та нар, хүмүүс та нар, хүчийг эзэмшдэг. Машин бүтээх хүч чадал. Аз жаргалыг бүтээх хүч чадал. Та нар, хүмүүс та нар, эрх чөлөө, аз жаргалыг бүтээх, энэ амьдралаа гайхамшигт адал явдал болгон хувиргах хүч чадлыг эзэмшдэг. Тиймээс ардчиллын нэрийг барьж энэхүү хүч чадлаа ашиглан нэгдэцгээе.

Шинэ ертөнцийн төлөө, хүн бүрт тааваар ажиллах боломж өгдөг, өсвөрийн залууд ирээдүй, өтөл настанд баталгаа өгдөг тийм ертөнцийн төлөө тэмцэцгээе. Ийм амлалтыг өргөсөөр энэ зэрлэгүүд хүчийг олсон. Гэвч тэд бол хуурамч. Амлалтдаа огт хүрээгүй. Хүрэх ч үгүй. Дарангуйлагч нар өөрсдийгөө чөлөөлөөд бусдыг боолчилдог. Тэгэхээр одоо, биелээгүй амлалтуудын төлөө тэмцэцгээе. Хорвоог чөлөөлөхийн төлөө тэмцэцгээе, улс үндэстнүүдийн хил заагийг арилгацгаая, шунал тачаал, үзэн ядалт, хорсол хонзогнолыг арилгацгаая. Шалтгаан учрыг олж тогтоодог, шинжлэх ухаан, шинэ дэвшлийн замаар хүмүүн төрөлхтөний аз жаргалыг цогцлоох тэр л ертөнцийн төлөө тэмцэцгээе.

Цэргүүд ээ, ардчиллын нэрийг барьж бүгд нэгдэцгээе!

Орчуулсан: Д.Цогчулуун (ЧҮНДЖ)
2019.04.18

ЧУЛУУН ШИЛТГЭЭНИЙ ЖЕННИ

"Хаан сэнтийний тоглоом" цувралын төгсгөлийн бүлгийн 2 дугаар анги дээр том юут Подрикийн дуулсан "Jenny of Oldstones" хэмээх дууны үгийг нөхөдтэйгээ хамтран монголчлов. Дууг Флоренс үнэхээр сайхан дуулж, клипний зураг гэж гайхамшигтай. Кино бүтээгчид олон сая фэнүүддээ энэ ангиар баяртай гэж хэлэх шиг боллоо. Сүүлийн анги хүртэл өч төчнөөн зүрх шархалж хоцрох учраас салах ёсыг эртхэн хийлгэж сэтгэл зүрхийг амрааюу гэсэн байх.

Халин одсон хаадын их танхимд
Ханьсаж Женни бүжнэ, сүнснүүдтэйгээ
Хаяад одсон, хайгаад олсон, бас
Хамгаас илүү хайрлаж асан тэдэнтэйгээ

Эрт цагт нөгчиж, тэнгэрт халин одоод,
Эдүгээ суу нь бүдгэрч, түүнд мартагдсан ч,
Чийг даасан хуучин чулуун танхимд
Чин зүрхний нь гуниг үргээн тойрон бүжнэ ээ.

Орхин одохыг бүсгүй хүсээгүйсэн, огтхон ч хүсээгүй,
Орхиж явахыг бүсгүй хүсээгүй, огтхон ч хүсээгүй ээ

Өдрийн турш, үдшийн бүрий хүртэл тэд бүжив.
Өргөн танхимд хүүгэх өлөн цаст шөнөөр ч бүжив.
Өвөл зун солигдож, ахиад л өвөл эгэх хүртэл
Өндөр хана хагарч, үйрэн унах хүртэл, тэд бүжив.

Орхин одохыг бүсгүй хүсээгүйсэн, огтхон ч хүсээгүй,
Орхиж явахыг бүсгүй хүсээгүй, огтхон ч хүсээгүй ээ
Орхин одохыг бүсгүй хүсээгүйсэн, огтхон ч хүсээгүй,
Орхиж явахыг бүсгүй хүсээгүй, огтхон ч хүсээгүй ээ

Халин одсон хаадын их танхимд
Ханьсаж Женни бүжнэ, сүнснүүдтэйгээ
Хаяад одсон, хайгаад олсон, бас
Хамгаас илүү хайрлаж асан тэдэнтэйгээ

2019.04.24
ЧҮНДЖ-ийнхэн хамтран сууж эх хэлнээ буулгав.

Хаантан
ДоЯам
Цогоо

ЛОГИК ҮГҮЙСГЭЛ

ЛОГИК ҮГҮЙСГЭЛ
Зохиолч Ховард Шөнфэлд, 1951 он

Хиллбүрт Хүүпэр Аспасиа товлосон хуваарийн дагуу Харвард Их Сургуулийн шинэ улирлын нээлтэд илтгэл тавихаар лекцийн танхимд хүүхдийн тэргэн дээрээ сууж байв. Өмнө нь хэдэн мянган оюутнууд сууцгаана. Нялх суутныг ямар сэдвээр ярих бол хэмээн оюутнууд тэсэж ядан шивнэлдэцгээнэ.

Хүүпер тэргэн дээрээсээ урагш бөхийн чимээгээ аядахыг анхааруулан гараа өргөв.

- Өнөөдөр би энд хүний оюун ухааны үүслийн талаар хэлэлцэх болно. Хүмүүн төрөлхтөний оюун ухааныг удамшил тодорхойлдог уу, эсвэл орчин тодорхойлох уу? Эсвэл энэхүү машид хэтрүүлэн үнэлэгдсэн үзэгдлийг хөгжүүлэхэд энэ хоёр хоёул оролцсон болов уу? Миний үзэж байгаагаар бол оюун ухаан гэдэг нь бидний тухайн мөчид хүртэж буй хүнсний төрлийн үр дагавар болно. Миний өөрийн оршихуй үүнийг баталж байна. Хүүхдийн орны хашлага, манжин идсээр байгаад л би дэлхийн хамгийн ухаантай хүүхэд боллоо шүү дээ.

Хүүпер түр азнав. Танхимын арын эгнээнд хоёр оюутан Хүүперийн санааг хэлэлцээд ухаан алга.

- Хэрвээ түүний хэлж байгаа үнэн бол, удамшил болон орчны аль нь ч хүмүүний оюун ухааны хөгжилд хувь нэмэргүй юм, - гэж эхний оюутан хэллээ.

- Яг тийм, - гэж хоёр дахь нь зөвшөөрөв.

Эдгээр залуус идэш хүнсийг орчны нэг хэсэг гэж тоолгүй орхигдуулсан нь мэдээжийн хэрэг байлаа. Тэд хоёул сургуулийнхаа хүндэт оюутнууд бөгөөд хоёулаа ФайБэтаКаппа түлхүүрийн эзэн, эрдэм шинжилгээний хүрээний бүхий л төрлийн өргөмжлөл шагналыг хүртэж, багш нар болон бусад оюутнуудынхаа хүндэтгэлийг хүлээсэн, товчхондоо бүхий л төрлийн боловсрол сургалтын тогтолцоонд хамгийн шилдэг хэмээн үнэлэгдсэн оюутнууд билээ.

- Хэрвээ, удамшил болон орчны аль нь ч оюун ухааны хөгжилд нөлөөгүй юм бол бидэнд өдийг хүртэл заасан зүйлс худал болох нь, - хэмээн эхний оюутан өгүүлэв.

- Гэхдээ бидэнд заасан зүйлс баримтад тулгуурласан шүү дээ, - гэж хоёр дахь оюутан мэтгэлээ.

- Тэр үнэн. Тэгэхээр Хүүперийн хэлсэн худлаа болж таарах нь ээ.

- Хүүперийн хэлсэн зүйл худлаа гэвэл тэрээр хүүхдийн орны хөндлөвч мод, манжин идсээр ухаалаг болоогүй, бас тэгээд хоёр насандаа докторын зэрэг хүртээгүй, тэргэн дээрээсээ коллежийн оюутнуудад илтгэл тавиагүй байж таарна аа.

- Түүний хэлсэн үг худлаа бол наадах чинь үнэн болно.

- Түүний хэлсэн үг бол яахын аргагүй худлаа гэдгийг хоёулаа тогтоосон шүү дээ.

- Тэгсэн.

- Тэгвэл Хүүпер гэж байхгүй. Хэрвээ тэр одоо, өнгөрсөн болон ирээдүй цагт оршин байна гэвэл логикийн дүрэмд харш болно. Тиймээс тэрээр огт байхгүй, - хэмээн эхний оюутан бат итгэлтэй хэллээ.

Түүнийг энэ үгээ хэлж дуусав уу үгүй юу Хүүпер алга болж орхив. Бие нь цайрч эхэлснээ, тунгалаг боллоо. Тэгээд хэсэгхэн утаа пурхийгээд тэрээр оргүй алга боллоо. Түүнийг оршин байсан гэх аливаа баримт мэдээлэл бүгд мөнөөх хоёр логик сэтгэлгээтэй оюутны ачаар ямар ч ул мөргүй алга болов.

