ХАМГИЙН АУГАА БРИТАНИ МЕНЕЖЕР ХЭН БЭ?

БиБиСи Спортын Фил МакНулти 
2020 оны 4-р сарын 27

Дэлхийн хоёрдугаар дайнаас хойшх Британийн хамгийн аугаа менежер хэн бэ? гэсэн маргаан бол хөлбөмбөгийн фэнүүдийн дундах дуусашгүй маргаануудын нэг билээ.

Энэ өндөр хэргэмийг хүртэх эрхтэй Дэлхийн цом, Европын амжилтууд, дотоодын лигийн түрүү гээд өч төчнөөн амжилтууд бүхий маш олон эрхмүүдийг БиБиСи Спортын Фил МакНулти жагсааж санал асууснаас Сэр Алекс Фергюсон (40%) илт тасархай тэргүүлжээ. Араас нь 19% саналтай Боб Пэйсли, 10 хувийн саналтай Брайан Клоф нар орсон байна.

Санал асуулгад нэр нь орсон менежерүүдийг харцгаая.

МАТТ БАСБИ

Зураг дээр Матт Басби 1968 онд Манчестер Юнайтедтайгаа Европын цомын баяраа тэмдэглэж байна.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Манчестер Юнайтед 1945-69, 1970-71

АМЖИЛТ
Европын цом: 1968
Нэгдүгээр дивизионы түрүү: 1952, 1956, 1957, 1965, 1967
Хөлбөмбөгийн холбооны цомын түрүү: 1948, 1963

Олд Траффордод нэр нь мөнхөд цуурайтаж, хөшөө баримал нь “Мөрөөдлийн театр”-ыг зорин ирэх өргөн олон дэмжигчдийн нэвт тольдон зогсож байдаг Манчестер Юнайтедын үндэс суурийг тавьсан өвөг дээдэс билээ. “Басбигийн хонгорууд” гэж алдаршсан аугаа бүрэлдэхүүнийг босгож лигийн түрүүг гурвантаа хүртсэн, 1958 оны 2-р сарын 6-ны Мюнхений гашуун ослын дараа Бобби Чарлтон, Денис Лоу, Жорж Бэст гурвалыг тойруулан ахин нэг аугаа бүрэлдэхүүн босгосон. 1968 оны 5-р сарын 29-ний өдөр Вэмблид Бэнфикаг 4-1ээр хожиж Европын цомыг хүртсэн анхны англи клуб болсноор түүний суу алдар нэгэнт мөнхөрсөн билээ.

ХАРРИ КАТТЕРИК

Зураг дээр Эвэртоны менежер Харри Каттерик

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Крюви 1951-53
Рочдэйл 1953-58
Шеффилд Вэнсдэй 1958-61
Эвэртон 1961-73
Прэстон 1975-77

АМЖИЛТ
Нэгдүгээр дивизионы түрүү: 1963, 1970 (Эвэртон)
Хөлбөмбөгийн холбооны цомын түрүү: 1966 (Эвэртон)

Каттерик бол Мерсисайдаас өөр газрынханд бол бараг мартагдаж баларсан, жар, далаад оны менежер юм. Өөрийнх нь нууцлаг, сонирхолтой, бараг уцаартай гэмээр аашнаас нь ч бас болсон байж болох. Түүнийг бараг анти-Шанкли гэхэд ч буруудахгүй. Хэвлэлийнхэнтэй маш муу харьцаатай, заримдаа багийн бүрэлдэхүүнийг цагаан толгойн үсгийн дарааллаар сонгож, тэрнийг нь шүүмжилсэн сэтгүүлчидтэй зад заргалдах гэхчлэн сонин авир гаргадаг байж. Эвэртоныг хэт судлаад байна гэсэн үндэслэлээр Гүүдисон паркад телевизийн камер оруулахыг хориглож байсан нь одоо үед бол санаанд ч орохгүй биз. Нэг удаа нэгэн сэтгүүлчид “тусгай” ярилцлага өгөхдөө Ховард Кендаллыг Ливерпүүл рүү явж байгаа хэмээн зарлаж байж. Мань тоглогчийг Прэстон Норт Эндээс Эвэртон руу ирж байгааг мэдсээр байж тэр шүү дээ. Энэ ярианд нь итгэсэн Билл Шанкли галзууртлаа уурлаж, ажлаа өгнө хэмээн сүрдүүлж байсан гэнэ. Каттерик хоёр ч удаа 1962-63, 1969-70 улирлуудад лигийн түрүү хүртэхдээ Алан Болл, Кендалл, Колин Харви гуравт тулгуурласан гайхамшигтай бүрэлдэхүүн босгосон байдаг. 1966 онд Хөлбөмбөгийн холбооны цомыг хүртэхдээ Шэффилд Вэнсдэйд хоёр бөмбөгөөр хожигдож яваад барьж хожжээ.

БРАЙАН КЛОФ

Ноттингэм Форестын 1980 оны Европын цомын шувтаргад Хамбургийг хожиж түрүүлсэн нь Брайан Клоф, Петер Тэйлор хоёрын хамтдаа хүртсэн сүүлийн цом байсан юм.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Хартлпүүл 1965-67
Дарби Коунти 1967-73
Брайтон 1973-74
Лийдс Юнайтед 1974
Ноттингэм Форест 1975-93

АМЖИЛТ
Европын цом: 1979, 1980 (Ноттингэм Форест)
Нэгдүгээр дивизионы түрүү: 1972 (Дарби), 1978 (Ноттингэм Форест)
Лигийн цомын түрүү: 1978, 1979, 1989, 1990 (Ноттингэм Форест)

Гайхамшигт үйлээ хоёронтоо давтсан суутан билээ. Петер Тэйлортой нийлээд Клоф хоёрдугаар дивизионы Дарби Коунти болон Ноттингэм Форест клубуудыг амжилтын дээдэд хүргэсэн гавьяатан юм. Ноттингэм Форестод байхдаа бүр Европын цомд хоёр ч удаа дараалан түрүүлсэн. Эдгээр гайхалтай үзүүлэлтийнх нь дунд толбо болон үлдсэн хоёр ажил байдаг нь Брайтон дахь гамшиг, Лийдсээс 44 хоногийн дотор халагдсан явдал юм. Клофын арга барил ер бусын боловч, ямар ч маргаангүй ажилладаг байлаа. Дарби Коунтигаар лигийн түрүү хүртсэний дараа Форесттой хамт хоёрдугаар дивизионоос дэвшиж гарангуутаа дээд лигт түрүүлээд, хойд хоёр жил нь дараалан хоёр удаа Европын цомд түрүүлсэн, Дарбигаар 1973 онд энэ тэмцээний хагас шигшээ хүртэл явсан гэдгийг нь ч бас хэлэх нь илүүц биз. Дотоодын тэмцээнүүдэд ч бас түрүүлж байсан боловч Хөлбөмбөгийн холбооны цомд хараахан түрүүлээгүй. Хэдийгээр түүний Форест дахь ажил 1993 онд доод лиг рүү унаснаар дууссан боловч хийсэн ажил, байгуулсан гавьяа нь мөнхөд дуурсах биз ээ.

СЭР КЕННИ ДАЛГЛИШ

Дээд лигт Ливерпүүл болон Блакбурн Роверс клубын хамт түрүүлж байсан.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Ливерпүүл 1985-91, 2011-12
Блакбурн Роверс 1991-95
Ньюкасл 1997-98
Селтик (түр) 2000

АМЖИЛТ
Нэгдүгээр дивизионы түрүү: 1986, 1988, 1990 (Ливерпүүл)
Премьер лигийн түрүү: 1995 (Блакбурн Роверс)
Хөлбөмбөгийн холбооны цомын түрүү: 1986, 1989 (Ливерпүүл)
Лигийн цомын түрүү: 2012 (Ливерпүүл)
Шотландын лигийн цомын түрүү: 2000 (Селтик)

Ливерпүүл клуб 1985 оны Хейсел цэнгэлдэхийн гамшгийн дараа Жо Фаганыг орлуулахаар тухайн үед тоглогч байсан Сэр Кенни Далглишийг тоглогч-менежерээр томилсон юм. Маш сонин томилгоо байсан авч мань эр энэ итгэлийг алдалгүй эхний улиралдаа Ливерпүүлийн анхны Лигийн түрүү, Холбооны хос цомыг авчирчээ. Дараагийн улиралдаа Жон Барнс, Петер Биэрдсли нарыг тойруулж гайхамшигтай бүрэлдэхүүн босгож 1987/88 улирлын түрүүг аваад, 1988/89 улиралд өнөөх хос цомоо ахин хүртэл замдаа ороод явж байсан ч Арсеналын Майкл Томас улирлын эцсийн минутад гоолдож үүнийг нь талаар болгосон юм. Ноттингэм Форест клубтэй Холбооны цомын хагас шигшээ тоглолт хийх гэж байх үед Хиллсбород осол болж Ливерпүүлийн 96 фэний амь насыг авч одсоноос хэдхэн долоо хоногийн дараа болсон тоглолт билээ. Ливерпүүл тэр жилдээ Холбооны цомд түрүүлж, хойд улиралд нь лигтээ түрүүлсэн боловч Ливерпүүлийн ноёрхлыг хадгалахын хажуугаар Хиллсборогийн ослоор үрэгдэгсдийн гэр бүлийнхэнд туслах зэрэг дарамтыг тэсэхээ байж, ядарсан Далглиш 1991 оны 2 дугаар сард ажлаа өгсөн юм. Улмаар тэр оныхоо 10 дугаар сард Блакбурн Роверсын жолоог атгасан ба нутгийн хүү Жак Волкерын дэмжлэгээр Премьер лигт түрүүлэх гэсэн хүслийг нь биелүүлжээ. Ингээд тэрээр нэг хэсэгтээ хөлбөмбөгийн менежментээс хэсэг завсарлаж байгаад Ньюкаслыг удирдахаар эргэж ирсэн юм. 2011 оны 1 дүгээр сард Рой Ходжсон ажлаасаа халагдахад Ливерпүүл клубынхээ удирдлагад түр хугацаагаар ирээд жинхэлж нэг улирлын дараа дахин халагдсан. Гэхдээ л халагдахаасаа өмнө Лигийн цомд түрүүлж, Холбооны цомын финал дээр Челсид хожигдсон билээ.

СЭР АЛЕКС ФЕРГЮСОН

Алекс Фергюсоны удирдлага дор Манчестер Юнайтед Премьер лигийн 13 түрүү хүртсэн байдаг.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Ийст Стирлингшайр 1974
Сэйнт Миррен 1974-78
Абирдин 1978-86
Ман Юнайтед 1986-2013

АМЖИЛТ
Абирдин
Европын цомтой багуудын цомын түрүү: 1983
Шотландын премьер лигийн түрүү: 1980, 1984, 1985
Шотландын цомын түрүү: 1982, 1983, 1984, 1986
Шотландын лигийн цомын түрүү: 1986

Ман Юнайтед
Аваргуудын лигийн түрүү: 1999, 2008
Европын цомтой багуудын цомын түрүү: 1991
Премьер лигийн түрүү: 1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003, 2007, 2008, 2009, 2011, 2013
Хөлбөмбөгийн холбооны цомын түрүү: 1990, 1994, 1996, 1999, 2004
Лигийн цомын түрүү: 1992, 2006, 2009, 2010

Хаанаас эхлэх вэ? Шотландын “Хуучин фирм”-ийн ноёрхлыг Абирдинаар эцэслээд зогсохгүй 1983 онд Реал Мадридыг хожиж Европын цомтой багуудын цомыг хүртэхдээ өөрийнхөө суу билгийг аль хэдийн харуулчихсан. Олд Траффорд дахь эхний хэдэн жил нь гуниг байсан боловч 1990 онд Холбооны цомд түрүүлснээр түүний Юнайтед дахь алтан он жилүүд эхэлсэн билээ. Фергюсоны удирдан манлайлах чанар, харизм, унтаршгүй гал нь хаанаас ч ил харагддаг байсны хажуугаар аугаа бүрэлдэхүүнийг хэрхэн босгож, бас хэдийд задлахыг түүнээс илүү сайн мэддэг хүн байгаагүй гэхэд болно. Алдар хүндийн оргил нь 1999 онд Аваргуудын лиг, Премьер лиг, Холбооны цом гурвыг нэг улиралд хүртсэн явдал маргаангүй биз ээ. Энэ амжилтыг Англид өөр ямар ч клуб давтаагүй хэвээр байгаа юм. Хорин зургаан жил атгасан жолоогоо 2013 онд Премьер лигийн цомыг 13 дахь удаагаа, өөрийн замналын 38 дахь цом болгон хүртсэний дараа хүлээлгэн өгсөн билээ. Түүн шиг менежер, түүнийг шиг замнал ахиад бараг гарахгүй л байх даа.

ЖОРЖ ГРЭМ

Буучдын боссын хувиар 8 жил ажиллахдаа Жорж Грэм 6 цом хүртсэн.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Миллволл 1982-86
Арсенал 1986-95
Лийдс 1996-98
Тоттенам 1998-2001

АМЖИЛТ
Европын цомтой багуудын цомын түрүү: 1994
Нэгдүгээр дивизионы түрүү: 1989, 1991
Хөлбөмбөгийн холбооны цомын түрүү: 1993
Лигийн цомын түрүү: 1987, 1993 (Арсенал), 1999 (Тоттенам)

Рюн Хауг гэж агентаас бэлэн мөнгө авсан гэх үндэслэлээр Арсеналын менежерийн албанаас хусагдахаас өмнөх амжилт нь түүнийг хэр сайн менежер байсныг тодхон харуулдаг. Мань шотланд эр дээд зэргийн зохион байгуулалттай бүрэлдэхүүн босгосон бөгөөд багийн ахлагч Тони Адамсын толгойлсон Дэвид Сийман, Найжэл Винтербурн, Лий Диксон, Стив Боулд, Мартин Кеовн гэсэн бүрэлдэхүүнтэй хамгаалалтын төгс багийг бүрдүүлснээр ирээдүйд Арсэн Вэнгэрийн амжилтын хөрс суурь болсон нь маргаангүй билээ. Милволоос гараагаа даруухан эхэлсэн Грэм 1987 онд лигийн цомд Ливерпүүлийг хожиж түрүүлсэн ба улмаар хоёр жилийн дараа улирлын эцсийн минутад мөн Ливерпүүлийг хожиж анхны түрүүгээ авсан түүхтэй. Харин Арсенал дахь сүүлийн түрүү нь 1994 оны Европын цомтой багуудын цом байлаа. 1998 онд Арсеналын заналт дайсан Тоттенамын менежерээр томилогдсон нь тухайн үед аль аль талд нь цочир мэдээ байсан боловч 1999 оны лигийн цомын аваргаар Лейстерийг хожиж түрүүлснийг нь мартаж болохгүй юм.