Арван жилийн дараа Хүүперийг алга болгосон өнөө хоёр оюутан Вашингтон хот руу явах галт тэргэнд сууж явна. Тэд хоёул алдар хүндтэй эрдэмтэд ба хүн төрөлхтөнд маш их нэмэр хандив оруулж, их сургуулийнхныхаа хүлээж байсан өндөр амжилтад бүх талаараа хүрчээ.

Нэг нь Манханттан төсөлд ажиллаж атомын бөмбөгийн боловсруулалтад хамаг цаг хугацаа, эрч хүчээ зориулжээ. Нөгөөх нь харин цоо шинэ хөнөөлт бактерийн төрөл илрүүлсэн нь дэлхийн бүхий л хүн амыг аравхан агшны дотор л хуйгаар нь устгаж мэдэх аюултай аж.

Хоёул Конгрессын хүндэтгэлийн одонг арван долоонтоо хүртэж, зэвсэгт хүчний хүрээнд олгодог бүхий л одон медалийг гүйцээсний дээр тэдний нэрээр АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн ёслолын хорин буудлага үйлдэж хүндэтгэл үзүүлсэн, Үндэсний аж үйлдвэр эрхлэгчдийн холбооны хүндэт гишүүн, Ерөнхийлөгчийн илтгэлд арван хэдэнтээ эш татагдсан, хүмүүн төрөлхтөнд тод томруун танигдсан сайн үйлстэнгүүд билээ.

- Юу гээч хө, - гэж эхний сайн үйлстэн яриа өдөв.

- Юу гэнэ ээ, - гэж удаах сайн үйлстэн хариулна.

- Хоёулаа нялх Хүүпер дээр алдаа хийсэн шиг байна аа.

- Яахлээрээ?

- Цаадах чинь хүүхдийн орны хашлага, манжин идсээр байгаад л дэлхийн хамгийн ухаантай хүүхэд боллоо гэж хэлээгүй юу.

- Тэгсээн.

- Идэш хүнс чинь орчны нэг хэсэг шүү дээ.

- Юу гэж байгааг чинь ойлголоо. Тэгэхэд хэлж байсан зүйл нь бидэнд зааж байсан зүйлстэй огт харшилсан юм огт алга.

- Тэгэхээр түүний хэлсэн үнэн байж.

- Хэлсэн зүйлс нь үнэн юм бол тэр ч гэсэн амьд байх ёстой юм байна даа.

- Яг тийм.

- Яг л логикийн дагуу.

- Тэгвэл Хүүпер амьд. Хэрвээ тэр одоо, өнгөрсөн болон ирээдүй цагт оршин байхгүй гэвэл логикийн дүрэмд харш болно. Тиймээс тэрээр зүгээр л байгаа, - хэмээн хоёр сайн үйлстэн эрдэмтэд бат итгэлтэйгээр хэллээ. Тэднийг энэ үгээ хэлж дуусав уу үгүй юу Хүүпер гэнэт хоосон агаараас үүслээ. Түс тас нүргэлээд, цахилгаан цахиж сүр үзүүлснээ өнөөх чинь хүүхдийн тэргэн дээрээ суусан хэвээр гал тэрэгний суудлуудын хооронд бий болов.

- Ноёд оо, - хэмээн тэрээр резинэн зуултуураараа тэдний нүүр рүү зангаад, - үүнээс хойш аливаа зүйлийг яаран бүү дүгнэж байгаарай даа, - гэж хэлэв.

Гэхдээ тэгнэ гэдгийг нь хэдийн мэдэж байлаа.

Орчуулсан: Д.Цогчулуун (ЧҮНДЖ)
Зөгнөлт – 4
2019.03.29

Зургийн эх сурвалж: https://www.dreamstime.com/stock-illustration-vector-sketch-illustration-buggy-white-background-image77273853

БЭЛЭВСЭН

БЭЛЭВСЭН
Зохиолч Жулиа Лемир-Коссэт
(Widow by Julia Lemyre-Cossette)

Арлын хамгийн өндөр газарт суулгасан модон сандал дээр тэнгисийн зүг ширтэн суув. Цэлмэг хөх тэнгэр, доор нь байгаа тэнгис хоёул төгсгөлгүй мэт тэртээ алсран цэлэлзэх нь хаа нэгтээ очоод нийлэхийг хүсч буй мэт. Байгалийн үзэмж сэтгэл догдлуулам сайхан байсан ч миний сэтгэл үймэрч сэмрээд, хэзээ ч ахин олдохгүй зүйлээ тэсгэлгүй хүсэмжилнэ. Тэнгисийн давсархаг агаар наранд борлосон арьсыг минь зөөлөн илбэж, хөх даавуун даашинзны хормой хөл шүргэн дэрвэлзсээр. Тээр доор номин цэнхэр давалгаанууд эргийн жижиг агуйнуудыг нэлэнхүйд нь бүрхэн хуйларч, түрхрэх нь бүгтхэн сонсогдоно. Элсэн шаргал цохионууд дээрээс төөнөх нарны илчийг өөртөө шингээх мэт. Би ахиж гэрээ олох болов уу? “Зүрх байгаа газар гэр буй” гэлцдэг биз. Зүрх минь шаналлаар дүүрэн, гэр гэчихээр юм огт үгүй.

Эр нөхөр минь бараг гурван сарын өмнө өөд болсон, би бэлэвсэн. Гучин гурван настай, амжилттай бизнес эрхлэгч эмэгтэйг ийн нэрлэх нь үнэхээр санаанд оромгүй, тохиромжгүй мэт санагдана. Бэлэвсэн, бэлэвсэн... гэгдэх хүмүүс чинь үлгэрт гардаг ааштай хөгшин авгай нар байдаг биш бил үү? Үлгэрийг аймаар болгох зориулалттай хөгшин, үрчлээтэй, царай муутай авгайчууд. Гэвч ганц бие гэж хэлэхээр үүнээс долоон дор санагдах юм. Яг л нэг бүтэлгүйтчихсэн хүн шиг, гэтэл бидний бүх юм үнэхээр сайхан байсан шүү дээ. Бид жинхэнээсээ аз жаргалтай байсан. Би ямар хүний сонирхол татахааргүй, эсвэл ажилдаа хэт улайрч ажил амьдралын тэнцвэрээ алдаад ганцаар яваа хүн биш. Хүнтэй хамтд амьдарч, хариуцлага үүрч чаддаггүй хүн байгаа биш. Би бүгдийг нь хийсэн. Бүгдийг зохих ёсоор нь. Би аз жаргалаа олсон, жинхэнэ хайраа олсон байсан. Гэтэл амьдрал энэрэх сэтгэлгүйгээр намайг дээрэмдчихсэн.

Би хүмүүст ганц бие харагдахыг хүсэхгүй. Угаасаа ч ганцаар гэж санагдахгүй байна. Тайлж зүрхлэхгүй байгаа бөгжөө нэг л мэдэхэд хуруугаараа оролчихсон сууж байдаг. Зүрхлэхгүй, хүсэхгүй... Үнэнийг хэлэхэд бөгж байгаа тулдаа асуулт цөөн ч байх шиг, ялангуяа намайг хэн ч танихгүй, хэл нэвтрэлцэхгүй, миний явдлыг огт гадарлахгүй газар байгаа болохоор. Намайг сонирхсон эрчүүд хуруун дахийг минь хараад замаа хөөж одно. Хүмүүс миний амрагийн явдлыг сонирхож асуух ч үгүй. Намайг аз жаргалтайгаар гэрлэсэн гэж үзээд, тэр тайлбартаа сэтгэл хангалуун байх шиг. Бүтэлгүй болзоонууд, ядаргаатай найз залуусын тухай яриа илүү сонирхолтой байдаг байх л даа.

Тэгээд ч би түүнийгээ мэдэрсээр байгаа үед яаж ганцаар байх билээ. Тэр минь үргэлж надтай хамт байдаг. Бодолд минь. Зүрхэнд минь. Оршуулга, будаалгыг нь төлөвлөж байхдаа би яг л хоорондоо ярьж шийддэг байсан шигээ түүнтэй ярилцаж байлаа.

- Цэцгэнд яасан их мөнгө зарж байна аа? – хэмээн тэр минь намайг компьтер дээрээ сууж байхад араас өнгийн асууна – Солиормоор юм! Би одоо ямар нэг юмны хаан байгаа биш, ер нь надад цэцэгний хэрэг гэж юу байна?

- Чамд цэцэг хэрэгтэй байлгүй яах вэ? Бүх юм үзэсгэлэнтэй, донжтой байгаасай гэж би хүсч байна. – гэж би төсөөллийн нөхөртөө хариу хэлнэ.

- Гэхдээ тэнд байгааг нь би мэдэх ч үгүй шүү дээ. Мөнгөө хэмнэ л дээ. Ийм их цэцгийг худалдаж авахгүй байлаа гээд хүмүүс огт анзаарахгүй. Хэн ч анзаарахгүй дээ, хонгор минь.

- Оршуулган дээр чинь огт цэцэг байхгүй бол анзаарч л таарна даа. Чамтай салах ёс гүйцэтгэх үед бүх юм сайхан байгаасай гэж би хүсч байна. Чамайг хэр их хайрладаг байсныг минь хүмүүс мэдрээсэй гэж би хүсч байна. Итгэж үзээрэй, хонгор минь, намайг их мөнгө зарцууллаа гэж хэлэхгүй ч огт цэцэггүй байвал хорголоо тоолжээ гэж ярьцгаана шүү. Хүмүүсийн анхаарал цэцгэн дээр биш чам дээр байгаасай гэж хүсч байна. Тэгэхээр хүмүүст цэцэг алга даа гэж бодогдуулахгүйн тулд тэнд цэцэг байж байх ёстой, - гэж би өөрийн эрхгүй дуржигнуулан ярьж байгаагаа төсөөллөө. Түүнд заавал тайлбарлаж өгөх ёстой байсан шүү дээ.

- Пөөх. Би ёстой нэг ч үг ойлгосонгүй. – гэж тэр хариулав. Намайг дэмий сүржигнэлээ гэж бодохоороо даажигнан ирмэдэг шигээ ирмээд, - За, ойлголоо доо, чи минь л жаргалтай байвал цэцгүүдээ ав даа, гэхдээ хэт их мөнгө битгий зараарай, гуйж байна. – гэнэ.

Тэгээд мөрөөр минь чанга тэврэн энхрийлэх нь бараг л мэдрэгдсэн тул би буулт хийж захиалгынхаа тоог талд нь хүртэл буурууллаа. Түүний минь зөв дөө, би арай л хэтрүүлээд байсан юм.

Би галзуураагүй юм шүү. Огт үгүй. Энэ бол миний гашуудал. Хэрвээ сэтгэл зүйчтэй уулзаад асуувал тэд “намайг болсон явдалд дасан зохицуулах гэсэндээ оюун ухаан маань хуучин дурсамжин дундаас харилцан яриа зохиож байна” гэх маягийн юм хэлнэ гэж барьсан ч алзахгүй. Тэгсэн ч байж болох. Шаналсан зүрхийг анагаах зөөлөн түрхлэг шиг л. Эсвэл тэр минь жинхэнээсээ намайг тойроод явж байгаа байх. Эсвэл түүнийгээ тавьж явуулж чадахгүй байгаа миний буруу ч юм уу. Эсвэл бүгдээрээ ч юм уу.

Бэлэвсэн. Яасан жигтэй үг вэ.

Оршуулгын маргааш би унтлагын өрөөнийхөө толины өмнө зогсож байлаа. Түүнийгээ өөд болсноос хойш туж хуучин футболкийг нь өмсөж байсан юм. Бараг л намайг тэврээд байгаа юм шиг санагддаг. Бараг л. Урд өдөр нь дээш шууж боосон байсан үсээ задалж амжилгүй ядраад орон дээрээ унаад өгсөн болохоор орооцолдож, мушгирсан байлаа. Улайсан нүдийг минь тойроод хөхөмдүү сүүдэр унажээ. Өглөөн нарны гэрэл тусч байх тэр мөчид би толин дээрх тусгалаа харж байгаад тэр үгийг анх удаа чангаар хэлж үзлээ.

Бэлэвсэн.

Миний хоолой үнэхээр цочирдмоор сонсогдов.

Бэлэвсэн.

Ямар ч утгагүй үг.

Бэлэвсэн.

Хоосон үг.

Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн. Бэлэвсэн.

Нулимс мэлмэрсээр бөмбөрөн унаж хацар даган зугуухнаар халуу дүүгүүлэн урсав. Чихэнд нэг л наалдацгүй хөндий сонсогдоно. Намайг хэлээгүй ээ. Би огтоос биш. Би бэлэвсэн биш. Эр нөхөр минь зүгээр л өөд болсон.

Тэр өдөр би Ром нисэх маргаашийнх нь тасалбар авч, ачаагаа бэлдэхээс өөр юм хийсэнгүй. Гэвч байгаа бүх хувцас минь намайг ганцаар болсон гэж сануулаад байсан болохоор олигтой хувцас ч авч чадсангүй, орхиж болшгүй түүнийхээ футболк, усны хувцас, дотуур хувцас, энгэсэг будаг сэлтээс гадна онгоцонд өмсөх жийнсэн өмд, футболк л авлаа. Цэцгэнд зарцуулах хэрэггүй гэж намайг ятгаж болиулсан мөнгийг нь Италид очоод шинээр хувцас худалдаж авахдаа хэрэглэж таарах ёстой байж.

Ромд очоод би ажлаас ирсэн бүх имэйл, дуудлагуудад хариул өгөлгүй хаялаа. Ажлынхан маань намайг эргэж ирэх эсэхийг мэдэх санаатай л холбоо барих гэж оролдсон болов уу. Би өөрөө ч яахаа мэдэх юм алга. Амальфи эрэг орох галт тэрэгний тасалбар авлаа. Авчирсан усны хувцсаа тэнд л өмсөж болох юм байна гэж бодсон хэрэг. Поситанод нэг цомхон байр оллоо. Уулын бэлд далай руу харсан том тагт бүхий жижигхэн ягаан зуслангийн байшин. Дүнхийсэн том уулын бэлд өчүүхэн гэдгээ мэдрэх сүрдэм. Надад таалагдаж байна. Анх ирэхдээ Итали хэл огт мэддэггүй байсан ч хоёр сарын дараа гэхэд хүнс базааж, тэнгисийн эргийн барнуудас лимончелло* захиалах, байрны эзэгтэйтэй яриа үүсгэн, ойр зуур явахаар бол зүг чигээ асуухтайгаа болжээ. Хэлний бэрхшээлтэй болохоор хавийн улстай төдий л дотносохгүй. Хүмүүст тэр талаар яриад байхгүй нь нэг бодлын сэтгэлд амар. Ярья гэсэн ч чадахгүй байсан биз.

Ихэнх өдрүүдийг чулуун тагтан дээрх олон өнгийн том жинтүүнүүд дээр суугаад дарс шимж, шинэхэн төмс, бяслаг, мах идэж өнгөрөөж байлаа. Авч ирсэн номондоо огт хүрээгүй, хажууд эвхээстэй хэвээр. Хавтсыг нь ч сөхөж чадахгүй юм шиг санагдах тул би оронд нь тэнгис өөд хараа бэлчээж, давалгаан цувааг ажигласаар өөрийн бодолдоо, дурсамждаа бэдрэн сууна. Доошоо эрэг рүү очоод хэдэн цагаар ч хамаагүй усанд сэлнэ. Сонин санагдаад гүнд шумбах амьсгалын баг худалдаад авчихсан. Уг нь гэрээс гарахдаа мартаж орхисон биеийн алчуур, шаахай зэргийг авах санаатай эргийн дэлгүүр орсон юм. Усны мандалд доош харан хөвж, доогуур сэлэлдэх загасыг ажиглангаа нил ягаан өнгийн хуванцар хоолойгоор тайван амьсгална. Загаснууд үнэхээр амгалан амьдрах юм, тойрч сэлээд л, идээд, үржээд. Ерөөс тэд ховсдох увдистай мэт. Тиймдээ ч тэр үү өдөр бүр давалгааны аясаар хөвөлзөнгөө тэднийг хараад л баймаар. Орон зайд замхарч, хэн ч биш болоод хаана ч эс орших мэт сэтгэн, хөвөөд.

Заримдаа би тосгоноор алхаж шүрэн зүүлт зэрэг өнгө бүрийн бараа өрөөтэй дэлгүүрүүдийг ажиглан явдаг. Зүймэл чулуун замтай гудамжаар зургаан ямхын шөвгөн өсгийт жийсэн бүсгүйн алхаж явахыг хараад, эр нөхөр минь миний бүсэлхийнээс тэврэн өөртөө наагаад тонгойж чихэнд минь, - Яагаад ийм гудамжинд тийм шөвгөн өсгийт өмсөөд алхахыг сайхан санаа гэж боддог юм бол? Шагайгаа мултлах гээ юм болов уу? – гэж шивнэж байгаа нь бараг л сонсогдсон. Яг тэр агшинд тэр минь хаа сайгүй байсан. Амьсгаа давчдуулж, хурууны үзүүрийг жирсхийлгээд. Би зогтусаад, өөрийн эрхгүй инээмсэглэн нүдээ анихад, түүний амьсгал хацар тэгээд чихэн дээр минь мэдрэгдсэн. Зүрх догдлон булиглаж, хацар халуу дүүгээд түүнтэйгээ хамт байх гэж чадлаараа тэмцсэн боловч нүдээ нээхэд минь дүүрэн хүнтэй гудамж хоосон цэлийгээд байж байхыг сэтгэлдээ мэдэрч байлаа. Тиймээс би нүдээ тас аниж, түүнтэйгээ дахиад ганц хором ч атугай хамт байв.

Урд шөнө нойр хулжаад унтаж чадахгүй байсан болохоор шөнө дунд гарч уул өөд алхав. Сарны гэрэлд жим даган ууланд гараад оргил дээрээс нар мандахыг, тэнгисийн мандлыг зүйрлэж хэлэмгүй яруу өнгөөр гэрэлтүүлэхийг харлаа. Үнэхээрийн үзэсгэлэн төгөлдөр байсан ч миний дотор хөндий хэвээр. Юу ч байхгүй хоосон. Тэр мөчид түүнийгээ мэдэрч чадаагүйдээ бачимдаж удтал уйллаа.