ХОВАРД КЕНДАЛЛ

Ховард Кендаллын удирдлага дор Эвэртон клуб Нэгдүгээр дивизионыг түрүүг хоёр удаа, Холбооны цомын түрүү, мөн Европын цомтой багуудын цомын түрүү хүртэж байсан.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Блакбурн Роверс 1979-81
Эвэртон 1981-87, 1990-93, 1997-98
Атлэтик Билбао 1987-89
Ман Сити 1989-90
Шанти 1994
Нотт Каунти 1995
Шеффилд Юнайтед 1995-97
Этникос Пирэиус 1998-99

АМЖИЛТ
Европын цомтой багуудын цомын түрүү: 1985
Нэгдүгээр дивизионы түрүү: 1985, 1987
Хөлбөмбөгийн холбооны цомын түрүү: 1985

Ховард Кендалл Эвэртонд ирсэн эхний хэдэн жилээ их хүнд өнгөрөөсөн гэхэд уран яруу тоглолттой, хүчирхэг баг босгонгоо 1980-аад онд ид ноёрхож асан Ливерпүүлтэй ана мана үзэлцсэн ховорхон менежер юм. 1985 онд Эвэртон лигтээ түрүүлээд, Европын цомтой багуудын цомыг авчихсан боловч Холбооны цомын финалаар нэмэлт цагт Манчестер Юнайтедад хожигдсон гэдэг нь нэгэн бахархууштай үзүүлэлт билээ. Өөрийн суу авьяас, дасан зохицох чадвараа 1986-87 улиралд гэмтэл бэртэлд гүйцэд нэрвэгдсэн бүрэлдэхүүнээр аваргын цом хүртэж харуулсан удаатай. 1985 онд Ливерпүүл, Ювэнтусын тоглолтоор Хэйсэл цэнгэлдэхэд гамшиг болж италийн 39 фэний амь үрэгдэж, Английн багууд Европын тавцанд өрсөлдөх эрхээ хасуулсны харгайгаар хоёр ч удаа боломжоо алдсандаа харамссан 41 настай эр шарандаа Атлэтик Билбаог зорьсон түүхтэй. Харамсалтай түүний менежерийн замнал өмнөх шигээ өндөрт ахиж гарсангүй. Төрөлх Эвэртондоо хоёр ч удаа эргэж очсон боловч нэгэнт өнгөрсөн эртний яруу алдар буцаж ирээ нь үгүй ээ.

БИЛЛ НИКОЛСОН

Билл Николсон тоглогчийн хувиар Спурсын төлөө 314 удаа тоглож, менежерийн хувиар 16 жил суужээ.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Тоттэнам Хотспурс 1958-74

АМЖИЛТ
Европын цомтой багуудын цомын түрүү: 1963
УЕФА Цом: 1972
Нэгдүгээр дивизионы түрүү: 1961
Хөлбөмбөгийн холбооны цомын түрүү: 1961, 1962, 1967
Лигийн цомын түрүү: 1971, 1973

Урт удаан замналыг үзүүлсэн амжилттай нь харьцуул. 1961 оноос 1973 оныг хүртэлх амжилтууд, эх нутаг тивийн хэмжээний аваргын цомууд, домогт 1960-61 улирлын хос цом. Түүнээс хойш Спурсын менежер цом хүртсэн нь үгүй. Йоркширын уугуул мань эр үнэхээрийн тактикийн суутан байсан бөгөөд Дэйв Макай, Жимми Гривс зэрэг аугаа тоглогчдыг тойруулан баг босгож, гайхамшигтай хөлбөмбөг үзүүлж байсан учраас эдгээр эрхмүүдтэй нэгэн зиндаанд яригдах эрхтэй юм. Тоттэнамын түүхийн маргаангүй чухал дүр мөнөөсөө мөн.

БОБ ПЭЙСЛИ

Ливерпүүлийн жолоог атгасан есөн улирлынхаа зургаад нь улирлын шилдэг менежерээр тодорч байсан эрхэм Боб Пэйсли.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Ливерпүүл 1974-83

АМЖИЛТ
Европын цомын түрүү: 1977, 1978, 1981
УЕФА Цом: 1976
Нэгдүгээр дивизионы түрүү: 1976, 1977, 1979, 1980, 1982, 1983
Лигийн цомын түрүү: 1981, 1982, 1983

Энэхүү чимээгүй суутан 1974 онд олон жилийн турш хамт ажилласан Билл Шанклигийн суудлыг хүлээж авахдаа тунчиг дурамжхан байсан гэдэг. Шанклигийн бүрдүүлж өгсөн суурийг үргэлжлүүлэн босгоод зогсохгүй бүр илүү сайжруулна гэж тухайн үед хэн ч бодоогүй байсан биз. Тоглож байсан хөлбөмбөгийг улам сайжруулаад 1977 онд клубын анхны Европын цомыг авчирч, ахиад хоёрыг нэмэхдээ лигийнхээ түрүүг ч зургаан удаа авсан байдаг. Тоглогчийн давуу болон сул талыг анзаарахдаа гаргууд байсны дээр тактикийн хувьд үнэхээр суутан байсан юм. Олны таалалд нийцсэн эелдэг даруу төрхийн цаана нуугдах төмөр мэт чанга араншингийн ачаар түүнийг жолоо атгах хугацаанд Ливерпүүлийн ноёрхлыг түлхэн унагах хэмжээний ширүүн өрсөлдөөн огт гарч байгаагүй юм.

СЭР АЛЬФ РАМЗИ

Сэр Альф Рамзи өнөөдрийг хүртэл Дэлхийн цом хүртэж байсан цорын ганц Британи менежер хэвээрээ л байна.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Ипсвич 1955-63
Английн шигшээ 1963-74
Бирмингэм 1977-78

АМЖИЛТ
Дэлхийн цомын түрүү: 1966 (Английн шигшээ)
Нэгдүгээр дивизионы түрүү: 1962 (Ипсвич)

Сэр Альф Рамзигийн суу алдар 1966 оны Дэлхийн цомоор Английн шигшээг аваргалуулсан мөчөөс эхлэн мөнхөд батжих нь тодорхой болсон бөгөөд түүнээс хойш түрүү булаалдахаар тэрхүү өндөрлөгт дөхөж очсон англи менежер хараахан төрөөгүй байгаа билээ. Түүхэн байранд хэрхэн очсоныг нь эргэн санацгаая. Өмнөд бүсийн гуравдугаар дивизионд бүгэж асан Ипсвич Тауныг Хоёрдугаар дивизионы аварга болгоод, дээш дэвшин гарч ирсэн анхны улиралдаа Нэгдүгээр дивизионы аварга болгож байсан хүн юм шүү. Тоглогчдынхоо үнэнч дэмжлэгийг өөртөө татсан, үг цөөтэй Рамзи менежер Английн шигшээгийн хамтаар мөнхрөх нь дамжиггүй ч түүний жинхэнэ амжилт Портман Роод цэнгэлдэхэд тод зурайсан билээ.

ДОН РЕВИ

Лийдсийг Английн хөлбөмбөгийн дээд зиндаанд аваачаад, Англид төдийгүй Европын хэмжээнд хамгийн хэцүү баг болгосон хүн нь яахын аргагүй Дон Реви буй заа.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Лийдс 1961-74
Английн шигшээ 1974-77
Арабын нэгдсэн эмират улсын шигшээ 1977-80
Аль Наср 1980-84
Аль Ахли 1984-85

АМЖИЛТ
Хот дундын яармагийн цомын түрүү: 1968, 1971
Нэгдүгээр дивизионы түрүү: 1969, 1974
Хөлбөмбөгийн холбооны цомын түрүү: 1972
Лигийн цомын түрүү: 1968

Лийдсийн жолоог атгаж асан Дон Реви бол суу билэгтэй боловч нэлээн яхирдуу менежер байлаа. Клубээс төрөн гарсан Жак Чарлтон, Билли Бремнер, Норман Хантер, Петер Лоример, Эдди Грэй зэрэг тоглогчыг бататган зангидсан Бобби Коллинс, Жон Жайлс гэх мэт тоглогчдоос бүрдсэн гайхамшигтай баг нь бүтэн арван жилийн турш жигд тоглосон билээ. Хэзээд нэг чигээр зүтгэх үлэмжийн гөжүүд тоглолттойн хажуугаар маш олон удаагийн “бараг л” гэсэн тохиолдлуудаас болоод менежер болон багийн аль нь ч хүртэх ёстой магтаалаа хүртэж чаддаггүй юм. Амжилтын жагсалтыг харахад л ойлгомжтой. Ойрхи Дорнодоос ирсэн саналыг хүлээж аваад ажлаа өгөн одсоноос хойш түүний Англи дахь замнал эцэс болсон боловч Элланд Роодод өөрийн ул мөрийг хэдийн үлдээсэн билээ.

БОББИ РОБСОН

Ипсвичийг удирдах 13 жилийн хугацаандаа Холбооны цом, УЕФА цом хүртэж байсан билээ.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Фулэм 1968
Ипсвич 1968-82
Английн шигшээ 1982-90
ПСВ Айндховэн 1990-92, 1998-99
Спортинг Лисбон 1992-94
Порто 1994-96
Барселона 1996-97
Ньюкасл 1999-2004

АМЖИЛТ
УЕФА цомын түрүү: 1981 (Ипсвич)
Хөлбөмбөгийн холбооны цомын түрүү: 1978 (Ипсвич)
Эрэдивизийн түрүү (Голландын дээд лиг): 1991, 1992 (ПСВ Айндховэн)
Примейра дивизионы түрүү (Португалын дээд лиг): 1995, 1996 (Порто)
Копа дел Рей (Испанийн эзэн хааны нэрэмжит цомын тэмцээн): 1997 (Барселона)
Европын цомтой багуудын цомын түрүү: 1997 (Барселона)

Британийн хөлбөмбөгийн хамгийн цуутай, нэрд гарсан төлөөллүүдийн нэг болох Бобби Робсонд нойрмог Суффолкийн хамгийн алдартай багийг босгох боломж олдсон билээ. Анхандаа нэлээн базаахгүй эхэлсэн ч тэнд өнгөрөөсөн түүний сүүлийн арван улирлын есөн удаад нь Ипсвиччүүд Нэгдүгээр дивизионы эхний зургаад багтаж улирлыг дуусгасан ба хоёр ч удаа аман хүзүүдсэн байдаг. Ганц удаа 1977-78 улиралд тээр доор 18 дугаар байранд орж дуусгахдаа Вэмблигийн дэвжээн дээр Арсеналыг хожиж Холбооны цомын финалд түрүүлсэн юм. Голланд мастер Арнолд Мюрен, Франс Тиессен нарыг өмнөө барьж зүтгэсээр Ипсвич 1981 онд УЕФА цомд түрүүлсний дараа Робсон 1982 онд Рон Гринвүдийн халааг авахаар Английн шигшээ рүү явав. Шигшээгээ удирдаад 1986 онд Дэлхийн цомын шөвгийн наймд, дөрвөн жилийн дараа хагас шигшээд хүргэжээ. Үүнийхээ дараа гадаадын лигүүдэд маш амжилттай ажиллаж ПСВ Айндховэн, Портотой хамт лигийн түрүү, Барселонатай хамт 1997 онд Европын цомтой багуудын цомын түрүүг хүртэж байлаа.

БИЛЛ ШАНКЛИ

Ливерпүүлийн менежерийн хувиар Билл Шанкли гурван удаа лигт, нэг удаа УЕФА цомд түрүүлж байв.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Карлайл 1949-51
Гримсби 1951-54
Хаддерсфилд 1956-59
Ливерпүүл 1959-74

АМЖИЛТ
УЕФА цомын түрүү: 1973
Нэгдүгээр дивизионы түрүү: 1964, 1966, 1973
Хөлбөмбөгийн холбооны цомын түрүү: 1965, 1974

Шанкли Ливерпүүлийг 1974 онд орхисон боловч Сэр Кенни Далглишийн хамтаар тус клубын хамгийн чухал төлөөллүүдийн нэг хэмээн тооцогдсоор байдаг билээ. Ливерпүүл клубын өнөөгийн байгаа бүхэн, түүнийг ирснээс хойш буй болсон бүхэн бүхлээрээ Шанклигийн анх ирж хоёрдугаар дивизионоос сугалж гаргаад, улсын хэмжээний урт удаан ноёрхлоо тогтоох хүртэл сэтгэл зүрхээ зориулж, хөгжөөн дэмжигчидтэй үүсгэсэн нягт холбоо харилцааны үр дүн дээр үүсэн боссон юм. Сэтгэл зүрхээс гадна түүний маш чадварлаг удирдах арга барил, нэрд гарсан илтгэх чадвартай нь хавсраад копуудын дунд бараг бурхан мэт шүтэгдэхэд хүргэсэн билээ. Ихэнх суутнуудын адил тэрбээр хоёр чунаг бүрэлдэхүүн босгосон юм. Нэг нь жараад оны үед Холбооны цомуудыг түүсэн, нөгөөх нь далаад оны эхээр лигийн түрүү хамж, УЕФА цомд түрүүлсэн ба мань эр хамгийн сүүлийн тоглолтоороо 1974 онд Ньюкасл Юнайтедын эсрэг Холбооны цомын финалд түрүүлсэн байдаг.

ЖОК СТАЙН

Жок Стайн бол Европын цомд түрүүлсэн хамгийн анхны британи менежер бөгөөд 1967 онд Селтикийг удирдаж байхдаа Интер Миланыг хожсон юм.

УДИРДАЖ БАЙСАН КЛУБ
Дунфермлайн 1960-64
Хиберниан 1964-65
Шотландын шигшээ 1965, 1978-85
Сэлтик 1965-78
Лийдс Юнайтед 1978

АМЖИЛТ
Шотландын цомын түрүү: 1961 (Дунфермлайн)
Европын цомын түрүү: 1967 (Сэлтик)
Шотландын нэгдүгээр дивизионы түрүү: 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1977 (Сэлтик)
Шотландын лигийн цомын түрүү: 1966, 1967, 1968, 1969, 1970, 1975 (Сэлтик)

Яагаад гэж үү? Хариулт нь маш амархан. Зөвхөн Глазго хавийнхнаар бүрдүүлсэн багаа тоглуулсаар байгаад 1967 онд дийлдэшгүй Интер Миланыг 2-1ээр хожиж Европын цомд түрүүлсэн, мөн тус тэмцээнд түрүүлсэн хамгийн анхны Британи менежер гэдгээрээ л энэ жагсаалтад яахын аргагүй орох хүн. 1961 онд тэдний эсрэг Дунфермлайныг удирдаж Шотландын цомд түрүүлэх үед нь л Сэлтикийнхэн түүний чадварыг анзаарсан байсан юм. Сэлтикт Стайн үнэхээрийн босоо байж ес дараалан лигтээ түрүүлсэн ба 1970 онд Европын цомын финалд Фейнордод хожигдож аман хүзүүдэж байлаа. Сэлтикийн аугаа тоглогчдын хоёр бүтэн үеийн төлөөлөл болсон “Лисбоны арслангууд”-ын ахлагч Билли МакНейлл, арай хожмын үеийн Кенни Далглиш зэрэг тоглогчид түүний төлөө тоглож байв. Лийдс Юнайтедад хэсэг ажиллаж байгаад 1978 онд Шотландын шигшээг удирдах болсон ба 1985 оны 9 дүгээр сард өөд болох хүртлээ шигшээдээ ажилласан юм.

Монголчлон бантагнасан: Д.Цогчулуун
2020.04.29

Эх сурвалж: https://www.bbc.com/sport/football/52371056

AFC Stadium Tour

Арван хэдэн жил дэмжихдээ "Хэзээ нэгэн цагт очно доо" гэж бодоод л явдаг байсан ариун сүмдээ ийнхүү нэг мөргөж, гороолоод ирэв. Аньсага чийгтэж үзэж байна. Хүний хүсэлд хязгаар байдаггүй юм болохоор "Дараа нэг ирж тоглолт үзнэ ээ" гэсэн бодолтой гарлаа. Уг нь сая Брайтонтой хийсэн тоглолтыг үзсэн л дээ. Гэхдээ айлын талбай дээр биш эзэн багийн хувиар тоглохыг хармаар санагдаад.

#AFCStadiumTour

More than a manager

Өчигдөр тоглолт хүлээнгээ Бобби Робсоны тухай "More than a manager" гээд баримтат киног үзэв. Нас барахад нь хөлбөмбөгийнхөн тэр аяараа эмгэнэл илэрхийлж, гашуудаад тухайн үед бөөн юм болж байсан нь яахын аргагүй юм байна гэдгийг энэ киног үзэж байж ойлгов. Барсаг дасгалжуулж байсан гэдгийг нь мэддэг байсан ч муухай жийгдээд явсныг нь тэндээс бас мэдэв. Гөлийсөн күрэнүүд :P

Ер нь их сайхан өөдрөг, шаргуу дайчин хүн байжээ гэж бодогдов. Шоуриньо харин төгсгөл хавьд их аятайхан үг хэлчихлээ. Маш их үнэлж, хүндэтгэж явдаг юм байна. Их олон хүний хайрыг хүлээсэн болохоор мөнхийн хутгийг олсон гэсэнэрхүү утгатай юм. Яг сийрүүлбэл: "A person only dies when the last person that loves him dies." Монголчилбол: "Түүнд хайртай хамгийн сүүлийн хүн өөд болох хүртэл тухайн хүн амьдарсаар л байдаг" гэх маягийн. Саяхан гарсан Коко гээд хүүхэлдэйн кинон дээрхтэй ижил санаа юм уу даа гэж бодлоо.

Ер нь хувиа хичээж, довоо шарлуулаад явахын оронд хүн олонтойгоо, сэтгэл сайтай тус дэмтэй явбал ингээд үйл хэрэг нь үлдэж, нэр нь цагийг эзэлдэг юм байна даа гэж бодож явдаг маань улам л лавшрахуй.

Жич: Сайхан кино санал болгосон Nasanbat Khanoi анддаа талархмуй.

Москвагийн бороо

Бороо шаагисан Москваг санаж байна
Борхон нүд чинь жаргалтай байжээ
Тэгэхэд Терри нь халтираад унасан юм
Тэнгэрт хальсан бөмбөг нь "Баяртай" гэж хэлсэн

Москвагийн бороо зүүдэнд алсаас шивэрнэ эээээээ

Челси болон Юнайтедын домог болон мөнхөрсөн Жон Терри зодог тайлжээ. Баяртай!!

БАЯРТАЙ, САНТИ!

Нарлаг Испанийн Малагаас арвантавхан саяар хулуусан эрдэнэ мину.

Хөлбөмбөгт хэлж ирдэггүй хийсч ирдэг гэмтлээс болж Арсеналынхаа төлөө сүүлийн жил хагас бараг тоглосонгүй. Хийлгэсэн хагалгаа нь бүтэлгүйтэж үхжил явагдаад ахиллын өсгийнөөс 8 см хүртэл идэгдсэн байсан гэж сүүлд уншиж байсан. Бараг босоод алхаж байвал дээдийн заяа гэж эмч нар хэлсэн гэнэм. Гарын шивээстэй хэсгийг арьснаас авч өсгийний арьсыг нөхсөн зургийг нь харж сэтгэл эмзэглэж л байлаа. Гоолдох бүрдээ гарт нь шивээстэй охиныхоо нэрийг үнсдэг байсансан.

Анх ирэхэд нь энэ шавилхан нөхөр ч дээ гээд жаахан эргэлзэнгүй байсан ч удалгүй бүхний хайртай тоглогч болчихсон байж билээ. Ихэнх тоглогч нар баруун, эсвэл зүүн хөлөөрөө тоглодог бол мань эр хоёулангаар нь яг ижилхэн тоглодог. Тэр чинээгээрээ маш аюултай байдаг байж билээ. Намхан нөхрийг айлынхан биедээд дээрэлхээд гараад ирэх байх гэхээр огт биедүүлэхгүй, бөмбөгөө ч алдахгүй жижигхэн зайнд ёстой ганган амьтан байлаа даа. Халл Ситид хийдэг тэр чөлөөт цохилт уу? Ай даа.

Арсеналын ютүб сувгийн видеонуудыг хааяа үзнэ ээ. Нөхөр тэнд байнга инээж л явна. Ер нь бэлтгэлийн үеийн зураг, бичлэг харж байхад тувт мишээл тодруулж явдаг. Ер нь хүмүүст тоглолтоороо ч тэр, харьцаагаар ч тэр баяр баясгалан төрүүлж явдаг хүн шиг харагддаг. Зургаахан жил болоод явж байгаа ч зохих ёсоор хүндэтгэлтэй үдэж өгч чадсангүй дээ. Аз тохиож ямар нэг клубтэй гэрээ байгуулж чадвал олон жилийн өмнө Эдуардод алга ташсан шиг Ашбуртон Гровсдоо түүнд зориулан дуугаа дуулж, алга нижигнүүлэн таших болтугай!

Өө-өө Сан-ти Ка-зооо-рлаааа
Өө-өө Сан-ти Ка-зооо-рлаааа
Өө-өө Сан-ти Ка-зооо-рлаааа

ВЭНГЭР АУТ

Арсэн Вэнгэр энэ улирлыг дуусгаад ажлаа өгөхөө зарлаж Гүүнервэрст тэсрэлт болов.

Сүүлийн хэдэн жилд урьдын хүчирхэг Арсеналаас нэр л үлдсэн байна гэдгийг хаа сайгүй ярьцгааж байна. Ана мана үзэлцдэг байсан Юнайтедын домогт тоглогч нар хуучны ногоон зүлгэн дээрх ширүүн тулаануудыг дурсахдаа тоглолтын өмнө хонгилд байхаас эхлээд л тоглогчдыг харж сүрддэг байсан тухайгаа ярьж, одоогийн бүрэлдэхүүнийг тавлаастай. Яагаад ийм байдалд хүрэв. Арсеналд анх ирэхдээ шинэ цагийн түүчээ болж, Арсеналын төдийгүй Английн хөлбөмбөгийн хөгжлийг шинэ шатанд гаргаж ирсэн хэмээн хүн бүр түүнийг үнэлдэг. Үнэхээр ч түүний Арсенал дахь эхний хэдэн жил амжилтаар дүүрэн байсан. Английн Премьер лигийн алтан цомтой клуб манайхаас өөр байхгүй шүү дээ.

Кристофер Ноланы Харанхуйн хөлөг баатар дээр Бэтмэний тухай прокурор Харви Дэнтийн хэлдэг үг сүүлийн хэдэн жил тувт Арсэн Вэнгэрийг санагдуулаад байдаг болсон юм. “Баатар чигээрээ үхэх юм уу хэт удаан амьдраад дайсан болж хувирах болно” гэж Бэтмэнийг хэлдэг ч эцсийн дүнд өөрийгөө хэлсэн байдаг. Яг энэн шиг цагтаа Арсеналын гэрэл цацруулсан хөлөг баатар байсан Арсэн Вэнгэр өнөөдөр ингээд WengerOut гэж хөөгдөхдөө тулжээ. Өөрийнх нь л буруу. Уржнан, тэрний урд жил, үгүй байг гэхэд өнгөрсөн жил нэр төртэйгээр салах ёс хийгээд явж болох байсан ч өөрөө тэгэхийг хүсэлгүй хайртай хэмээн зарладаг клубээ нуман тулгуурт оруулан байж хоёр жилийн гэрээ шинэчлэн байгуулсан. Гэрээгээ сунгах үгүйгээ зарлалгүй хэт удаан хүлээлгэсэн нь тоглогчдын сэтгэлзүйд сөргөөр нөлөөллөө гэж өөрөө ч өнгөрсөн зун хүлээн зөвшөөрсөн.

Миний мэдэхийн л Арсенал үргэлж шилжилтийн байдалд байсан клуб. Намайг дэмжиж эхэлдэг жил клубын ахлагч Патрик Виеираг зарчихсан. Цаадах нь явах дургүй байсан л гэдэг. Гэхдээ зарчихсан. Дараа нь Деннис, тэгээд Пирес, Люнберг, Анри гэхчлэн ойр ойрхон том нэрнүүдээс хагацаж гарсан. “Михайлд нэг бодол бий” гэж бүгд итгэж байсан болохоор юу ч хэлээгүй. Жилийн жилд л Арсенал үнэхээр гайхамшигтай сайхан хөлбөмбөг үзүүлж бахдам тоглож байсан ч нэг жижигхээн юм л дутаад байгаа юм шиг санагддаг байлаа. “За дараагийн улиралд Өвгөн учрыг нь олчихно оо” гэж бүгд найдсаар. Арсеналын залуус юу юугүй л пижигнүүлээд алга болно доо гэж хүн болгон дотроо эмээгээстэй. Юнайтедын 92 оны төгсөгч нар шиг үе тэнгийн шижигнэсэн залуус гарч ирэх нь үү гэж нэг хэсэг айлгасан шүү. Фабрегас, Хлеб, Фламини, Насритангууд. Аргагүй шүү дээ цоо шинэ цэнгэлдэхэд орсон банк, зээл энэ тэр гээд өч төчнөөн дарамтан дунд өдий зэрэгтэй яваа нь их юм гэж гүүнерүүд түүнийг өмөөрч байв. Анх цэнгэлдэх сольж байхад “Арсенал удахгүй аварга том цэнгэлдэхэд орж байгаад тивийн аваргуудын төлөө Барса, Баерн тэргүүтэнтэй ана мана үзэлцдэг болно” гэсэн амлалт өгч байсныг санаж байна.

Манайх шинэ цэнгэлдэхийн өрийн дарамтан доор “тарчилж” байх тэр үед Баерн бас шинээр цэнгэлдэх босгоод тийшээгээ нүүж орсныг хэн ч ярьдаггүй. Тэр хугацаанд тэд лав манайх шиг ингэж чацга царайлаагүй байх шүү. Магадгүй сайн тоглодог байсан болохоор нь өмөөрч шалтаг хэлэх шаардлага гараагүй ч юм бил үү. Ингээд нэг л мэдэхэд “шинэчлэл”, “эрч хүч”, “ялахын төлөөх эрмэлзэл” гэх мэт сэтгэл шошготой байсан Арсэн Вэнгэрийг хүмүүс “чөдөр тушаа”, “дарангуйлагч”, “амиа бодогч” гэхчлэн цоллодог болж эхэлсэн байлаа. Үргэлж хөдөлж, хөгжиж байгаа хөлбөмбөгийн ертөнцийн хурдыг гүйцэж чадахгүй, гүйцэхийг ч хүсэхгүй хойш чангаагаад байхаар арга ч үгүй биз. Улирлууд ээлж дараагаар өнгөрөхийн хэрээр талбай дээрх тоглолт илт муудаж, сэтгэлгүй зүтгэлгүй тоглогч нараар дүүрсээр. Улирлыг маш муу эхлүүлээд яван чангарах, эсвэл айхтар сайн эхлүүлээд явцын дунд эрч саарсаар салгалж дуусдаг зүй тогтол нэгэнт тогтжээ. Хуучны сайхан Арсеналаас сүг сүүдэр ч үлдсэнгүй. Шалтгаан нь юу вэ? Мөнгө? Тоглогч? Энэ олон жилд Арсенал клубын шийдвэр гаргах, асуудал шийдэх түвшинд ганц л хүн тогтмол байсан.

Английн нэг үг байдаг юм. A man should know when to leave the party.
Бас нэг үг. Better late than never.