Тэндээс доош буугаад шууд боомт дээр очиж Капри хүрэх усан онгоцонд суув. Дэлхийн хамгийн сайхан арлуудын нэг гэх. Яагаад гэдэг нь илт байлаа. Үнэхээр өнгөлөг, зүсэн зүйлийн худалдаачин, загасчид боомт дээр багшралдаж, далайн эрэг тийш харсан өч төчнөөн зоогийн газрууд тасралтгүй үргэлжилсэн сайхан хот юм. Уулын оргил өөд хүргэх дүүжин сандлыг алгасаад овон товонтой нарийхан шороон жимээр өгсөв. Усан үзэм, оливийн модод, өнгө бүрийн цэцэгсээр хучигдсан сайхан байшингууд ээлж дараагаар өнгөрсөөр. Ягаан, шар, цэнхэр өнгийн жижигхэн байшингууд... Хоёр цаг орчим алхаад би түр амсхийж замд таарсан муурыг эрхлүүлэнгээ цэцэгсийн анхилуун үнэрийг таашааж, наранд биеэ ээн зогсов. Орой дээр байх хотын төв талбайд хүрэхдээ би бүр хөлөрч орхисон байсан тул модон сандал дээр тухлангаа өргөн хүрээтэй сүрлэн бүрх малгайн доороо нуугдлаа.

Ард минь хүн зон дүүрэн оволзох гудамжинд хүүхдүүд тойрон гүйлдэж эцэг эхээсээ желато** авч өгөхийг гуйн шуугилдаж, амраг хосууд янз бүрийн өнцгөөр зургаа татуулж, анд нөхөд мөстэй лимончелло шимэн хашаандаа налайж, нутгийн иргэд итали хүмүүсийн зангаар гараа савчуулан ярилцацгаана.

Бэлэвсэн.

Үгүй. Би бэлэвсэн байж чадахгүй. Яаж ч харсан энэ үгээр өөрийгөө төсөөлж чадахгүй нь. Ордоггүй, таардаггүй, таалагддаггүй гутал шиг байна.

Би сандлаас босч арлын гүн рүү, хүмүүсийн шуугианаас хол, вангийн цайз рүү явлаа. Сүрлэг байгууламж арлын хамгийн өндөр хэсэгт, эргийн цохион дээрээс тэнгисийг тольдон байрлах аж. Балгас гэхэд энэхүү асар том чулуун барилга хэвээ сайн хадгалжээ. Улаан чулуун хана нь өрөөнүүдийг таатай сэрүүн байлгах бөгөөд тэндээс гаруут үд дундын нар хайр найргүй шарж тэнгисийн сэвшээ салхи үлээхэд л жаахан арай дээрдэнэ. Ханын цаадтай эгц цохио шууд тэнгистэй залгах бөгөөд тэнгисийн давалгаа шуугин ирж хаданд цохисоор, цохисоор, цохисоор. Яг л миний зүрхний хэмнэл мэт жигд хэмнэлээр.

Би бөгжөө хуруунаасаа сугалан авч мөнгөн тойрог, мөсөн гоёлын нь гялалзахыг харлаа. Алгуурхнаар алгаа тэнийлгэн хажуу тийш эргүүлж бөгжийг цохио давуулан унагав. Усанд унах чимээг нь ч сонссонгүй, унаж байгаа барааг нь ч харъя гэсэнгүй.
Зүрх байгаа газар гэр буй, бас итали хэлний бэлэвсэн гэдэг үгийг би мэдэхгүй.

* Limoncello – Италийн өмнөд нутгийнхны түгээмэл хэрэглэдэг нимбэгийн дарс
** Gelato – Итали маягийн мөхөөлдөс

Орчуулсан: Д.Цогчулуун (ЧҮНДЖ)
2019.04.16

Эх сурвалж: https://www.writersdigest.com/
Зургийн эх сурвалж: Пинтерест

ГАРЦААГҮЙ АМИА ХОРЛОЛТ

ГАРЦААГҮЙ АМИА ХОРЛОЛТ
Зохиолч С. Фоулер Раит, 1951 он

- Ердөө л хоёрхон агшинд Дэлхий тэр аяараа дүрэлзэх галд автаад л алга болно, - хэмээн Н.Ю. Лабораторийн эрдэм шинжилгээний ажилтан гэргийдээ сонирхуулан ярина.

- Гэрэл ганц мэлтэсгээд л хорвоо ертөнцөөс нэг гараг үүрд алга болно. Хамгийн гайхалтай нь ерөөсөө маш энгийн байгаа юм. Зүгээр л хашааныхаа амбаар савандаа сууж байгаад л хийчхэж болохоор. Хэрэг болох зүйл нь ердөө л гуравхан бодис, маш амархан олдоцтой, тэгээд тэднийгээ тохирох хэмжээгээр холиод хуйлаастай халуун төмөр утас байхад болно.

- Тэгвэл тэр бодисуудыг нь бүрмөсөн устгаад байхгүй болгочихсон нь дээр юм биш үү? – хэмээн гэргий нь лавлав.

- Харамсалтай нь бүр маш түгээмэл тархсан, хаа сайгүй хэрэглэгддэг болохоор бүрмөсөн устгах ямар ч боломжгүй.

- Тэгэхээр энэ талаар ямар нэг тэнэг хүн, эсвэл бүр ямар ч авралгүй болсон гэмт хэрэгтэн ч юм уу олоод мэдчихвэл хүн төрөлхтөнтэй хамт гарагийн амиа хорлолт хийх боломжтой гэх гээд байна уу?

- Ойлгохгүй байх боломжгүй л дээ, – хэмээн мань судлаач гаансаа тайвнаар нэрэнгээ, - Гэхдээ одоогоор зөвхөн А зэрэглэлийн гуч орчим хүн л энэ талаар мэдэж байгаа. Орц найрлагын талаар хэнд ч хэлэхгүй гэж бид нууцын тангараг өргөсөн болохоор би чамд ч хэлж чадашгүй. Гэхдээ бидний дундаас хэн нэгэн нь одоо эсвэл хэзээ нэгэн цагт...

- Яаж яваад ийм олон хүн мэддэг болчихсон юм бэ?

- Нэгдүгээр зэрэглэлийнхний бүгдээрээ оролцдог долоо хоногийн хурлын үеэр ийм байж болох юм гэсэн яриа гарсан юм л даа. Бидний хэсэг хүмүүс тэр талаар тодорхой үе шат хүртэл нь туршилт хийгээд, цааш нь математикийн тооцоолол хийж үзсэн. Бүх гаргалгаа ижил үр дүнг зааж байна билээ. Туршилтаар заавал үзүүлж батлах боломжгүй ч дүгнэлтэд бол ямар ч эргэлзэх зүйл байхгүй.

- Тэгвэл энэ талаар бүх мэдээлэл баримтыг бүрэн устгаад, энэхүү түйтгэрт мэдлэгийг агуулж байгаа та нарын ой санамжаас ч гэсэн нэн даруй зайлуулах хэрэгтэй юм биш үү.

- Наад талаар чинь бидэнд ярилцсан зүйлс байгаа. Маргаашийн тусгай хурлаар ч бас ахин ярилцана. Тэр чиглэлд ч шийдвэр гарч магад. Гэхдээ ийм олон тооны улсын дунд үзэл бодлын зөрчил байх нь жирийн үзэгдэл шүү дээ. Манай өмнөх хурал дээр гурван хүн шууд л эсэргүүцсэн. Шинжлэх ухааны ямар ч мэдээлэлтэй тийнхүү харьцаж болохгүй гээд тэд эрс эсэргүүцсэн дээ. Гэхдээ нэг зовлонтой юм нь юу вэ гэвэл, тооцооллыг нь устгалаа ч гэсэн яг ажиллагаа, орц найрлага нь маш энгийн болохоор ой тойноос гарна гэж байхгүй, ялангуяа бидэн шиг улсынхаас бол бүр үгүй.

- Тэгвэл хамгийн ойлгомжтой юм нь... Ямарваа эсэргүүцэл тулгарвал, зүгээр миний бодлоор шүү дээ, тэр эсэргүүцээд байгаа нөхдийг аргалж барахааргүй элдэв балай юм хийчихээс нь өмнө урьтаад үхлийн танхимд түгжчихвэл болох юм биш үү.

Графтон санал нийлэв. Ярих юм ингээд дууссан тул гэргий нь унтахаар хажууллаа.

Нойр нь хулжчихжээ. Өнгөрдөг долоо хоногжингоо л тэрээр өчүүхэн төдий гомдонгуутаа дэлхийг тэр аяар нь сүйрүүлж чадах мэдлэг хүн бүрт байдаг ертөнцөд амьдарвал ямар байх тухай төсөөлж өнгөрөөсөн билээ. Удахгүй дурын увайгүй этгээдийн амнаас гараад ирж мэдэх “Миний хүссэнийг өгөхгүй бол бүгдээрээ цагийн дараа үхэцгээе” гэсэн сүрдүүлэг хамгийн зоригтой хүнийг ч хүртэл ахин бодоход хүргэнэ дээ.