Вэнгэрийг явж байгаа тухай сонссон талаараа бичиж эхэлтэл өөрийн бодож байснаасаа нэлээн таагүй ч гэмээр уур амьсгалтай юм биччихэж. Яалт ч үгүй өнөөгийн сэтгэгдэл энэ аж. Гэхдээ л яг ингээд “Вэнгэр явлаа” гэсэн мэдээлэл сонсохоор өөрийн эрхгүй гуниг төрж байгаа нь нэгэн эрин өндөрлөж байгааг эрхгүй мэдэрснийх буй за. Нөгөөтэйгүүр манхайн цайж байгаа үүрийн туяатай зэрэгцээд “Өнөөдөр ямар өдөр байх бол?” хэмээн үл мэдэг түгшүүртэй мэт боловч эрхгүй догдлонгуй мэдрэмж бас нэн таатай.

Ганц юманд маш их итгэлтэй байна. Олон жилийн дараа энэ цаг үеийг дурсахдаа Арсэн Вэнгэрийг “Арсеналын түүхэн дэх шилдэг менежерүүдийн нэг байсан даа” гэж бодох нь тодорхой. Гэхдээ өнөөдөр биш. Маргааш ч биш. Олон жилийн дараа.

САЙХАН ДУРСАМЖ ҮЛДЭЭСЭНД БАЯРЛАЛАА, НОЁН ВЭНГЭР, БАЯРТАЙ!

Харагдах бараагүй, харуулах гавъяагүй эздэд Ювэнтусын гялалзсан эзэнт гүрнээс суралцах зүйл их байна

Эх сурвалж: Ричард Виллиамс, Гардиан

Агнеллийн гэр бүлийнхэн (бас Роман Абрамович) Арсенал, Блакбурн, Ковэнтри болон Лэйтон Ориэнт клубуудын эздэд урагшлах замыг нь зааж өгч байна.

 “Арсеналын Стан Кроэнкэ, Блакбурны Вэнкичүүд, Ориэнтын Франчэско Бэччэтти нар, эсвэл Ковэнтриг ангал руу чирч байгаа Сисугийн үл үзэгдэх хөрөнгө оруулагч нар аа, та нар сонсож байна уу?” Зургийг: Gary Neill

Ямар хүмүүсээр хөлбөмбөгийн клубээ удирдуулмаар байдаг вэ? гэсэн асуулт Арсенал, Блакбурн Ровэрс, Ковэнтри Сити, болон Лэйтон Ориэнт клубын фэнүүдийн хувьд шаналгаа болоод байна. Амжилтын гараан дээрээ бүдчээд байгаа, эсвэл бүр устаж үгүй болох харанхуй ангалын ирмэгт тулчихаад байгаа алин боловч эдгээр клубын дэмжигчид клубын эздийн чадвар муутай, сэтгэл хүйтнийг муулан уурлацгааж байна.

Харин Ювэнтусын фэнүүдийн хувьд бол хариулт тун энгийн. Өнгөрсөн долоо хоногийн дундуур Италийн аваргуудын цэнгэлдэхэд Паоло Дибала Барсагийн эсрэг хоёр гоолынхоо эхнийхийг хийгээд баяраа тэмдэглэн гүйж байхад телевизийн найруулагч дэлгэцийн кадрыг сольж захирлуудын суудалд юу болж байгааг харууллаа. Тэнд тус клубын ерөнхийлөгч Андрэа Агнелли өөрийн хаяал Жон Элканн зэрэг хүмүүстэй тэврэлдэн баярлалдаж байна.

Өдгөө 41 настай Жон Элканн бол тэртээ 1899 онд дээд өвөг Жиованни Агнеллийн үүсгэн байгуулсан Фиатын эзэн гүрний төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга юм. Өвөг эцэг нь болох Эдоардо Агнелли 1923 онд Ювэнтусын удирдлагыг гартаа атгасан түүхтэй. Харин түүний өвөө, бүхний хайрыг хүлээсэн, улс төрийн нөлөө бүхий Жианни Агнелли нь 1947-54 онуудад клубын ерөнхийлөгч байсан ба судалтай өмсгөлтнүүдийн баатар Жон Чарлз, Мишел Платини нартай дотно нөхөрлөдөг байжээ.

Зургаан жилийн өмнө Элканн ерөнхийлөгчийнхөө суудлыг өөртэйгээ нас чацуу хаяалдаа шилжүүлсэн юм. Жианни Агнеллийн дүү 1970 оноос хойш 2004 онд өөд болох хүртлээ клубын хүндэт ерөнхийлөгч байсан Умбертогийн хүү болох Андрэа Агнеллигийн үед клубын шинэ цэнгэлдэх ашиглалтад орж, Антонио Контэ, Массимилиано Аллегрийн удирдлагаар лигийнхээ түрүүг тав дараалан хүртээд, одоо зургаа дахиа авах нь цаг хугацааны л асуудал болоод байна. 

94 жилийн турш клубын хувь заяаг нэг гэр бүл атгаж яваа хэдий ч Ювэнтус Италичуудын дунд маш их дэмжлэгтэй билээ. Яахав, тухайн үеийн Фиатын ажилчдын ихэнх нь Ториньогийн фэнүүд байсан байж магадгүй л юм, гэхдээ л... Дунд нь ганц хоёр удаа шүүгчийг хахуулдсан хэрэгт орж, 2006 онд доод лиг рүү анх удаа унаж үзсэнийг эс тооцвол Агнеллийн гэр бүл бараг зуун жил бахдам амжилттай удирджээ. 

Гэр бүлийн гишүүд тоглолт бүр дээр харагдах ба энэхүү нягт харилцаа нь бараг уламжлал болсон байсныг саяхан Gazzetta dello Sport сэтгүүлийнхэн Мягмар гарагийн Барселонатай хийх тоглолтын үеэр өмнөх тоглолтуудад тоглож байсан хоёр тоглогчтой хийсэн ярилцлагаар улам тод харагдсан. Улаан хуудсаараа Сери А лигийн амжилтыг тогтоож байсан, өдгөө Аргентинд дасгалжуулагч хийж байгаа Уругвайн ширүүн хамгаалагч Паоло Монтеро ярилцлагадаа одоогийн ерөнхийлөгч өөрийг нь хамгийн дуртай тоглогчоороо нэрлэснийг дурдаад “Би түүнд их талархаж байна. Зидан, Дел Пиеро эсвэл бусад супер оддоос нэрлэж болох л байсан. Гэвч эгэл жирийн намайг нэрлэсэн. Клубын чин зүрхнээсээ тэмцэж, ялахыг хүсдэг эрмэлзлэлийг төлөөлдөг байсныг минь үнэлсэн байх л даа” хэмээн ярьжээ. 

Шотланд довтлогч Стив Арчибалд 1986 онд Европын цомын их шөвгийн тоглолтод Тэрри Вэнаблэсын удирдсан Барселонагийн төлөө айлын талбай дээр маш чухал гоол хийчихээд Ювэнтусын хуучин өргөө Стадио Коммуналэ дахь хувцас солих өрөө рүүгээ явж байсан үдшийг ийн дурсаж байна. “Хаалга онгойлоо. Өмнө нь зургаан хүн зам чөлөөлөөд маш дэгжин цув өмссөн цэмцгэр байрын өндөр эр гарч ирэв. Тэр зогсоод над руу гар сунган мэндчилж англи хэлээр “Сайн гоол байлаа” гэж хэлсэн. Тэр бол Жианни Агнелли байсан юм. Сэтгэл зүй нь ч гэсэн маш цэмцгэр.” 

Арсеналын Стан Кроэнкэ, Блакбурны Вэнкичүүд, Ориэнтын Франчэско Бэччэтти нар, эсвэл Ковэнтриг ангал руу чирч байгаа Сисугийн үл үзэгдэх хөрөнгө оруулагч нар аа, та нар сонсож байна уу? Сайн эзэнтэй клуб, насан туршийн үнэнч сэтгэл ямар байдгийг харж байна уу? Клубыг ингэж авч явахын тулд тайван амгалан, тогтвортой байж клуб болон түүний эргэн тойрныхны сэтгэлзүйд мэдрэмжтэй хандах ёстойг ойлгож байна уу? 

Роман Абрамович бол энийг яахын аргагүй ойлгож байгаа. Тэрбумын хөрөнгөө хаанаас, хэрхэн олсноос нь үл хамаараад тэр болон Челси дэх түүний багийнхан нь аливаа асуудлын үнэ цэнийг эрт мэдэрч шийдвэрээ маш шуурхай бөгөөд шийдэмгий гаргаад дараагийн асуудал руу шилждэг. Мийрсийн гэр бүл, Кэн Бэйтсийн толгойлж асан эмх замбараагүй, халгиа цалгиатай зүүн Лондонгийн энэ клуб энэхүү бодлогын ачаар дийлдэшгүй хүчирхэгжин тун удахгүй Хэрцог энд ди Меуроны загвараар байгуулагдах ганган бетон цэнгэлдэх рүү нүүх гэж байна. 

Абрамович тэр хажууханд байх Кенсингтон дахь шилтгээнээсээ байнга Стэмфорд Бриж рүү ирж тоглолт үзэж, багийнхан, фэнүүдтэй сэтгэл хөдлөлөө хуваалцаж харагддаг нь хамаг ялгааг харуулж байгаа юм. Олон нийттэй төдийлэн нээлттэй харилцаад байдаггүй ч сэтгэл гаргаж байгаа нь бүхэнд ил. Зүгээр л ялимгүй мэт боловч түүний удирдлагын ганц жижигхэн үр дагавар нь л гэхэд Бэйтсийн үед жийгдэж байсан хуучин тоглогч нарыг хүндэт зочны хувиар буцааж авчирч байсан явдал юм. 

Абрамович Владимир Путин хоёрын харилцаанаас болоод Челси дэх асуудал хүндэрч болох л байсан. Гэхдээ энэ асуудал угаас Премьер лигийн гадаад эзэнтэй клубуудын хувьд зайлшгүй ирэх эрсдэл бөгөөд лигийн нэр хүнд дэлхий дахинаа муудвал хөрөнгө оруулагч нар өөр тийш зүглэх вий гэсэн болгоомжлол хаа хаанаа бий биз ээ. 

Хуучин язгууртнуудын баялаг хөрөнгө эсвэл шинэ олигархын шавхагдашгүй нөөцөөр дэмжигдэн тэжээгдэж буй Ювэнтус, Челсигийнх шиг ийм аз тийм ч олон клубт тохиохгүй. Гэвч огт найдваргүй мэт нөхцлийг ч энэ хоёрынхоос харьцангуй сүр багатай түвшинд аварч болдог байна. Бөөн асуудал дагуулсан Массимо Челлино өөрийн хувьцааны хагасыг нутаг нэгт Итали эр Андрэа Радриззанид зарах хүртэл Лийдс Юнайтедыг чөлөөт уналт хийж байна гэж үзэж болохоор байлаа. Түүний дэмжлэгээр тэдний шинэхэн менежер Гарри Монк тун ч мэдрэмжтэй ажиллаж байгаа. 1997 онд ганцхан гоолын ачаар лигийн бүтцээс уналгүй дэнжигнэн үлдэж асан Брайтон анд Хови Албион л гэхэд покерчин, хөрөнгө оруулагч Тони Блүүмийн ачаар жигдхэн хэмнэлээр дээшилсээр цоо шинэ цэнгэлдэхтэйгээ ирэх долоо хоногт гэхэд л Премьер лигт дэвших болзлоо хангах гэж байна. 

Кристал Паласт, бизнес эрхлэгч Стив Паришийн удирдсан баг зургаан жилийн өмнө дампуурах шахаж байсан клубыг аварч байна. Лигийн биш Буртон Албионыг дөчин жил удирдаж Чампионшип хүртэл дэвшүүлсэн Бэн Робинсоны адилаар Париш ойр тойрны олон нийттэй маш бэх бат, үр бүтээлтэй хамтын харилцааг эрхэмлэж, хөлбөмбөгийн хувьд зөв шийдвэрүүдийг гаргаж байна. 

Хөгжөөн дэмжигчдийн хувьд эздээсээ хүсдэг ганц юм нь тэдний хэн байхаас огт хамаарахгүй зөвхөн үнэн сэтгэлийн зүтгэл л байдаг. Харин тэр сэтгэл дутвал орон зай нь хорсол, зэвүүцлээр дүүрч өмхийрдөг нь ялангуяа улирлын энэ сүүлийн шатанд илт анзаарагдаж байгаа биз ээ.

Бантагнасан: Цогоо

Thanks for the memories...

Зургийн эх сурвалж: http://www.mirror.co.uk

Лигийн хамгийн формлог байгаа баг, тэр тусмаа лигийг тэргүүлж байгаа баг, бас долоо хоногт ганцхан тоглолт зөвхөн Премьер лигт хийж байгаа багт хусууллаа шүү дээ гэж бодож голоо зогоох гэж их хичээлээ. Үнэнийг хэлэхэд миний дэмжиж байх хугацаанд Арсенал маань лигийн аваргын төлөө ганц хоёрхон удаа л нэлээн ноцтой үзсэн байх. Бирмингэмийн Тэйлор манай Эдуардогийн хөлийг, аваргын горьдлоготой нь цуг хугалчихсан гэхэд болно доо. Бусад үед нь Арсенал маань улирлын эхэн эсвэл сүүл хагаст нь маш сайн тоглоод нөгөөд нь маш муу тоглодог нэг тийм зүй тогтолорхуу юмтай болчихсон. Энэ улирал ч гэсэн эхний хоёр тоглолтод гомбоормогцоо дараагийн арван хэдэн тоглолтод яав гэмээр сайхан тоглож хүмүүсийн итгэлийг сэргээж аваад уламжлалт муу тоглолтуудаа хийж эхэлсэн. Яг зохиолын дагуу.