Ийм юм болохгүй байсан ч гэсэн яг энэ мэдээлэл олон нийтэд нээлттэй байгаа үед Дэлхий маань хэр удаан тогтнох бол? Сар бүр л янз бүрийн яс угсааны, бүх төрлийн ажил алба эрхэлдэг хэдэн мянган хүн амиа хорлож байна. Тэдний дундаас бүгдийг араасаа чирээд сүр дуулиантай явах сонирхолтой хүн гарахгүй гэж үү? Энэ мэдлэгийг түмэнд түгээхэд Дэлхий ганц ч долоо хоног тэсэхгүй. Гэвч одоо яалтай ч билээ.

Гэтэл гүн нойрсож тархиа амраагаад, дөнгөж боссон гэргий нь цочиж уулгалмаар санаа хэллээ.

Эмэгтэйчүүд эрчүүдийг бодвол илүү амьдралд ойр, хатуу шийдвэрүүдийг гаргах чадвартай. Гэргий нь унтаж буй хүүхэд рүүгээ харлаа, тэгээд хажуу өрөөнд унтаж буй нэг насаар эгч охиноо бодож байснаа ийнхүү хэлэв.

- Энэ гучин хүн цаашаагаа мэдлэг дамжуулахаас нь өмнө устгачихвал их сайн байхсан.
- Пээ, хонгор минь, ямар хүмүүс гэдгийг нь бодоод үзээч! Профессор Грибштейн, тэгээд доктор Торнтон, бас...
- Доктор Торнтон ч дээ. Надад лав анхнаасаа таалагдаж байгаагүй, - хэмээн гэргий нь энгийн л эмэгтэй хүний янзаар хариуллаа.

Тухайн үедээ энэ чивэлт бодлын талаар ахиж бодолгүй тэр чигт нь хаячихсан бөгөөд нөгөө цөөнх нэлээн хэдүүлээ болчихоод энэ мэдлэгийг тараах хэрэгтэй гэж яршиг болж Зөвлөл дээр бөөн хэрүүл болоогүй бол санаанд нь хэзээ ч орж ирэхгүй ч байж мэдэхээр байв. Нэг нь бүр энэ нээлтийн талаар олон нийтэд зарлан тунхаглаж, өөрсдөө Гучийн Зөвлөл болоод дэлхийг удирдан захирч, хүмүүс бидний өлмийд айдаст автан мөлхөх ёстой гэсэн юм ярьж байсныг яана... Тэр үед л үүнийг амархаан гэгч нь хийж болох юм гэж бодогдсон. Дараагийн хурал дээр бүгд ирэхэд би л ганцаараа байхгүй! Томуу тусаад босож ч чадахгүй болсон. Жинхнээсээ. Томуугийн шинж үзүүлэх амархан л даа. Дараагийн дайнд хэрэглэх үнэргүй хорт хийг туршихад арван долоохон агшны дотор хоёр зуун үхэр чадхийж билээ. Хурлын танхимын дээд тавиур дээрх цилиндр саванд байгаагаас ч бага хэмжээг хэрэглээд тэр шүү дээ! Тусгай хамгаалалтын зориулалтаар тэнд байлгадаг юм л даа. Маш найдвартай лацадсан. Гэхдээ зэврүүлэх чадалтай хүчлийг цилиндрийн ханан дээр асгаад идэх цагийг нь тохируулж болно. (Тэд яаж үхсэнээ ч мэдэж амжихгүй, ер нь хэн ч мэдэж чадахгүй гэдэг нь л чухал) Явж явж энэ их боломжийн санаа байна шүү. Сайхан сэтгэлтэй, ухаалаг, хайр булаам Мауд минь хүртэл үүнийг зөв зүйл гэж бодож байхад. Яг цаг нь тулаад бодоод байх нь ээ, тэр ч бас доктор Торнтонд дургүй болж таарав. Тэгээд ч үүний дараагаар мань эрийн албан тушаалын байдал ч хэмжээлшгүй сайжраад ирж байгаа юм.

Ингээд ээлжит Зөвлөлийн хурлаар төлөвлөгөөгөө хэрэгжүүлэв. Хэн ч түүнийг сэжиглэсэнгүй. Ганц алдаа нь зөвшөөрөх байх гэж бодоод Маудад хэлсэн явдал болов. Үнэхээр ч гэргий нь маргаангүй зөв гэж хэлжээ.

Одоо хамаг хүч түүний гарт төвлөрсөн тул хамгийн ухаалаг чиглэлийг сонгох хэрэгтэй хэмээн мань судлаач хэллээ.

Мауд олныг эргэцүүлэв. Олон зүйлийнх нь дунд эр нөхөр нь хэзээ нэгэн цагт өөд болохоор бол араасаа дагуулчихъя гэж бодох болов уу гэх эргэлзээ ч байлаа. Унтаж буй хүүхэд рүүгээ ахин нэг хараад амьдралд ойр зүйлийг хийв. Хор худалдаж авахад хэцүүгүй газар тэд амьдардаг. Өглөөний кофенд нь холиод өгчихсөн.

Эр нөхөр нь өөрийгөө өмнөх хорин есөн хүний үхэлд буруутай, бас хайхрамжгүйгээс болоод үлдчихлээ гэж ихэд гутрангуй, сэтгэл санаагаар унаад байсан тухай гэргий нь цурхиран хэлсэн тул амиа хорлосон явдал болох нь гарцаагүй. Гэргий өөрийн зүг ирэх хардлагыг арилгах нь зүйн хэрэг. Хоёр хүүхдийнхээ төлөө амьдрах хэрэгтэй биз дээ. Хэдэн сая хүний үхлийг тоодоггүй мөртөө хуулийнхан ганц хүний үхэл дээр хэрхэн сүржигнэдгийг тэрээр маш сайн мэдэх билээ.

Орчуулсан: Д.Цогчулуун (ЧҮНДЖ)
Зөгнөлт – 3
2019.04.12

Зургийн эх сурвалж: https://www.behance.net/gallery/58030919/My-jelly-brain-(overthinking)

ХИЧНЭЭН ЖАРГАЛТАЙ

ХИЧНЭЭН ЖАРГАЛТАЙ
Зохиолч Айзэк Азимов, 1951 он

Маржи тэр шөнийн тухай тэмдэглэлдээ хүртэл бичиж байсан удаатай. 2155 оны 5 дугаар сарын 17 гэж толгойлсон хуудсан дээр тэрбээр “Өнөөдөр Томми жинхэнэ ном олов!” гэж дурайлган бичжээ.

Их эртний ном байлаа. Маржийн хөгшин аав нэгэнтээ бага насныхаа тухай хуучлах зуураа түүнд хөгшин аав нь бүх түүх, үлгэрүүдийг цаасан дээр хэвлэж гаргадаг цаг үе байсан тухай ярьж байсныг дурсаж билээ. Шарлаж үрчийгээд дарайчихсан хуудсуудыг нь эргүүлэхэд дэлгэцэн дээгүүр урсаж өнгөрөх ёстой нөгөө үсэгнүүд нь огт хөдлөхгүй байрандаа байцгааж байсан нь их марзан санагдсансан. Тэгээд өмнөх хуудас уруу буцаагаад эргүүлэхэд эхэнд уншиж байсан үгс нь яг л тэр хэвээрээ байж байсныг яана.

- Арай ч дээ, хайран юм, - хэмээн Томми шогшроод - Нэг номыг уншиж дуусгаад ингээд хаячихдаг байсан юм байх даа. Манай зурагтын дэлгэц дээр л гэхэд хэдэн сая ном байгаа байх, цаана нь зөндөө зай бий. Би л лав тэрийг хаяж чадахгүй, - гэж ярив.

- Манайх ч гэсэн, - гэж Маржи хэллээ. Тэрээр арван нэгэн настай байсан бөгөөд Томмид байсан шиг тийм олон теленом харж байгаагүй билээ. Томми арван гуравтай.

- Хаанаас олоо вэ?
- Гэрээсээ, Дээврийн хөндийгөөс - гэж Томми номоо унших зуураа өөд харалгүй хариулав.
- Юун тухай юм бэ дээ?
- Сургууль.
Маржи дүрсхийгээд л явчихав.
- Сургууль аа? Сургуулийн тухай бичээд байх юу байдаг юм? Би сургуулийг жигшдэг.

Маржи угаас сургуулийг үздэггүй, одоо бүр ч илүү үзэн ядах болжээ. Оньсон багш нь газарзүйн хичээл дээр тувт шалгалт авсаар, түүний дүн нь улам муудсаар эцэстээ ээж нь гунигтайяа толгой сэгсрээд дүүргийн засварчинг дуудсан билээ.

Тэр хүн нь дүүрэн багаж, төмөр утас, тоног төхөөрөмж бүхий хайрцаг барьсан улаан царайтай, намхан махлаг эр байсан юм. Түүн рүү харж инээмсэглээд алим өгснөө багшийг тэр дор нь задлаад тавьчихсан. Буцааж угсарч чаддаггүй байгаасай хэмээн Маржи дэмий горьдсон ч засварчин ажлаа сайн мэддэг байсан тул цаг гарны дараа өнөөх муухай хар юм чинь хичээл зааж, асуулт асуудаг том дэлгэцтэйгээ эргээд л босоод ирж билээ. Энэ хэсэг нь тийм ч муухай биш. Харин Маржийн хамгийн дургүй хэсэг нь гэрийн даалгавар, шалгалтын хариугаа шургуулдаг уншууртай хэсэг нь байлаа. Аль зургаан настайд нь л бичүүлж сургасан товшуураар хичээлээ бичээд оруулахад оньсон багш нь тэр даруй шалгаад дүнг нь тавина.

Засварчин ажлаа дуусгаад аанай л инээмсэглээд түүний толгойг зөөлөн илбэжээ. Тэгээд ээжид нь хандан,
- Энэ жаахан охины буруу биш байна аа, Жонс ахайтаан. Газарзүйн хичээлийн хэсгийг арай түргэнээр тохируулчихсан байж. Заримдаа ингэдэг юм. Би хурдыг нь жаахан сааруулаад арван настны түвшинд тохируулчихлаа. Харин ч охины тань ерөнхий түвшин тун сайн байна шүү, - гэж хэлээд охины толгойг ахиад л зөөлөн илбэжээ.

Маржи гонсгор хоцров. Багшийг нь бүр аваад явчихаасай гэж дотроо тэсгэлгүй хүсэж байж л дээ. Томмигийн багшийн түүхийн хичээлийн хэсэг тэр чигтээ хоосорчихсон гээд нэг удаа аваад явчихаж байсан билээ.

Охин Томмид хандан,
- Ямар нь сургуулийн тухай юм бичдэг байна аа? гэж асуухад цаадах нь түүн рүү ихэрхүү янзтай харснаа,
- Яагаад гэвэл манайх шиг сургууль биш болохоор, мангар минь. Зуу зуун жилийн өмнө байсан хуучин маягийн сургуулийн тухай юм, гэлээ.

Тэгснээ үгээ зөөн алгуурхнаар,
- Зуу зуун жилийн өмнө, - гэж давтан хэлэв.

Маржи гомдлоо.

- Тэр олон жилийн өмнө ямар сургууль байсныг би яаж мэдэх юм, - гээд тэрээр Томмигийн араас тонгойн номыг хэсэг уншсанаа, - Тэдэнд бас багш байжээ, - гэж асуув.
- Мэдээж багш байж л таараа шүү дээ. Гэхдээ энгийн багш биш. Хүн байсан байна.
- Хүн гэнэ ээ? Хүн яаж багшилдаг юм бэ?
- Хүмүүс хөвгүүд охидод элдэв юм яриад, даалгавар өгч, асуулт асуудаг байсан байна.
- Хүмүүсийн ухаан хүрэхгүй л дээ.
- Хүрэлгүй яах вэ. Манай аав бол бараг багшийн хэмжээний мэдлэгтэй.
- Арай ч үгүй байх аа. Багш шиг их хэмжээний мэдлэгтэй хүн гэж хаа байсан юм.
- Аав бараг адилхан гэж би барьсан ч алзахгүй.

Маржид үүнтэй маргах хүсэл төрсөнгүй. Тэгээд,
- Би л лав танихгүй хүн манайд ирээд надад хичээл заагаасай гэж хүсэхгүй, гэв.

Томми чанга гэгч нь хөхөрч гарав.
- Чамд ёстой мэдэх юм алга аа, Маржи. Багш нар чинь ийм гэрт амьдардаггүй юм. Тэд тусдаа том байшинтай, хүүхдүүд бүгдээрээ тийшээ нь очдог байсан.
- Тэгээд хүүхдүүд бүгдээрээ адилхан юм үздэг байсан хэрэг үү?
- Мэдээж, нас чацуу бол тэгж л таарна.
- Гэхдээ, багш нар хичээл заалгаж байгаа хөвгүүд, охид бүрийн оюун ухааны түвшинд тааруулж өөр өөрөөр сургадаг гэж ээж хэлсэн шүү дээ.
- Яг адилхан. Гэхдээ одоогийнх шиг ингэж биш өөрөөр заадаг байсан. Чамд таалагдахгүй бол номыг нь уншихгүй байж болно оо.
- Таалагддаггүй гэж би хэлээгүй шүү дээ, - гэж Маржи бушуухан хэлэв. Энэ марзан сургуулийн тухай уншмаар л байлаа.

Талд нь ч ороогүй байтал Маржийн ээж дуудлаа,
- Маржи, хичээлээ хийгээрэй, - гэхэд нь Маржи өндийгөөд,
- Арай болоогүй байна аа, ээж ээ.
- Яг одоо. Томмигийн явах цаг ч бас болсон байх, - гэж Жонс ахайтан эрс хэллээ.
Маржи Томми руу хараад,
- Хичээлийн дараа наад номыг чинь хамтдаа уншиж болох уу? гэж асуухад цаадах нь,
- Магадгүй ээ, - гээд хайхрамжгүйгээр хариулаад тоосонд дарагдсан хуучин номоо сугандаа хавчуулан шүгэлдсээр гарч одов. Маржи хичээлийнхээ өрөөнд орлоо. Унтлагынх нь өрөөний зэргэлдээ орших тус өрөөнд оньсон багш нь асаалттай хүлээж байна. Ээж нь жаахан охид тогтсон цагт хичээл хийвэл илүү сайн сурдаг гэж хэлсэн болохоор багш нь Бямба болон Ням гарагуудаас бусад өдөр яг ижил цагт асаалттай байдаг билээ.

Асаалттай дэлгэцэн дээр нь “Өнөөдрийн тооны хичээл дээр энгийн бутархайг нэмэх талаар үзнэ. Өчигдрийн гэрийн даалгаврыг тохирох уншуурт оруулна уу” гэсэн бичиг гарчээ.

Маржи санаа алдаад хэлснээр нь хийв. Элэнц эцэг нь жаахан хүү байхдаа сурч байсан хуучин сургуулиудын тухай бодсоор л байлаа. Ойр орчны бүхий л хүүхдүүд цуглараад, сургуулийн хашаанд инээлдэн хашгачиж, хичээлийн танхимд хамтдаа суугаад л, сургуулийн дараа гэрээдээ хамтдаа хариад л. Адилхан юм заалгадаг байсан юм чинь гэрийн даалгавраа хамтдаа хийж ярилцаад, нэгэндээ туслаад л. Тэгээд багш нь хүмүүс байсан гэхээр...

Оньсон багшийн дэлгэц анивчихад дээр нь “½ бутархай дээр ¼ бутархайг нэмэхдээ...” гэсэн бичиг гарч иржээ.

Тэр эртний үеийн хүүхдүүд сургуульдаа ямар дуртай байсан бол гэж бодлоо. Хичнээн жаргалтай байсан бол доо.

Орчуулсан Д.Цогчулуун (ЧҮНДЖ)
Зөгнөлт – 2
2019.04.04

Зургийн эх сурвалж: https://media.gettyimages.com/vectors/computer-monitor-drawing-vector-id523182280