Ялагдашгүй 49-ийн тухай Арсеналын бүх фэнүүд мэдэх байх. Тухайн үеийн бүрэлдэхүүн бараг хүн бүрийн “мөрөөдлийн” багт байдаг биз. Тэр үеийн бүрэлдэхүүнийг одоо харахад бүх тоглогчийнх нь ур чадвар, тоглолтын гүйцэтгэлийн түвшин яг торгон ирэн дээрээ нэг цэгт, нэг цагт огтлолцож таарсан юм шиг санагддаг. Одоогийн бүрэлдэхүүнд байгаа тоглогч нараас ялгаатай нэг зүйл нь тэдэнд ялагчийн сэтгэлзүй, тэмцэх чанар илүү байсан. Одоогийн Челси, хэдэн жилийн өмнөх Юнайтедад байдаг нэг тийм зэвүүн, дургүй хүрмээр тоглолт байдаг даа. Харахад их муу л тоглоод байгаа юм шиг мөртөө яаж ийгээд хожчихдог. Манайхан энийг түрүүлэх багийн ёндоо гэж яриад байдаг. Үнэндээ цаанаасаа аз ивээгээд байгаа юм биш л дээ. Үнэхээр аварга болохыг хүссэн тоглогч бол байдгаа шавхаад л багийнхаа төлөө тоглох ёстойгоо мэддэг. Уржигдар бол манайхаас тийм юм огт харагдаагүй. Харин эсрэгээрээ Челсигийн тоглогч нар яг жигд ажиллагаатай механизм шиг л явж байгаа юм. Багийнх нь тоглогч бөмбөг авлаа, урагшаа гүйх ёстой нөхөд нь яг л гүйж байна. Хүнээ хуураад, зайгаа гаргаад хийх ёстойгоо хийгээд л явж байгаа юм. Манайд ийм юм алга.

Манайд ийм юм яагаад байхгүй байгааг олохыг хичээе л дээ. Тоглогч нар муу байна уу? Тоглолт болгоны дараа муулуулдаг Жигу, Рамзи, Габриэл, Кокэлин гэх мэт дундаж тоглогч нараас болдог болов уу? Үнэнийг хэлэхэд саяын тоглолт дээр Кошелни, Өзил хоёр ч муу байсан. Санчезыг бараг харагдаагүй ч гэж хэлж болно. Сүүлийн 10 жилийн Арсеналын улирлын зүй тогтол нэг хэмтэй байгааг харвал энэ асуудал тоглогч нараас хамааралтай гэдэг нь буруу болж таарна. Тоглогч гэснээс сүүлийн 5 жилийн тоглогчийн наймаа арилжааны нийлбэр дүнгээр Арсенал Челсигээс илүү гарсан шүү. Тэгэхээр “Манайх Челсигээс бага мөнгө зарцуулдаг” гэсэн шалтаг газар авахаа байсан. “Тэднийх сайн тоглогчийг мөнгөөр зодож авдаг” гэсэн шалтаг ч бас явахгүй. Учир нь Премьер лигийн багуудын цалингийн цэсний хэмжээгээр манайх дөрөвт орж байгаа. Челсигээс ердөө 18 сая паундаар бага. Ард байгаа багаас 35 саяар их. Тоттэнхамынхыг бараг нугалж байгаа гэхэд болно. Ноднингийн аварга Лэйстерийн цалингийн төсвөөс бараг 3 дахин их. (эх сурвалж) “Харамч эзэнтэй” гэх тайлбар ч бас газар авахгүй. Яагаад гэвэл тэр нөхөр Вэнгэрийг 42.5 сая паундаар Өзил, 35 саяар Санчезыг аваад зогсохгүй өнгөрсөн жил 36 саяар Жака, 35 саяар Мустафи, 16 саяар Перез гэсэн наймаа хийхэд огт саад хийгээгүй. Ер нь багийн эзнээс мөнгө гарах ч шаардлага байхгүй гэж үзэж болно. Делойттын гэх мэт хөлбөмбөгийн санхүүгийн элдэв жагсаалтуудад Арсенал маань хөлбөмбөгөөс олсон орлогоороо тогтмол эхний аравт явж байдаг. Бизнесээр бодвол бахдам амжилт шүү.

Тоглогч нар ирдэг явдаг, эзэд ч бас явдаг ирдэг, мөнгө өсдөг үрждэг гэтэл Арсеналын байгаа байдал яг хэвээрээ топ дөрөв 20 жил, аваргуудын лигийн хэсгийн тоглолт 16 жил. “Зарим багуудын мөрөөдөөд ч хүрэхгүй амжилт” гэж хүмүүс мэтгэх. Гэхдээ л багад үзсэн “Банштай зутан” гэдэг кино шиг л санагдах юм. Энэ бахдам амжилттай он жилүүдэд ганц зүйл л тогтмол байгаа нь Арсенал клубын эрхэм менежер месье Арсэн Вэнгэр. Арсенал клубын тэргүүнд залраад 20 дахь улирлынхаа сүүлийн хагаст ороод явж байгаа энэ хүнийг танилцуулах нь илүүц биз. Түүний Арсенал дахь карьерыг хоёр хувааж болно. Цомоор дүүрэн эхний хагас, бүтээн байгуулалтын хоёр дахь хагас гэж. Эхнийх нь 1996/97-2004/05, дараагийнх нь 2005/06-2014/15. Сүүлийн хоёр улирлыг оруулаагүй. Зарим хүмүүс эхний хагас дахь амжилтыг өмнөх менежер Жорж Грэмийн үлдээсэн систем болон Арсэн Вэнгэрийн шинэчлэлийн хослол гэж ярьцгаадаг. Аль нь ч гэлээ тэр үеийн Арсеналд аваргын сэтгэлзүй байсан гэдэг нь бол үнэн юм.

Харин хоёрдугаар хагасийн эхний хэдэн жил бол үнэхээр барзгар байсан. Магадгүй Вэнгэрийн хамгийн том амжилттай үе нь ч байж болох. Талбай дээр гайхалтай тоглолт үзүүлэхээс гадна санхүүгийн хувьд хамаагүй давуу талтай багуудтай талбайн гадна ч сайн үзэлцэж байсныг нь үнэлүүштэй. Гэхдээ Арсенал тэр үеийг амжилттай давсан. Талбайн гаднах шилжилийн үеэ өнгөрүүлсэн, одоо урагшаа довтлох цаг. Гэтэл урагшаа довтолж чаддаггүй ээ. Миний бодлоор Вэнгэрийн ир нь мохсон. Анх ирэхдээ шинэчлэгч, урагш чирэгч байсан бол одоо хөгжлийг хойш татагч, хуучинсаг хүн болж. Арван жилийн турш алдаа гаргахгүй гэж хичээнгүйлэн зүтгэж, ширхэг зоосыг ч нарийн төлөвлөж явсаар өөрийн эрхгүй мөн чанар нь өөрчлөгдсөн байна. Клубын төлөөлөн удирдах зөвлөлд хөлбөмбөгийн хүн нэг ч байдаггүй юм. Бүгд бизнесмэнүүд. Арсенал клубын удирдлагын бүтцэд хөлбөмбөгтэй холбоотой хүн ганц л бий. Тэр нь Арсэн Вэнгэр. Хөлбөмбөгтэй холбоотой, холбоогүй бүх асуудлыг Вэнгэр л ганцаар зохицуулдаг гэдэг. Хуучин цагийнхаар бол Хенри Норрис, Хэрбэрт Чапман хоёрыг нэг хүнд оруулчихвал Арсэн Вэнгэр гарахаар байгаа юм. Түүхээ уншдаг Арсеналын фэнүүд мэднэ дээ.

Нэг хүнд хамаг эрх мэдэл төвлөрөх нь эхэн үедээ клубын үйл ажиллагааг зүгшрүүлэх ач холбогдолтой байж болох авч яваандаа хөгжлийг боомилох муу дагавартай. Вэнгэрийн энэ хэв маягтай төстэй эрх мэдэлтэй байсан хүн бол Алекс Фергюсон. Гэхдээ ялгаатай нь мань эр өөрийн ажлуудыг хүмүүст хуваарилаад өөрөө ерөнхийд нь баздаг байсан. Туслах менежерүүдээ ч үе үе сольдог байсан. Харин Вэнгэр Пат Райсыг туслахаараа 16 жил ажиллуулаад, одоо талбайн хажууд Стив Боулдтай сууж байгаа. Тойрон хүрээлсэн хүмүүс бүгд өөрийнх нь үгээр яваад байхаар сүүлдээ шинэ сэргэг санаа гарахаа байна. Вэнгэрийн эриний эхэн үед Арсеналын тоглогч нар авиртай гэдгээрээ зартай байжээ. Тони Адамс, Лий Диксон, Мартин Кеовн, Патрик Виера, Тиерри Анри, Лоран, Деннис Бергкамп гээд энэ жагсаалт цаашаагаа хөвөрнө. Эдний хэн нь ч талбай дээр болон талбайн гадна өөрийн бодлоо хамаагүй хэлнэ. Вэнгэртэй ч ана мана үздэг байсан гэдэг. Талбай дээр алдаа гаргасан нэгнээ бол хага баздаг байсан гэдэг. Анриг анх ирэхэд, Бэргкампыг ч анх ирэхэд нь Арсеналын архаг тоглогч нар “хүмүүжүүлж” өгсөн гэж өөрсдөө дурссан байдаг. Ийм тоглогч нартай байхад Вэнгэрт тоглогч нарын талбай дээрх сахилгын асуудал ерөөсөө асуудал биш байжээ. Шинэ тоглогч нарыг хуучцуул нь зохих ёсоор хүмүүжүүлж өгдөг байж. Манай одоогийн тоглогч нарт тийм хүн алга. Вэнгэрийн эриний хоёр дахь хагасын нийтлэг төрх тэр. Nice guys = Нусгай жаалууд. Энгэр дээрх логоны төлөө тоглодог тоглогч магадгүй ганц Вилшэр л байх. Арван хэдхэн настай жаал талбай дээр гарч ирээд шигшээгийн ах Лампард, Рүүнийтэй мөчөөрхөлцөж, цомын баяраараа “Тоттэнам бол б**с – Б***с бол Тоттэнам” гэж дуулж гүүнерүүдийн цөсийг хөөргөдөг жинхэнэ ганнер.

Хожигдох бол асуудал биш л дээ. Хөлбөмбөгт байх ёстой зүйл. Жаран чавганц уралдсан ч нэг нь түрүүлдэг гэдэг биз. Харин яаж тоглоод хожигдов гэдэг бол шал өөр асуудал. 90 минутын турш балбалцаад ганц гоолоор хусуулах, эсвэл од нь гийж онгод нь орсон хаалгачийг балбаж балбаж ганц сөрөгт унаж байвал “за яах вэ манай өдөр биш байж” гэж бодно. Саяын Бямбын тоглолт шиг ямар ч тэмцэлгүй үхээнц тоглоод хожигдож байгааг би хувьдаа дээрээс улбаатай гажуудлын үр гэж бодож байна. Арсэн Вэнгэрийн эрин төгсгөлдөө ирсэн байна. 20 жил сайхан байлаа одоо харамсалтай нь өөрийн байгуулсан сайхан бүхнээ харлуулж эхэлж байна. Арсенал хөлбөмбөгийн клубын олон суутнуудын эгнээнд түүний нэр тодоос тод гэрэлтэх байранд хэдийн очсон. Эмирэйтс цэнгэлдэх, Колни дахь бэлтгэлийн төв, Ялагдашгүй 49, Холбооны цомын 6 түрүү гээд олон гавъяа түүнийх. Гэвч... Монгол хэлэнд “хав болох” гэж үг байдаг. Хөгжлийн нэг түвшинд хүрээд тэрнээсээ дээшлэх ч үгүй, доошлох ч үгүй байхыг хэлдэг. Арсэн Вэнгэрийн Арсенал хав болжээ. Явах цаг нь болж. 

Лоран Кошиелни

Боссиелнигийн ёстой гоё видео олж үзэв. Эхэнд нь явж байгаа монолог нь ч бас их сайхан үг юм. Паоло Мальдинигийн номондоо бичсэн үгийг ашигласан бололтой. Сайхан санагдаад монгол хэл рүүгээ сийрүүлэв.

Чи бол багийн ахлагч, багаа үлгэрлэн дагуулах ёстой. Багийнхан чинь чиний нүд рүү хараад чамд итгэх ёстой. Чи бол хамгаалагч, өөрийн тактикыг мэдэгдэж болохгүй. Үл үзэгдэж аюул тарь, өрсөлдөгчдөө сөөм газар ч бүү өг. Өөрийн хөдөлгөөнийг эцсийн миллиметрт хүртэл тооцоол. Хөлбөмбөг бол өчүүхэн төдий алдах эрхгүй, сантиметр бүрийг нэхдэг тоглоом. Хормын өмнө эсвэл хойно дамжуулахад тэр алдаа болно. Амьсгалах төдий түргэлэх юм уу алгуурлахад бөмбөгөөс зөрнө. Эргэн тойронд чинь хожилд хэрэгтэй бүхий л сантиметрүүд тоглолтын эхнээс дуустал минут, секунд бүрт байна. Чи сантиметр нэг бүрийн төлөө тэмцэх ёстой, чи тэр сантиметрийн төлөө шургаж унатлаа гүйх ёстой. Шүдээрээ мэрж, хумсаараа маажаад ч болтугай тэр сантиметрийн төлөө тулалдах ёстой. ЯАГААД ГЭВЭЛ ТЭР САНТИМЕТРҮҮД НИЙЛСЭЭР ЯВААД ЯЛАЛТ БОЛОН ЯЛАГДЛЫН ЗӨРҮҮ БОЛДОГ.

You’re a captain, you have to lead your team. When your team-mates look you in the eye, they must believe in you. You are a defender, never give your tactics away. Be invisible and dangerous, don’t give up any ground to your opponent. Gauge your movements to the very last millimetre. Football is a game of centimetres with a very small margin of error. Pass just a fraction too early or too late and it’s a foul. A second too quick or too slow and you’ve missed the ball.But you’re surrounded by the centimetres you need to win, they’re every minute and every second of the game. You have to fight for every centimetre, you have to run yourself into the ground for that centimetre. You have to fight tooth and nail for that centimetre. BECAUSE WHEN YOU ADD UP ALL THOSE CENTIMETRES, WHAT YOU GET IS THE DIFFERENCE BETWEEN VICTORY AND DEFEAT.

АРСЭН ВЭНГЭР: “ХАНГАЛТТАЙ ЧАДВАРТАЙ БОЛ ЧАМД БОЛОМЖ БИЙ”

Хөлбөмбөгийн бүхий л түүхийн турш хамгийн тод гэрэлтэх одод нь төвийн довтлогч нар байлаа. Гоолдогчид, тоглолтыг эргүүлэгчид, багийн билэг тэмдгүүд. Пеле, Эсебио, Герд Мюллер, Ромарио, Рональдогоос авахуулаад орчин цагийн суутнууд болон Криштиано Рональдо, Месси гээд довтлогч нар л үргэлж хамаг магтаалыг хамж байв.