МАТЕМАТИКЧИД

МАТЕМАТИКЧИД
Зохиолч Артур Фелдман, 1953 он

Тэд цэцэрлэгт байлаа.
- Алив, Зои минь, дэрвэлзэхээ боливол чинь аав нь гоё юм ярьж өгнө шүү, - гэхэд Зои дүүжин орон дээр тухаллаа.
- Болсон явдал уу, аав аа?
- Яг миний ярьж байгаа шигээр болсон явдал даа, - гээд Дрэйк Хоукинс Зоигийн ягаахан хацрыг чимхэв.
- За тэгэхээр, энэ явдал хоёр мянга арван нэгэн жилийн өмнө 1985 онд болсон юм. Тухайн үеийн цаг тооллоор тэр л дээ. Аварга нохой оддын ордын Хөхдэй мэргэн одны нэгэн омгийн биес дэлхийг эзэлжээ.
- Ямар биес байсан юм бэ, аав аа?
- Хүмүүстэй их олон талаараа төстэй. Хоёр гар, хоёр хөл, ер нь хүмүүст заяасан бусад эрхтнүүд бүгд л байсан даа.
- Хүмүүсийг тэр Оддын биесээс ялгахын аргагүй адилхан байсан гэж үү, аав аа?
- Ялгаа байсан. Шинээр ирэгсэд нь бүгдээрээ дал мөрнөөсөө ургасан өдөт ногоон жигүүр, бас урт ягаан сүүлтэй байсан юм.
- Тэд хэдүүлээ ирсэн юм бэ, аав аа?
- Яг гурван сая дөчин эрэгтэй, гурван эмэгтэй ирсэн. Тэдгээр биес дэлхий дээр Сардини аралд анх үзэгдээд, таван долоо хоногийн дараа гэхэд бөмбөрцгийг бүхэлд нь эзэлчихсэн байсан даа.
- Дэлхийнхэн хариу тулалдаагүй юм уу, аав аа?
- Хүмүүс булаан эзлэгчдийн эсрэг буу зэвсэг, тэсрэх бөмбөг, атом цөмийн бөмбөгүүд, хий хүртэл ашиглаж тэмцсэн.
- Тэд нар нь ямар юм байсан юм бэ, аав аа?
- Өө тэр юмс нь үгүй болоод удаж байгаа. Зэр зэвсэг гэж нэрлэдэг байсан юм. Хүмүүс хоорондоо тийм юмаар тулалддаг байсан.
- Одоогийн бидэн шиг оюун санаагаараа биш гэж үү?
- Үгүй ээ, сая хэлсэн шиг буугаар л. Гэтэл булаан эзлэгчид зэр зэвсэгт дархлаатай байжээ.
- Дархлаа гэж юу гэсэн үг вэ?
- Элдэв хөнөөлөөс ангид гэсэн үг ээ. Дараа нь хүмүүс нян, бактери ашиглаад Оддын биестэй тэмцэж эхэлсэн.
- Тэр нь юу вэ?
- Жижигхээн, маш жижигхэн хорхойнуудыг хүмүүс булаан эзлэгчдийн биед хийж, өвчлүүлээд, үхүүлэх гэсэн юм. Гэтэл хорхойнууд Оддын биест ямар ч хөнөөл авчраагүй.
- Цааш нь яриарай, аав аа. Тэнгэрийн биес дэлхийг эзэлжээ гэдгээс үргэлжлүүлээд.
- Шинээр ирэгсэд дэлхийнхнээс хэтийдсэн ухаантай байсан гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Нарийн ярьвал, булаан эзлэгсэд нь системдээ хамгийн аугаа математикчид нь байсан юм шүү.
- Систем гэж юу вэ? Бас математикчид гэж юу хийдэг улс вэ?
- Сүүн замыг хэлж байгаа юм аа. Математикч гэж хэмжих, жинлэх, бодох гэхчлэн тооны ухаанд сайн хүнийг хэлдэг.
- Тэгээд булаан эзлэгчид Дэлхийнхнийг хуйгаар нь устгасан уу?
- Үгүй дээ. Маш олноор нь устгасан боловч бас зөндөөнийг боолчилсон. Хүмүүс өмнө нь мал аж ахуй эрхэлдэг байсан шиг л шинээр ирэгсэд хүмүүсийг тэгж байлгадаг байжээ. Заримаар нь юм хийлгэж, заримыг нь заазалж хүнсэндээ хэрэглэдэг байсан.
- Аав аа, Оддын биес ямар хэлээр ярьдаг байсан бэ?
- Маш энгийн хэлээр ярьдаг байсан, гэхдээ хүмүүс тэрнийг нь огт эзэмшиж чадаагүй. Тиймээс булаан эзлэгчид асар ухаантай болохоор бөмбөрцгийн бүх хэлийг сурсан даа.
- Дэлхийнхэн булаан эзлэгчдийг юу гэж нэрлэдэг байсан бэ?
- Да-гас. Тал нь дагина, тал нь мангас.
- Тэгэхээр аав аа, Да-гасууд хамаг хүмүүсийг боолчилсны дараа Дэлхийд амар амгалан ноёлсон байх даа?
- Нэг хэсэгтээ л. Нэг удаа, хүмүүсийн хамгийн зоригтойнууд нь, Нөвол гэдэг хүнээр удирдуулаад Гринланд руу оргосон байна. Энэ Нөвол гэдэг хүн Дэлхийн тэргүүн сэтгэл зүйч байж л дээ.
- Сэтгэл зүйч гэж юу вэ?
- Санаа бодлыг зохицуулдаг хүн.
- Тэгвэл тэр их баян байжээ?
- Дэлхийдээ л хамгийн баян нь. Нэлээн тунгаасны эцэст Нөвол Да-гасуудыг дэлхийгээс арилгах арга олсон байна.
- Яаж тэр вэ, аав аа?
- Тэр хүн Да-гасуудад хүний сэтгэл хөдлөлүүдийг шингээх Нөвол-Хьюз, Илинскийн арга гэгчийг төгөлдөржүүлсэн юм.
- Шингээх гэдэг нь юу гэсэн үг вэ?
- Сэтгэл хөдлөлөөр дүүргээд, тэрнийгээ мэддэг болгочихсон гэсэн үг, - гэхэд Зениа яриаг нь таслан орж ирээд:
- Хүүхдэд ойлгомжгүй юм яриад байгаа юм биш үү дээ, Дрэйк?
- Үгүй ээ, ээж ээ. Аавыг тайлбарлахаар ойлгож байна. Битгий яриа таслаад бай л даа, - хэмээн Зои дургүйцэв. Дрэйк цааш үргэлжлүүлэн:
- Тэгээд Нөвол Да-гасуудыг хайр дурлал, атаа жөтөө, хүсэл мөрөөдөл, үзэн ядалт, хорон санаа, цөхрөл гутрал, итгэл найдвар, айдас хүйдэс, ичгүүр гутамшиг гэхчлэн хүний сэтгэл хөдлөлүүдээр дүүргэж орхисон байна. Төд удалгүй Да-гасууд яг л хүмүүс шиг аяглаж эхлээд, аравхан хоногийн дараа аймшигтай иргэний дайн өрнөн Да-гасуудын гуравны хоёр нь сүйдсэн юм даа.
- Аав аа, тэрнээс болоод Да-гасууд нэгнээ алж дуусгасан юм уу?
- Бараг л. Залибар гэх нэртэй биес тэдний дундаас тодорч гэгээрэл, ятгалгаараа бүх Да-гасуудыг ахан дүүс юм хэмээн номлосон. Булаан эзлэгчид маш хурдан түүнд дагаар орж, маргалдахаа болиод Дэлхийнхнийг улам ихээр боолчилсон доо.
- Аав аа, аав аа, Нөвол бас түүний найзууд ийм явдал болсонд жигтэйхэн харамсаа даа?
- Нэг хэсэгтээ л. Гэхдээ Нөвол нэг их удалгүй шийдвэрлэх цохилтоо хийсэн.
- Наадах чинь хэлц үг үү, аав аа? Шийдвэрлэх цохилт гээд.
- Тийм ээ. Үхлийн цохилт. Хамаг арга нь барагдаад шийдсэн мэхээ хийсэн.
- Би ойлголоо, аав аа. Эсрэг тал юу ч хийсэн гэсэн нам дарах хүчтэй санаа байж. Тэр юу байсан юм бэ, аав аа? Тэд юу хийсэн юм?
- Нөвол Да-гасуудад эргэн дурсах сэтгэл суулгачихсан.
- Эргэн дурсах сэтгэл гэж юу вэ?
- Гэрээ санахыг хэлдэг юм аа.
- Өө, аав минь ээ, Нөвол яасан ухаалаг хүн байж вэ? Энэ чинь Да-гасууд ардаа үлдээж ирсэн одоо санаад тийшээ буцах эрмэлзлэлээр дүүрсэн гэсэн үг биз дээ.
- Яг тэгсэн. Нэг л өдөр бүх Да-гасууд, бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ аварга ногоон жигүүрээ дэвсээр Умард Америкийн Хар толгод дээр цугларч нэгэн дохиогоор Дэлхийгээс зэрэг нисэн одоцгоосон тэр өдөр хүмүүн төрөлхтөн “Биширтүгэй, залбиртугай, бурхны аврал бадартугай!” хэмээн дуугаа өргөцгөөж билээ.
- Аав аа, тэгээд бүх Да-гасууд Дэлхийгээс явцгаасан уу?
- Арай ч бүгд биш ээ. Хоёр Да-гас хүүхэд байсан юм. Дэлхий дээр мэндэлсэн хүү, охин хоёр бусадтайгаа хамт тэнгэр өөд ниссэн. Гэвч агаар мандлын адарт тулаад тэд эргэлзэж, сүүлээ эргүүлэн Дэлхий рүүгээ буцацгаасан даа. Тэдний нэрийг Зиззо, Зизза гэдэг байсан.
- Тэр Зиззо, Зизза хоёрт юу тохиолдсон бэ, аав аа?
- Яах вэ дээ, Да-гасууд мундаг математикчид байдаг юм чинь үржицгээсэн дээ.
- Аав минь ээ, яасан сайхан явдал вэ, -хэмээн Зои хөхрөөд далавчаа чичигнүүлэн дэрвэж гарлаа.

* Аварга нохой оддын орд – Canis Majoris оддын орд
** Хөхдэй мэргэн – Канис Мажорис оддын ордын хамгийн тод гэрэлтэх Сириүс хэмээх од. Грек хэлний “гэрэлтэх”, “шатах” гэсэн утгатай Seirios гэдэг үгнээс үүсэлтэй. Тэнгэрт гэрэлтэх хамгийн тод энэхүү одыг Монголчууд Хөхдэй мэргэн хэмээн нэрлэдэг.
*** Сүүн зам – Milky Way гэж манай нарны аймгийн оршин буй галактикийг хэлдэг.
**** Да-гас - Эх зохиол дээр An-vil (angel-devil) гэсэн байсныг Дагина-мангас гэж монголчлоод ийнхүү товчлов.

Орчуулсан: Д.Цогчулуун (ЧҮНДЖ)
Зөгнөлт – 1
2019.03.28

Зургийн эх сурвалж: http://getdrawings.com/man-with-wings-drawing?fbclid=IwAR17d0rCCpEQeqynFbY5G4_CH79L_SIUy3fSJj_5JYb5nrN1d2Ege6bkPjY#man-with-wings-drawing-58.jpg

Курт Воннегутын лекц

Америкийн зохиолч Курт Воннегут гэж нэлээн анархист маягийн нөхөр байлаа. Зайлуул саяхан 2017 онд өөд болсон. Олон хоржоонтой роман, тууж, өгүүллэгүүд бичсэн түүний "Ирээдүйд бичих захидал"-ыг манай ЧҮНДЖ хуудаснаа орчуулж гаргаж байсан удаатай. Тэрээр нэгэнтээ гоё өгүүллэг бичихэд хэрэгтэй найман зөвлөгөө өгсөн байдаг юм. Олныг эс өгүүлэн түүнийг нь хүргэсү.

1. Огт танихгүй хүний цагийг ашиглахдаа тухайн хүнд цаг дэмий үрлээ дээ гэж бодогдуулахгүй байх хэрэгтэй. 
2. Уншигчийн дэмжих ганц ч болтугай дүр өгөх хэрэгтэй. 
3. Дүр болгон ямар нэг юм хүсч байх хэрэгтэй, ганц аяга ус ч болох нь ээ. 
4. Өгүүлбэр болгон дүрийг илчлэх эсвэл үйлдлийг урагшлуулах гэсэн хоёр зүйлийн нэгийг хийх ёстой. 
5. Төгсгөлд аль болох ойрхон эхлэ. 
6. Садист бай. Гол дүр чинь хичнээн эелдэг энхрий, гэмгүй танхил байсан ч тэдэнд маш муу зүйл удаа дараа тохиолдуулж, уншигчддад тэдний хэр нуруутай гэдгийг нь харуул. 
7. Ганц хүнд л таашаал өгөхөөр бич. Хэрвээ цонхоо дэлгээд хамаг ертөнцтэй нөхцвөл чиний өгүүллэг хатгаа тусчихна. 
8. Уншигчдадаа аль болох хурдан, аль болох их мэдээлэл өг. Түгшүүр, хүлээлтийг чөтгөр аваг. Юу болж байгаа, яагаад, юунаас болоод гэдгийг уншигч бүрэн ойлгож, сүүлийн хуудсууд нь жоомонд идүүлчихвэл яаж дуусгахаа мэддэг байх ёстой. 

***

Курт Воннегутын 2004 оны 2-р сарын 4-ний өдөр нэг ийм лекц тавьж байсан байна. Өөр өөр зохиолуудын хэлбэрийг ийнхүү тайлбарлаж дуусаад хамгийн сүүлд иймэрхүү зүйл ярьжээ.

"...Маш сайхан зүйл тохиоход түүнийг анзаарч “Хүлээгээрэй, ийм юмыг аятайхан гэхгүй юм бол өөр юуг аятайхан гэхийг би мэдэхгүй юм” гэж хэлж сураад байгаа. Магадгүй та ч бас ийм зуршилтай болж болох юм шүү.

Тэгэхээр ингэе, би хэр удаан ярьснаа мэдэхгүй байна. 45 минут л ярих ёстой юм байгаам. За яах вэ, цааш ярих эсэхийг гар өргөөд л шийдчихье. Энд байгаа бүх хүмүүст хамаатай юм. Нас, хүйс, оюутан, багш ялгаагүй. Та бүхний хэд нь энэ боловсролын салбараар хүмүүжиж байх хугацааныхаа турш, бага сургууль, ахлах, их сургууль, их сургуулиас хойш гээд, аль ч хамаагүй үедээ чиний амьдралыг баяр баясгалан, бахархал хүндлэлтэй болгодог тийм багштай байсан бэ? Тийм багштай байсан хүн нь гараа өргөөч. Сайн байна. Тэгвэл одоо тэр багшийнхаа нэрийг дэргэдээ суугаа хүнд хэлэхгүй юу.

Болсон уу? Ийм л юмыг аятайхан гэхгүй юм бол өөр юуг аятайхан гэхийг би мэдэхгүй юм. Хөгжим өгнө үү."

гэж хэлээд лекцээ дуусгаж, юм бичсэн самбарыг тойрон бүжиглэсээр гарч оддог. Ер нь нэлээн ухаалаг хүн байсан санагддаг юм.

Мэдээлэл бэлтгэсэн: Д.Цогчулуун (ЧҮНДЖ)
Жич: Энэ бичлэг дээрх лекцийн өөр нэг хувилбарыг энэхүү линкээр орж уншаарай.
https://www.brainpickings.org/2012/11/26/kurt-vonnegut-on-the-shapes-of-stories/

Эмили Дикинсоны шүлгүүдээс

Америкийн яруу найрагч Эмили Дикинсоны шүлгүүдээс хоёрыг орчуулснаа та бүхэнд толилуулъя. Таалан болгооно уу.

 **** 

Төгс амгалан ноёрхов гэж үе үе би боддогсон,
Тэр нь гэвч алсад, даан ч хүрэх аргагүй.
Сүйрэлд өртсөн хүмүүн эрэг харав хэмээн баярлавч
Энгүй далайн дунд хаа ч хүрэх аргагүй,

Үйлс нь хаясан хүмүүн чи үхэн зүтгэж, харуул
Горьдлого үгүй, яг л над шиг,
Хуурмаг эрэг хэдийг харсны эцэст
Хөрсөн дээр хөл тавихыг.

 ****

Цуургаа тайлаач Үхэл минь ээ!
Цөхөрч туйлдсан түмнийг оруулаач
Гиншин гаслах дуу нь бүдгэрч
Гишгэх газрынх нь тоо гүйцжээ

Таны шөнө хамгаас аниргүй
Таны тэврэлт хамгаас чанга
Таныг эрэхүйеэ дэндүү ойр
Таныг дурсахуйяа дэндүү нандин.


Орчуулсан: Д.Цогчулуун, Д.Оюунгэрэл (ЧҮНДЖ)
Зургийн эх сурвалж: https://www.thefamouspeople.com/profiles/emily-dickinson-121.php

ВОЛТ ВИТМАН - АЯА АХМАД МИНЬ! МИНИЙ Л АХМАД АА!

Энэ шүлгийг анх уншаад сэтгэл их хөдөлж байж билээ. Сүүлд Dead poet's society дээр Oh Captain! My Captain гээд ширээн дээр гараад зогсоцгоох үед нь дотор бүр нэг огшоод явчихаж билээ. "Хэзээ нэгэн цагт заавал орчуулна даа" гэж тэгэхэд бодогдсонсон. Зав гарахаараа нэг үзээд, ахиж нэг янзлаад гэхчлэн явж явж байгаад одоо оруулъя гэж шийдэв. Засаад байвал засаад л байх юм байна. 

ВОЛТ ВИТМАН - АЯА АХМАД МИНЬ! МИНИЙ Л АХМАД АА!

Аяа Ахмад минь! Миний л Ахмад аа! Аюумшигт аян маань эцэс болов,
Хөлөг минь хэцүү саад бүрийг гэтлэв, хүссэн харамжаа бид хүртэв,
Боомт дөхсөөр, хонхон дуун ойртсоор, хүмүүс бахдан шуугилдана,
Хүн бүрийн нүд хөлөг онгоцыг дагана, дүнсгэр бөгөөд гүжирмэг хөлгийг,
Гэвч, өө зүрх минь! Зүрх минь! Зүрх минь!
Өө цусран унах дуслууд,
Хөлгийн тавцан дээр миний Ахмад хэвтэнэ,
Хүйт дааж, хөрсөн цогцос.

Аяа Ахмад минь! Миний л Ахмад аа! Өндийн босоод хонхон дууг сонсооч,
Өндийгөөч, таны төлөө далбаа өргөнө, таны төлөө бүрээ цангинаастай,
Таны төлөө цэцэгсийн баглаа, навчсын ороомол, таны төлөө эрэг дүүрэн
Таныг дуудаж, түмэн олон найгалдана, тэдний царай баяраар бялхаастай,
Алив Ахмад минь! Хайрт эцэг минь!
Толгой доор чинь гараа ивье!
Хөлгийн тавцан дээр хүсэл мөрөөдлүүд хэвтэнэ,
Хөсөр унажээ, та, үхэтхийн.

Миний Ахмад хариу үл хэлнэ, уруул нь хувхай цагаан бас хөшингө,
Эцэг минь миний гарыг үл мэдэрнэ, судас цохилохгүй, хүсэл ч үгүй,
Хөлөг онгоц зангуугаа буулгаж, бат зогсоно, холын аян эцэслэж, гүйцсэн,
Аюумшигт аянаас ялгуусан хөлөг харьж ирсэн, зорилго биелсэн.
Баяр хөөр, өө эргийнхээн, цангинаач, өө хонх минь ээ!
Гэвч би эмгэнэн гашуудсаар
Хөлгийн тавцан дээгүүр алхална, Ахмадын хэвтээ
Хүйт дааж, хөрсөн цогцос.

1865

АНУ-ын ерөнхийлөгч Аврам Линколныг зуурдаар нас нөгчихөд Волт Витман ихэд гашуудан шүлэглэсэн гэдэг.

Орчуулсан: Д.Цогчулуун (ЧҮНДЖ)
Зургийн эх сурвалж: Волт Витманы өөрийнх нь гар бичмэл. Мөнгөний хэрэг гараад алдарт шүлгээ ийнхүү бичиж 100 доллараар зарж байсан гэнэ.

http://abrahamlincoln.org/lincoln-speaks/o-captain-captain/