Гэвч сүүлийн хэдэн жилд шилдэг зэрэглэлийн төвийн довтлогч нар эрс багассаныг Арсэн Вэнгэр анзаарчээ. Өнгөрөгч зуны наймааны цонхоор Арсенал маань өч төчнөөн довтлогчидтой нэр холбогдож байсан боловч эцсийн эцэст тэдгээрийн аль нь ч Аваргуудын лиг болон Премьер лигт од болон гялалзах хэмжээний чанартай байгаагүй хэмээн менежер маань ярьж байна. Яг иймэрхүү зүйлийг Европ даяар их олон менежер дуу нэгтэй халаглан өчиж байгаа билээ.

Тэгэхээр тэдгээр шилдэг довтлогч нар хаачаа вэ? Жинхэнэ ес дугаарын тоглогч нар хаашаа одсоныг, тэдгээрийг буцааж авчирч болох эсэх талаар Арсэн Вэнгэртэй ярилцсаныг доор толилуулсу. 

Thierry Henry

Энэ улиралд дээд зэрэглэлийн довтлогч нар өмнөхөөсөө цөөн байна гэж та өмнө ярьж байсан. Ямар учиртай гэж та бодож байна вэ?
Яахын аргагүй тоглогч нарын дасгалжуулалттай холбогдож байгаа юм. Бүр бага наснаас нь эхлээд илүү нарийн техниктэй тоглогч нарыг бэлдэж эхэлснээс гадна талбайнуудын чанар ч сайжирсан. Тиймээс бөмбөгийг урагш цөлж орхих нь цөөрч, довтлогч нарын амин чухал тэмцэх чанар харьцангуй бага хөгжих болж.

Агаараас ирэх бөмбөг бага учраас биеэрээ тоглох нь багассан. Энэний оронд довтлогч нар голцуу хагас хамгаалагч нарын байрладаг хэсгүүдэд бөмбөг авч байна. Мөн хөндлөн дамжуулалтууд ч цөөхөн, бөмбөг ихэвчлэн газраар явж байгаа. Яах вэ өмнөх үеийг бодвол довтлогчийн байрлалд тоглох хавьгүй хялбар болсон. Тэд одоо илүү хамгаалалттай болсон. Өмнө нь бол тэмцэхэд хэзээд бэлэн байдаг байлаа. Хамгаалалт сайтай болсон учраас илүү олон ч гоол хийдэг болсон. Хуучин шиг тийм их түрэмгий, биеэ дайчилсан тоглолтын арга барилыг хөгжүүлэх шаардлага ч бага болсон доо.

Та энийг хэдийнээс анзаарч эхлэв?
Наймааны цонх нээгдэхэд л хүн бүхэнд ил болж байна шүү дээ. Манайд Жирү, Валкотт, Вэлбэк, Санчез нар байгаа болохоор бид ч харьцангуй азтай байна. Эргэн тойрноо харвал энэ төрлийн тоглогч нар их ховор байгаа.

Анх Англид ирж байхад клубуудэд бүгдэд нь сайн мөргөдөг, хөндлөн дамжуулалтаас аюул тарьдаг, биеийн хүчний тоглолт сайтай довтлогч нар байдаг байлаа. Харин одоо ингээд харахад тийм тоглогч их ховор. Тэгээд “юу болоод байна вэ?” гэж бодно. Европын бусад лигүүдийг хараад, хамгийн их гоол хийгээд байгаа тоглогч нарыг анзаарах юм бол ихэнх нь Өмнөд Америк тоглогч нар байгааг мэдэх болно.

Би энэ талаар их бодох болсон бас нэлээн яриа хөөрөөтэй сэдэв болоод байгааг хэлэх ёстой байх. Хэд хэдэн удаа энэ талаар хүмүүстэй ярилцаж үзэхэд ижил сэтгэгдэлтэй хүмүүс ч их байсан. Гол асуудал нь “дасгалжуулалтыг яаж өөрчилбөл дээр вэ?” гэдэгт байна.

Зөвхөн довтлогч нарт зориулсан сургууль байгуулах гэж үү? 
Тийм. Хаалгач нарт зориулсан сургалт байдаг шиг тийм тусдаа зүйл байх хэрэгтэй гэж би бодох болсон. Тоглогч нарыг бүр залуу байхаас нь эхлэн сургамаар байгаа юм. Угаасаа тэр насан дээрээ тэд гадуур, гудамжинд бага тоглож байгаа тул энэ төрлийн овсгоо суулгахад тун тохиромжтой.

Гудамжинд тоглож байгаа 10 настай хүүхэд, өрсөлдөгч чинь 15 настай бол илүү овсгоотой байх хэрэгтэй болно оо доо. Харин одоогийн академиуд нас насаар нь ангилчихсан байдаг учраас энэ төрлийн чадварыг бага хөгжүүлдэг.

Арсенал энэ довтлогчийг тусгайлан бэлтгэх чиглэлээр явж байгаа юу?
Тийм ээ. Бид энэ чиглэлээр явах хэрэгтэй. Яг аль насны ангиллаас эхлэх эсэхээ тодорхойлж амжаагүй л байна. Одоогоор Тиерри Анри хүүхдүүдтэй ажиллаж байгаа. Мэдээж Тиерригийн хувьд энд байгаа үедээ залуу тоглогч нарыг хөгжүүлж чадах боловч тэдний чадварыг хөгжүүлж чадах хүмүүсийг зөвхөн довтлогчид байна гэж хязгаарлаж болохгүй.

Довтлогч нарт элдэв арга, техникүүд байдаг ч дасгалжуулагч нар тэд нарыг нь хөгжүүлж өгдөг.

Довтлогчдын тоо ингэж цөөрч байгаад та санаа зовох юм уу гунигтай санагдаж байна уу эсвэл энэ хөлбөмбөгийн хөгжлийн нэг хэлбэр үү? Ерөнхийдөө бараг гандболорхуу хэлбэрийн хөлбөмбөг рүү хэлбийгээд байгаа юм. Бөмбөгөө алдсан тал нь маш хурдан зохион байгуулалтад орж 10-ын эсрэг 10-уулаа хамгаалах гэх мэт. Тэгэхээр өөр төрлийн л довтлогч хөгжүүлэх хэрэгтэй болж байна.

Гэхдээ ийм төрлийн байдалд орлоо гэхэд газраар нэвтэрч чадахгүй бол дээгүүр л явуулахаас өөр аргагүй болно. Тэгэхээр бүх төрлийн л довтлогч байх хэрэгтэй гэдэгт итгэсэн хэвээрээ л яваа. Хөлбөмбөгийн нэг сайхан юм нь чи хичнээн өндөр, эсвэл намхан байсан ч гэсэн чадвар хангалттай бол боломж үргэлж байдаг.

Өөрийн биеийг хэрхэн ашиглахаа мэдэх хэмжээний ухаантай байвал чамд боломж бий. Тоглогчийн хувийн ур чадварыг сайжруулахаас гадна тэмцэх хүслийг нь өдөөж өгөх хэрэгтэй. Төгс дамжуулалт ирэхийг хүлээж сурахыг заахаас гадна биеэ хэрхэн сайн ашиглах, хамгаалагч нарыг яаж өдөөн хатгахыг ч заах хэрэгтэй.

Бас нэг санаа зовоож байгаа асуудал нь юу вэ гэвэл, цөөн довтлогч байгаа учраас төвийн хамгаалагч нар ч ховордоод байна. Довтлогчийн хомсдлоос болж төвийн хамгаалагчийн хомсдол үүсч байгаа бололтой. Ядаргаа болж, махлахгүй болохоор хамгаалагч нар ч өөрсдийн тэр чиглэлийн чадварыг хөгжүүлж чадахгүй байна.

Яваандаа бөөн ур чадвартай хагас хамгаалагч нар л болцгоох юм биз дээ?
Бараг л тийм. Энэний сонгодог жишээ гэвэл Испаниуд дэлхийн аварга болохдоо зарим тоглолт дээр Сэск Фабрегасыг төвийн довтлогчоор тоглуулсан шүү дээ. Германууд ч гэсэн түрүүлдэг жилээ зургаан хагас хамгаалагч талбай дээр гаргаж л байсан.

Тэд бүгдээрээ маш дээд зэргийн ур чадвартай тоглогч нар боловч яг жинхэнэ довтлогчийн шинж чанартай тоглогч ховор. Испани, Герман хоёр аргаа барсандаа уламжлалт тоглолт бүхий довтлогчгүй тоглосон гэж бодож байна уу? Эсвэл шаардлагагүй байсан болохоор гэж бодож байна уу? Миний бодлоор талбайн төв хэсэгт маш их хувийн ур чадвартай тоглогч нар тоглохоор урд довтолгоон дээр ч гэсэн адилхан ур чадвартай тоглогчтой байхыг шаардаж байгаа.

Гэхдээ магадгүй тэдний хүссэнээр хамгаалагчийн араар гүйгээд өгөх довтлогч олдоогүй байж ч болох юм. Тиймээс тэд өөрсдийн онол хэр явцтай байхыг нь харах гэж эцсийг нь тултал үзсэн байж магадгүй. Мэдээж тэдэнд маш нарийн нэвт шувт дамжуулдаг хагасууд байсан болохоор энэ төрлийн тоглолтууд дээр талбайн хагасаас хамгаалалт задалсан, нэвтийн дамжуулалтууд ирэх ёстой нь харагдаж байгаа юм.

Энэ тоглолтоор амжилт олохын тулд маш сайн ур чадвартай тоглогч нар хэрэгтэй. Зарим тохиолдолд энэ арга бүтэлгүйтэх нь ч бий. Дэлхийн аваргаар Өмнөд Африк Испанийг хожихдоо нэлээн хойш татаж, их хүлээцтэй тоглосон. Сүүлийн хэдэн жилийн Европын хамгийн олон гоолтой тоглогч нар болох Месси, Рональдо хоёр гэхэд л анхнаасаа довтлогч байгаагүй шүү дээ.

Ирээдүйн довтлогч нар эхлээд жигүүрийн довтлогчоос гараагаа эхэлнэ гэсэн үг үү? 
Месси, Рональдо хоёр жигүүрийн тоглогчоос гараагаа эхэлсэн гэдэгтэй би санал нэгдэнэ. Тэр байрлалд тоглох үедээ богино зайд хуурмаг хөдөлгөөн хийх чадвараа хөгжүүлсэн. Тэр маш чухал чанар гэж би үргэлж хэлдэг байсан. Бидэнд өөр нэг жишээ ч байна. Тиерри Анри гэхэд анх вингерээр тоглож эхлээд өөрийн ур чадварыг сайжруулж сайн хуурдаг болсныхоо дараа жинхэнэ алуурчин довтлогч болсон.

Эдгээр гурван тоглогч гурвуулаа маш ухаалаг учраас өөрсдийн боломжийг ч сайн ашигласан. Ерөнхийдөө гурвуул ухаалаг, хурдан, тэгээд хамгаалагчид руу шууд дайрч ордог. Гэхдээ энэ гурвын хэн нь ч бөмбөгөө барьж, хоёр давхрын хэцүү бөмбөгүүдийг мөргөхөөр хичээдэг уламжлалт довтлогч биш. Тэд бол эргэн тойрныхныхоо нарийн оновчтой дамжуулалтад найдаж, өөрийн хурдыг ашиглан цэвэрхэн гүйцэтгэл хийдэг тоглогч нар.

Жэйми Варди таван жилийн өмнө лигийн бус хөлбөмбөг тоглож байсан. Тэр зиндааны академиудын материаллаг бааз багатай дасгалжуулалтын үрээр ур чадвар нь сайжирсан гэж үзэж болох уу?
Тийм. Иймэрхүү залуус олноор анзаарагдаж байгаа. Английн доод лигүүдээс сайн тоглогч нар их гарч ирж байна. Доод лигээс гарч ирээд үндэснийхээ шигшээд дуудагдсан тоглогч нарын тоо ч сонирхолтой харагдах байх шүү.

Миний хувьд их сонирхолтой санагдаад байгаа юм. Яг энэ үзэгдлийг би Францад ч бас харж байна. Косиелни, Жирү, Рибери гэх мэт доод лигээс гарч ирсэн тоглогч нар олон байна. Тэд доод лигт махаа идэн тэмцэлдсээр дээд лигт гарч ирдэг. Сэтгэл санааны хувьд эрс ширүүн, чин эрмэлзэлтэй байх ёстой болдог. Шулуун дардан замаар Аваргуудын лигийн багийн бүрэлдэхүүн рүү орчихгүй шүү дээ.

Arsène Wenger

Тэгэхээр доод лигийн багууд цэцэрлэгт хүрээлэн, гудамжны талбайнуудыг довтлогч бэлтгэлийн газар болгож өөрчлөх хэрэгтэй болох нь уу?
Магадгүй, зарим тоглогч нарын хувьд дээд түвшинд гарч ирэхийн тулд тийм шийдэл байж болох л юм.

Яагаад?
Юуны өмнө Премьер лигийн түвшин их дээшилсэн учраас үнэхээр гоц авъяастай биш л бол академиас шууд ПЛ-т орж ирэхэд тун хэцүү болсон. Тэгэхээр академи болон Премьер лигийн томчууд руу шилжих гүүр болгоод доод лигийг ашиглаж болох юм. Чампионшипийг гэж хэлэх гээгүй л дээ яагаад гэвэл залууст тэнд ч гэснэ тоглоход их хэцүү.

Харин Лиг 1 эсвэл Лиг 2 байж болох юм. Залуу тоглогчийн хувьд тэнд тоглолоо гээд өөрөөсөө ичих шаардлагагүй. Тэр түвшинд тоглож чадна гэдгээ харууллаа, буцаад дээшээ хүрээд ирлээ. Зээлээр явуулах тухай яриагүй харин тэжээгч клубын системд би илүү талтай. Зээлээр явуулахын нэг асуудал нь гэвэл яг ижил нөхцөл байдалтай үед менежер хүн өөрийн тоглогчийг тоглуулах сонирхол давамгайлдаг бөгөөд зээлээр тоглож байгаа тоглогч үнэхээр илүү байж л тоглох болдог. Тэгэхээр тэр асуудлыг бид өөрсдөө зохицуулдаг болчихвол бүр л үр дүнтэй болно.

Дүгнээд хэлэхэд, энэ эргэж өөрчлөгдөх болов уу? Багууд хуучны сайхан 4-4-2 схем рүү шилжих болов уу?
Хэзээ ч үгүй гээд хасчихаж бас болохгүй л дээ. Яагаад гэвэл 4-4-2 схем бол математикаар бодвол талбайг урт, өргөнийн хувьд бүрэн дүүргэхэд хамгийн тохиромжтой байрлал хэвээрээ л байгаа. 4-4-2 дээр тоглогчдын 60 хувь нь талбайн 60 хувийг эзэлдэг ба талбай 40 хувь болох жигүүрийн орон зайг дүүргэдэг.

Тэгээд бодохоор энэ байрлал онолын хувьд хамгийн боломжит байрлал хэвээрээ. Ганц ялгаа нь гэвэл хоёр дахь довтлогч хэр урагшлах, хойшлох л байна. Тэр нь бас тоглогчийн хувийн ур чадвараас ихээхэн шалтгаална. Жишээ нь гэхэд намайг анх Арсеналд ирэхэд Деннис Бергкамп их урагшаа тоглодог байсан бол 32 настайдаа нэлээн хойш татаж, Тиерри Анри урагш түрж тоглох болсон. Нэг бодлын 4-4-2 байрлалын нэлээн хувирсан хэлбэр байсан болохоор ирээдүйд ямар нэг байдлаар эргээд ирэх байх гэдэгт итгэж байна.

Dennis Bergkamp

Бантагнасан: Цогоо
Эх сурвалж:  Арсенал цэг ком

АНАЛИЗ: ПЕТР ЧЕХ

Арсэн Вэнгэр хамгийн сүүлд 33 настай хаалгач авахад Арсенал бүтэн улирал хожигдолгүй тоглож Премьер лигт түрүүлж байсан. Петр Чехэд маань Йенс Леманы энэхүү “Ялгуусан” амжилтыг давтах боломж гарахгүй нь тодорхой болсон ч түүний шилдэг хаалгач гэдэгт огт эргэлзэх хэрэггүй ээ.

Түүнийг Арсеналын дэмжигчдэд танилцуулаад байх ч шаардлагагүй. Челсигийн бүрэлдэхүүнд 11 жил тоглохдоо Премьер лигийн 162 тоглолтод хаалгаа хуурай манасан гэдгээрээ Дэвид Жэймсийн дараа орох үзүүлэлт юм. Нөгөөх нь түүнээс ердөө хоёроор илүү. Гуч гарснаасаа хойш форм нь унах яагаа ч үгүй гэдгээ мань харуулаад л яваа.

Өнгөрсөн гурван улиралд дунджаар 78 хувийн амжилттай хааж байсан нь лигтээ тэргүүлэх үзүүлэлт. Чех Арсеналыг цухалдуулах тун чиг дуртай. Арсеналын эсрэг арван удаа тоглохдоо зургаад нь гоол алдаагүй. Өнгөрсөн улирал Тибо Куртуагийн оронд манай эсрэг хоёр удаа тоглосон тоглолт ч үүнд багтаж байгаа.

Чехийн хувьд анх ирэхэд нь Карло Кудичини нөөц рүү шилжсэн шиг нөөц хаалгачаар олон жил тогловол зовлонгүй байх байсан. Гэвч шууд өрсөлдөгч багтаа ирэх шийдвэр гаргасан нь түүний амжилтын төлөө гэсэн эрмэлзлэлийг харуулж байгаа юм.

“Нэг бодлын хүслээ биелүүлж байгаа хэрэг л дээ. Намайг 20 настай, Францын Реннд тоглож байхад Арсенал авах гэж хичээсэн боловч ажиллах зөвшөөрөл бүтээгүйгээс болж наймаа унаж байсан. Цом түүх гэсэн клубын зорилт ч миний хувийн амбицад тохирч байгаа. Арсэн Вэнгэртэй ярилцсан маань миний шийдвэр гаргахад их нөлөөлөсөн л дөө. Карьерынхаа яг энэ үед хийхийг хүссэн төслийг маань надад гаргаж өгсөн." гэж Чех өөрөө ярьж байна.

Ер нь бол Чех Арсеналд дасан зохицоход тийм ч их хүндрэлтэй байхгүй. Түүний гэр бүл угаасаа Лондонд байрлаж байгаа, хэл усны бэрхшээлгүй, Премьер лигийн тоглолтыг мэддэг. Хаалгач нар том клубуудэд тоглоход эхнээс нь авахуулаад бөөн шүүмжлэл, дүн шинжилгээ хийгдэж эхэлдэг ч Чехийн хувьд эдгээр хүчин зүйлүүд нь дасан зохицоход маш нэмэртэй байх болно.

Гэвч нөгөөтэйгүүр Чехийн хувьд Арсеналын тоглолтын арга барилд дасах хэрэгтэй болно. Челсид байхдаа их татаж тоглодог хамгаалалтын ард зогсдог байсан. Жозе Моуриньо хамгаалалтын шугамыг өөрийн 16-гийн ирмэгээр тогтоож хамгаалдаг ба Моуриньогийн эхний ба хоёр дахь томилгооны хооронд байсан ихэнх менежерүүд түүнтэй төстэй арга барилаар тоглодог байсан.

Ганц өөр тоглолттой нь гэвэл Андрэ Виллаш-Боаш. Тэрээр хамгаалалтыг нэлээн дээш түлхэж, Чехийг тоглолтод идэвхитэй оролцож, хааяа арван зургаагийн гадуурх хэсгээр цэвэрлэгчийн үүрэг гүйцэтгэж байхыг зааварчилж байсан. Багийнхан нь тэр арга барилаар тоглохдоо ихэд тухгүй байсан ба чухам түүн дээр нь Арсенал ажиллаад 2011 онд Стамфорд Брижд 5-3аар хожсон билээ. Премьер лигийн тоглолтод Чехийн 5 гоол алдсан ганц тохиолдол нь энэ.

Чех гэхээсээ илүү хамгаалагч нар энэ системд тохирох гэж үйлээ үзсэн билээ. Гэхдээ Чехийн хувьд Арсеналд энэнээс арай өөр арга барилд дасах хэрэгтэй болно.

Буучид довтолгоо зонхилсон сэтгэхүйтэй баг учраас ихэнх цагийг эсрэг багийн талд өнгөрөөдөг. Иймээс хамгаалалтын шугамын ард их зай гардаг нь Чехийн хувьд Андрэгийн шаардаж байсан шиг тоглолтыг биш ч өөрийн дассанаас өөрөөр тоглох шаардлага үүсгэж байгаа юм.

Хаалгач нь талбайн бусад тоглогч шиг үүрэг хүлээдэг болсон өнөө цагт Чехийн тайван, хашир зан нь маш их хэрэгтэй. Хаалгачийн ур чадварт нь эргэлзэх ч шаардлагагүй юм. Өмнө хэлсэнчлэн амжилттай хаалтын хувь түүнийг хангалттай харуулж байгаа байх. Тэрнээс гадна Чех өөрийн талбайг маш сайн удирдаж, зохион байгуулалт хийдэг.

2006 онд Рийдингэд гавлын ясандаа бэртэл авснаас хойш агаараар ирж байгаа бөмбөгийг хамгаалахаас эмээх болсон гэж зарим хүмүүс ярьдаг ч үнэндээ тийм биш юм. Тэр бэртлээсээ бүрэн эдгэрснээр барахгүй жигүүрээс довтолж байгаа үед ч тун идэвхитэй хамгаалдаг. Хэрэгтэй үед хаалгаа орхин гарч ирж туслалцаа үзүүлэхэд бэлэн байдаг учраас тэрээр хамгаалагчдын итгэж болох хаалгач юм.

Ерөнхийд нь дүгнэхэд Арсенал түүнээс илүү хаалгач авна гэж төсөөлөхөд бэрх. Чех маш мэргэжлийн, улсын бас лигийн онцлогийг сайн мэднэ, тэгээд ПЛ-т дөрвөн удаа түрүүлж байсан. Улирлын төгсгөлд энэ тоо нь тав болж өөрчлөгдвөл түүнийг авсан нь маш зөв шийдвэр байсныг батлах буйзаа.

Онгироод дахиад нэгийг Арсенал цэг ком дээрээс бантагнасан Цогоо.

ЛОРАН КОСИЭЛНИ – АРСЕНАЛЫН ФЭНҮҮДИЙН ДЭМЖЛЭГ ҮНЭХЭЭР ГАЙХАМШИГТАЙ

Эртээ урьдын цагт, тодруулж хэлбэл 5 дугаар сарын 17-ны Даваа гарагт, хуучин дасгалжуулагч Даниель Санчез нь Лорианы төвийн хамгаалагч Лоран Косиэлни руу залгаад Арсэн Вэнгэр өөрийг нь ихэд үнэлж байгааг дуулгажээ. Санчезыг их хүндэтгэж явдаг болохоор Лоран түүнд огтхон ч эргэлзсэнгүй. Сар хагасын дараа гэхэд л Лорианы хамгаалагч Арсеналынх болчихсон сууж байв. Нэг мэдэхэд л Францийн 1 ба 2 дугаар лигт тоглож байсан, олонд төдийлөн танигдаагүй ч хувьдаа нэлээн шийдэмгий хамгаалагч маань Анфильдэд гарах Арсеналын бүрэлдэхүүнд зогсож байлаа. Арсеналын менежер түүний юуг тэгтлээ их үнэлж багтаа нэгтгэснийг харуулахаар тогтож ядан байна.

Утсаар дуудлага хүлээн авсан өдрөө Лоран огт мартдаггүй. Хөлбөмбөгт шидэт үлгэр гэж байдаг бол түүний л түүх байх ёстой, бас сайхан төгсгөлтэй гэдэгт итгэх хүн Лоранаас өөр байхгүй биз ээ.

Арсеналын албан ёсны сэтгүүлийн сурвалжлагч Жулиен Лоренс түүнтэй уулзаж ярилцсаныг та бүхэндээ хүргэж байна. (Ливерпүүлтэй хийсэн тоглолтын өмнөхөн ярилцсан яриа шүү.)

Арсеналд ирснээс хойш юу хамгийн их таалагдав?
Надад хамгийн таалагдсан зүйл гэвэл бүх юм нь тоглогчийг хөлбөмбөгөөс өөр зүйлд сатааралгүй сайн тоглох талаар л төвлөрч байхаар зохион байгуулагдсан байсан нь юм даа. Бусад бүх зүйлийг зохицуулчихсан. Том клубын чанар энд харагдаж байгаа юм уу даа. Сэтгэл санаа чинь ерөөсөө л Клубын төлөө хамаг бүхнээ зориулахад л чиглэсэн байдаг. Өөр юунд ч санаа зовох шаардлагагүй. Ганц жишээ хэлэхэд миний Франц дахь гэрээс энд нүүж ирэх асуудлыг бүгдийг нь зохицуулсан.

Мэдээж клубын байгууламжууд үнэхээр сэтгэл татам. Францтай харьцуулах юм биш. Бэлтгэлийн бааз, талбайн чанар зэргээр бол хол хаяна. Францын лигт тоглодог зүлэгнээс хавьгүй илүү шүү.

Шинэ багийнхныхаа тухай анх юу гэж бодож байв?
Юуны өмнө баг маань миний өмнө тоглож байсан багаас эрс өөр байсныг хэлэх ёстой. Том том шагнал авч байсан том одуудтай өмнө нь тоглож үзээгүй байсан болохоор мэдээж асар их ялгаа байсан. Тийм авъяастай, том тоглогч нар гэхэд бүгд их эелдэг, даруу хүмүүс. Маш сайн бүрэлдэхүүн. Хүн бүр бэлтгэлээ шамдан хийж, нэг нэгнийхээ төлөө ажилладаг. Хэн ч өөрийгөө бүхнээс дуугүүр, клубээс илүү гэж үздэггүй.

Франц тоглогч нар хэр туслав?
Үнэхээр тус болсон. Одоо ч хэвээрээ. Энд ирэхээсээ өмнө би англиар ерөөсөө ярьж байгаагүй болохоор эхний хэдэн бэлтгэлээр франц тоглогч нараар дасгалжуулагчдын хэлснийг орчуулуулж байлаа. Тэднийхээ ачаар л би маш хурдан идээшиж чадсан. Би Англи хэлний сургалтад хамрагдаад одоо бараг талбай дээрх ярианууд, бас хувцас солих өрөөнд болдог наргиануудыг ч ойлгодог болоод байгаа. Анх ирэхдээ залуусаас зарим нэг хэрэгтэй үгээ асууж байсан юм. “Man on”(хүнээ ав), “time” (цаг), “up” (дээшээ) гэх мэт. Хамгаалагчийн хувьд би хүмүүстэй их харьцаж тоглолон учраас иймэрхүү үгсийг мэдэх шаардлагатай байдаг л даа.

Лондонтой танилцаж амжсан уу?
Үгүй ээ, хараахан амжаагүй байна. Би зочид буудалдаа л байнаа одоогоор. Гэхдээ удахгүй байранд орох байх. Зочид буудалд байхаар тух муутай юм. Лондон хотын төвөөр ч орох цаг гараагүй байна шүү дээ. Гэйл Клишитэй нэг удаа оройн зоогонд орсон. L’Atelier гээд сайхан франц ресторанд орсон. Зочид буудлын хоол гурван долоо хоног идсэний дараа сайхан франц хоолоо идэхэд таатай байсан гэж. Одоохондоо машин аваагүй байгаа болохоор ийш тийшээ ч явж чадахгүй юм. Хэдэн долоо хоногийн дараагаас харин хоттойгоо сайхан танилцаж эхлэх байх гэж найдаж байна.

Арсенал таныг сонирхож байгаа тухай анх хэзээ сонсов?
Маш сайн санадаг. 5 дугаар сарын 17-ны Даваа гараг байсан юм. Хагас сайнд нь бид улирлын сүүлийн тоглолтоо Лилльтэй хийчихээд байж байлаа. Тэгтэл Даваа гарагт Турт миний дасгалжуулагч байсан Даниель Санчез залгадаг юм байна. Босс тэр хоёр сайн танилууд байсан бөгөөд миний тоглолт түүнд их таалагдаж байгаа тухай хэлсэн.

Наймаа явагдах гэж нэлээн юм болсон доо. Та ер нь найдваргүй боллоо гэж бодож байв уу?
Таван долоо хоног болоход ч ёстой зүсэн зүйлийн юм бодогдсон шүү. Анх их хурдан бүтчих байх гэж бодож байсан ч Лориен хэр их мөнгө нэхэж байгааг сонсоод сэтгэлээр уначихсан. Тэгээд л нэг шат ахиад хоёр шат ухраад байгаа ч юм шиг сонин байж байснаа арай гэж нэг юм болсон шүү. Лориен ч сүүлдээ энэ бол миний хувьд маш том боломж юм гэдгийг ойлгосон доо. Ямар Лиг 1-ийн дундаж клуб байгаа биш дэлхийн хамгийн том клубуудын нэг Арсенал ирж байхад Лориен миний боломжийг үгүйсгэхгүй л дээ.

Арсеналыг том клуб гэдгийг одоо мэддэг болоо биз дээ?
Мэдээж. Багийн нэг хэсэг болчихоор бүр илүү мэдэрдэг юм байна. Францад байхдаа Премьер лигийн тоглолтыг амралтын өдрүүдээр үзэж, Арсеналыг хардаг байлаа. Гэхдээ клубын эргэн тойрны уур амьсгал, фэнүүдийн сэтгэл хөдлөл, бусад зүйлсийг зурагтаар харахгүй шүү дээ. Австрид бэлтгэл хийхээр очиход өдөр бүр л мянга гаран фэнүүд хүлээж байдаг байсан. Өмнө нь тийм юм би л лав харж байгаагүй. Фэнүүдийн клубээ хайрлах хайр нь үнэхээр гайхамшигтай. Жинхэнэ хайр гэж л энэ байх. Арсеналд хамаг юмаа зориулж байгаа нь өөр соёлтой Франц хүний хувьд их содон санагдсан. Манай тэнд гэхэд хөлбөмбөгийн өмсгөлтэй фэн гудамжаар явж байхыг барагтай л бол харахгүй. Харин энд бол хаа сайгүй шүү.

Гишүүдийн өдөр, фотодуудлагын өдөр танд хэр таалагдав?
Өө их таалагдсан. Их урт өдөр байсан ч сайхан байсаан. Клубт хэрэг болох бүх фото зураг, бичлэгүүдээ хийлгээд, дараа нь бэлтгэлээ хийчихээд фэнүүдтэй уулзсан. Францад бол бүгдээрээ нэг зураг авахуулчихаад л харьцгаадаг. Клубын хэмжээ хэр зөрүүтэй байгаа нь энэ мэт үйл ажиллагаануудаар харагдаж байгаа юм л даа.

Клубын түүхийг хэр мэдэх вэ?
Ноён Вэнгэр ирээд франц тоглогч нарыг авчирч эхлэхээс эхлээд л мэднэ дээ. Франц тоглогч нартай болохоороо ч тэр үү тэнд нэлээн дэмжлэгтэй шүү. Хос цом авч байсан улирлыг үзэж байсан. Бас мэдээж 2004 оны ЯЛГУУСАН улирлыг ч үзсэн.

Арсэн Вэнгэр

Улирлын өмнөх бэлтгэлээр Арсеналын хэрхэн тоглодгийг мэдсэн байх. Таны сэтгэгдэл?

Өмнө тоглож байснаас маань эрс өөр. Анх ирэхдээ зөөлөн эхлээд аажмаар хүндрэх маягаар явах болов уу гэж бодож байлаа. Ёстой эсрэгээрээ юм болсон. Шууд л хамаг хурдаараа нүдээд эхэлж байгаа юм. Нэг цахим төхөөрөмж зүүчихээд бэлтгэл хийгээд, бүр тоглолт дээр хүртэл өмсдөг.

Бэлтгэлийн үеийн хурд, хэмнэл ёстой галзуурмаар. Хүн бүр л биеэ 200 хувь дайчилж зүтгэнэ. Гарааны бүрэлдэхүүнд байраа эзлэе гэвэл тэгэхээс ч аргагүй. Лиг нь угаасаа тийм өрсөлдөөнтэй пижигнэсэн тоглолттой байдаг болохоор бэлтгэл нь тэрнийгээ дагаад эрчтэй байхгүй болдоггүй байх л даа.

Эхэндээ ч үнэндээ хэцүү байсаан. Бие маань бүрэн сэргэлт автлаа их уддаг байлаа. Ялангуяа өдөрт хоёр удаа бэлтгэл хийж байхад бүр хэцүү байсан ч бага багаар ахисаар байгаад бие маань энэ шинэ хэмнэлд дасч эхэлсэн шүү. Өдөр ирэх тусам бэлтгэл дээр ч, тоглолт дээр ч улам эрчтэй болоод байгаагаа мэдэрч байна. Хэлний асуудал ч ариллаа, юм бүхэн яг сайхан гольдролдоо орж байна даа.

Өөрийгөө танилцуулаач?
Мэргэжлийн тоглогч болох хоёр зам байдаг. Хамгийн түгээмэл, уламжлалт гэж хэлж болох зам нь бүүр багаасаа аль нэг академид орж ахьсаар яваад үндсэн багт дэвших, эсвэл над шиг түгээмэл биш замаар явж болдог. Би бүүр нэлээн оройтоод 17 нас хүрсэн хойноо Францын хоёрдугаар дивизионы Гвингамп гээд багийн академид элсэж байсан юм. Дараахан нь тэр лигтээ анхны тоглолтоо хийсэн.

Намайг баруун ар дээр тоглуулаад байсанд би тийм ч дуртай байгаагүй. Дараа нь би Францын гуравдугаар дивизионд тоглож байсан Тур луу шилжсэн. Тэд их амбицтай клуб байсан юм. Би төвийн хамгаалагчаар тоглож байлаа. Аз туршсан нүүдэл байсан ч тэнгэр түшиж бид дээшээгээ дэвшиж чадсан. Тэр улирал бид их сайн тоглосны дараа Лориен намайг авсан даа. Лиг 1-т ганц улирал тоглоод л энд ирсэн маань энэ шүү дээ. Хүмүүс шаргуу хөдөлмөрлөж, өөртөө итгэлтэй байвал хамгийн галзуу мөрөөдөл чинь хүртэл биелэх боломжтой гэдгийг би биеэрээ батлаад явж байна.

Тэгэхээр та багадаа мэргэжлийн хөлбөмбөгчин болъё гэж боддоггүй байжээ?
Харин тийм. Түрүүн хэлсэн дээ. Нэлээн том болтлоо хөлбөмбөгчин болох талаар боддоггүй явж байсан. Ер нь хөлбөмбөгт тэгтлээ донтоогүй байсан хэрэг. Зүгээр сонирхлоороо тоглоод л зугаацаад явж байлаа. 15, 16 насандаа бол юун хөлбөмбөгчин болох хичээлдээ шамдаад л таван онцын эзэн болоод явж байлаа шүү дээ.

Гэхдээ танайхан хөлбөмбөгчид байсан байх аа?
Францын төв хэсэгт Тулль гээд жижигхээн хот бий. Манай тэр хавиар хүмүүс голцуу рагби сонирхдог байсан ч манайхан хөлбөмбөгт амиа тавьдаг байсан юм. Би дөрөвтэйдээ тоглож эхэлсэн. Амралтын өдрүүдээр явж аавынхаа тоглохыг хардаг байлаа. Аав маань довтлогч байсан бөгөөд Францын гурав, дөрөвдүгээр дивизионд их сайн тоглосон. Ах маань ч гэсэн тоглодог. Гэхдээ доод түвшинд л дээ.

Томас Вэрмалэнтэй хэр нийцэж байна?
Би Томастай их сайн харьцаатай. Тэр их сайн тоглогч бас их сайн хүн. Маш шаргуу. Бид хоёр тэр талаараа төстэй байх. Төвлөрөл, хөдөлмөрч зан, шийдэмгий гээд бидэнд төстэй талууд их бий. Хамт тоглоход их амар байдаг. Хэлний хувьд ч асуудалгүй. Анхны өдрөөс л хоорондоо сайн ойлголцоод ирсэн. “Верминатор” гээд хоч нь ч таалагдаад байгаа.

Та өөрийгөө хэрхэн тодорхойлох вэ?
Надад Криштиано Рональдо шиг ур чадвар байхгүй, Видич шиг бахим биш. Гэхдээ би өөрийнхөө чадлын хэмжээнд тэмцдэг. Энэ түвшинд хүрэх гэж би их хичээсэн, ингээд зогсоно гэсэн бодол ч алга.

Таны давуу талууд?
Би шаргуу тэмцдэг, бас бууж өгдөггүй. Айлын тоглогчийг барьж тоглох үедээ довтлогч нарт амьсгалах зав өгдөггүй. Нэгийн эсрэг нэг халз тоглох маш дуртай. Ур чадварын хувьд би үргэлж өөрийгөө хөгжүүлэхийг хичээж ирсэн. Ялангуяа Арсеналд би довтолгоо эхлүүлэх хүн учраас дамжуулалт дээрээ анхаарч хичээллэдэг. Тоглолтын явцыг уншиж, айлын хүмүүсийн үйлдэл, дамжуулалт, бөмбөг хааш явах зэргийг урьдчилан тааварлах тал дээр их сайжирсан.

Францад өнгөрүүлсэн сүүлийнхээ улиралд нэгийг эсрэг нэг халз тоглолтод огт ялагдаагүй гэдэг чинь үнэн үү?
Тэгж ярьцгаадаг юм. Миний дуртай тохиолдол л доо. Биеийн, ур чадварын, бас сэтгэл санааны халз тулаан. Хуурмаг хөдөлгөөн, шийдвэр гаргалт гээд яг л жинхэнэ тулаан шиг байдаг. Довтлогчид сайн хөлөөрөө хаалга руу цохих боломж гаргахгүй байх гэж их хичээдэг. Ийм тохиолдолд нэлээн ухаан зарж тоглох ёстой.

Өөрийн тоглолтоос сайжруулах хэрэгтэй байгаа талыг нэрлэ гэвэл?
Миний хувьд мэдээж туршлага хангалтгүй байгаа. Тэр тал дээр сайжрахын тулд дээд түвшинд тоглох хэрэгтэй. Энд харин дээд түвшин байна. Хичээллээд сурчихдаг юм биш туулж гарч байж олж авдаг юм шүү дээ. Зарим нэг тохиолдолд туршлага хэрэг болно гэдгийг би мэдэж байгаа. Биеийн тамирын хувьд ч гэсэн илүү хөгжүүлэх хэрэгтэй. Хамгаалагчийн хувьд нэг их том хүн биш учраас жаахан жин нэмэх хэрэгтэй байна. Шилдэг хамгаалагч байхын тулд бие томтой байх албагүй гэж би боддог. Бусад талаараа нөхчихнө шүү дээ.

Та Тони Адамсын алдарт 6 дугаарыг авч байгаагаа мэдэх үү?
Энэ дугаарыг зүүдэг байсныг нь анзаараагүй ч түүний тухай би мэддэг байсан. Өөрийнхөө хүрсэн түвшинд хүрэхийн тулд хэрхэн шаргуу ажилласныг нь би биширч байгаа. Энд бол нэлээн нөлөө бүхий байсан юм билээ. Мундаг төвийн хамгаалагч, бас хүчтэй ахлагч байсан. Тухайн үедээ тийм ч ур чадвартай тоглогч байгаагүй ч маш сайн ажиллаж чадсан учраад их сайхан замналаар явсан юм билээ.

Таны хувьд шүтээн чинь хэн бэ?
Лоран Блан. Миний хувьд тэр төгс хамгаалагч. Үнэхээр чадварлаг, бусдын хайрыг татсан, жинхэнэ удирдагч. Тоглож байгааг нь харах юм бол ерөөсөө “дарга”. Хамгаалалтын төвд түүнтэй байхад бол айна гэж байхгүй дээ.

Блан одоо Францын шигшээгийн дасгалжуулагч хийж байгаа. Таныг сүүлийн тоглолт дээр дуудаагүйд урам хугарсан уу?
Нэг их урам хугараагүй ээ. Тэгээд ч ДАШТ-ээр тоглосон тоглогчид бүрэлдэхүүнд дуудагдаагүй болохоор нэг их найдаагүй. Шигшээ гэж ярихаасаа өмнө Арсеналынхаа гарааны бүрэлдэхүүнд тогтмол багтдаг болох тухайгаа бодсон нь дээр л дээ. Ийм ч байх ёстой. Эндээ байнга сайн тоглоод байх юм бол шигшээгийн үүд нээгдэх боломжтой шүү дээ.

Та Польшийн шигшээд тоглох боломжтой юу?
Бололгүй яахав. Өвөө маань Польш хүн, гэхдээ аав маань Францад төрсөн болохоор би польш хэл мэдэхгүй. Өнгөрсөн улирлаар Польшийн хөлбөмбөгийн холбооныхон надтай уулзаж энэ талаар асуухад би сонирхож байгаагаа хэлсэн. Гэвч одоо байдал өөр болсон. Тэр үед би Францын шигшээ намайг хэзээ ч дуудахгүй байх гэж боддог байсан. Одоо би Арсеналын тоглогч болсон болохоор бүх зүйл өөр. Би ихэрхүү зан гаргах гээгүй л дээ гэхдээ Арсеналд тоглож байгаа хүнд Францын шигшээд дуудагдах боломж өндөр шүү дээ. Би Польшуудыг хүндэтгэдэг гэхдээ хэзээ нэгэн цагт Францын төлөө тоглох боломжийг алдмааргүй байна.

Ярилцлагын төгсгөлд асуухад, таны Польш нэрийг хүмүүс хэлэх гэж бөөн юм болж байна. Та яг яаж зөв хэлэхийг зааж өгөөч.
Ко-си-элни гэж дуудна. Францад бас энд зарим хүмүүс Ко-ши-элни гэж дуудаад байдаг юм.

Дуртай тоглогчийн маань амбасын үеийн ярилцлага Арсенал цэг ком дээр гарсан байхыг хараад чадан ядан бантагнасан Цогоо