Үгүй нээрээ бодохоор л урам хугарах юм.

Үгүй нээрээ бодохоор л урам хугарах юм. Банк дээрэмдсэн хүмүүсийг өмөөрөх хүмүүс ямар их байна аа. Дээрэм хэзээнээс хүмүүсийн дуртай гэмт хэрэг болчихсон юм? Тэр таалаад, дэмжээд байгаа хүмүүсийн гэрт буу тулгаж ороод байсан мөнгийг нь хуу хамбал “гэгээн цагаан өдөр, хоншоортой” үйлдэл хийлээ гэж хариу баяр хүргэх болов уу? Үгүй шүү дээ. Шилийн сайн эрсийн үе өнгөрсөн шүү манайхаан. Надад байхгүй юмыг зүгээр хүчээр булаагаад авдаг үйлдэл бол, уучлаарай нөхөд минь, хулгай. Хулгайчийг өөхшүүлэх гэдэг бол бүдүүн баргаар хэлэх юм бол хам хэрэг шүү! Төр засгийн эрхэнд байгаа хүмүүс тэрбум, тэрбумаар нь идэж байхад энэ бол юу ч биш гэнэ үү?

Үгүй дээ хонгорууд минь, нэг хулгайчийг нөгөө хулгайчаасаа бага хулгайлсан гэж магтах юм уу? Өөр хүмүүс зөндөө хулгай хийж байгаа нь чиний хулгай хийх шалтаг болохгүй шүү дээ. Нийтээрээ ийм хулгайч сэтгэлтэй байх юм бол энэ орон маань яаж хөгжих юм бэ? Өөрөө хулгай хийдэг хүнийг дэмждэг байж үр хүүхэддээ юу сургах юм бэ? Хулгай хийх муу гээд хүүхэддээ хэлтэл өөдөөс тань “Та тэр хүнийг зөв гээд байсан шүү дээ” гэж л хэлнэ.

Дээрэмчдийн тухай

Үгүй нээрээ бодохоор л урам хугарах юм. Банк дээрэмдсэн хүмүүсийг өмөөрөх хүмүүс ямар их байна аа. Дээрэм хэзээнээс хүмүүсийн дуртай гэмт хэрэг болчихсон юм? Тэр таалаад, дэмжээд байгаа хүмүүсийн гэрт буу тулгаж ороод байсан мөнгийг нь хуу хамбал “гэгээн цагаан өдөр, хоншоортой” үйлдэл хийлээ гэж хариу баяр хүргэх болов уу? Үгүй шүү дээ. Шилийн сайн эрсийн үе өнгөрсөн шүү манайхаан. Надад байхгүй юмыг зүгээр хүчээр булаагаад авдаг үйлдэл бол, уучлаарай нөхөд минь, хулгай. Хулгайчийг өөхшүүлэх гэдэг бол бүдүүн баргаар хэлэх юм бол хам хэрэг шүү!

Төр засгийн эрхэнд байгаа хүмүүс тэрбум, тэрбумаар нь идэж байхад энэ бол юу ч биш гэнэ үү? Үгүй дээ хонгорууд минь, нэг хулгайчийг нөгөө хулгайчаасаа бага хулгайлсан гэж магтах юм уу? Өөр хүмүүс зөндөө хулгай хийж байгаа нь чиний хулгай хийх шалтаг болохгүй шүү дээ. Нийтээрээ ийм хулгайч сэтгэлтэй байх юм бол энэ орон маань яаж хөгжих юм бэ? Өөрөө хулгай хийдэг хүнийг дэмждэг байж үр хүүхэддээ юу сургах юм бэ? Хулгай хийх муу гээд хүүхэддээ хэлтэл өөдөөс тань “Та тэр хүнийг зөв гээд байсан шүү дээ” гэж л хэлнэ.

ИНГЭХЭД ЦАГ ХЭД БОЛЖ БАЙГАА БИЛЭЭ?

Бороон дуслуудын чимээг сонсоод жолоон дээр эрүү тавин бодлогоширч суулаа. Дээвэр бөмбөрдөх хэсэг нь арай бүгтдүү харин салхины шилэн дээр бууж байгаа хэсэг нь нөгөөхөө бодвол арай л шингэндүү дугарах нь холилдоод нэгэн төрлийн алс орны зэрлэг омгийнхны галын ёслолын бичлэгийн хэсэг мэт сонсогдоно. Дүн дүн тог тог... дүн дүн тог тог... дүн дүн тог тог...

Тасхийтэл их чимээ гарган унахад бүгд сэртэсхийн тийшээ харав. Нүүр нь хагараад юм үзэхийн аргагүй болчихож. “Өө одоо тэгээд наадах дээрээс чинь юу ч харах аргагүй боллоо шт. Алив симийг нь гаргаж ирээд миний утсанд хийгээд дээр нь байгаа мэссэжээр л хөөхөөс. Байна уу? Өө за болж байна.”

Би дасал болсон 64 дүгээр дэлгүүрийн тэндээс усан борооноор дугуйтай явж байна. ТИС-ийн хоёрдугаар байрны хойд талын замаар урсгал сөрсөөр МУИС-ийн хоёрдугаар байрны зүүн талын уулзварын баруун хойд үзүүрт байрласан жижигхэн Солонгос хоолны мухлаг руу аанай л урсгал сөрсөн хэвээр ус үсчүүлэн давхиж очлоо. Шөнийн харанхуйд тэрүүгээр ямар ч машин үзэгдэхгүй нь үгүй мөн сайхан завшаан аа. Гялгар үүдэвчийг сөхөн яваад ороход буурал үстэй ч гялалзуур байрын авгай байна. Царай нь их л үзсэн хүнийх шиг танил төрхтэй ч яг тэр байна даа гээд нэр оноогоод өгчих аргагүй. Намайг ороод суухын сацуу шил шилээ даран хүмүүс цувсаар жижигхэн мухлаг дүүрчих нь тэр. Би утсан дээрээсээ уншсан нэг мэссэжийг санан инээд хүрэв. “Манай информатикынхны охид үнэхээр хөөрхөн” гэж амандаа давтан хэлэхэд мухлагийн эзэн авгай сэртэсхийн над руу харав. Тээнэгэлзэж, хардсан харц. “Манайхан бараг 30-уулаа байсны тэн хагас нь маш хөөрхөн охид” гэж намайг хэлэхэд нөгөө авгай “За одоо хангалттай. Чи яах гээд өдөөд байгаа юм” гэхэд эргэн тойрон байсан хүмүүс бас би нэгэн дуугаар инээлдэцгээж эхлэв. Би мухлагийн эзэн авгайн мөрөөр ихэд дотночлон тэвэрч “Ээ эгч минь уурлах хэрэггүй дээ. Таны утсан дээрх мэссэжийг уншсан юм аа” гэхэд нөгөө эгч бүр адган тэвдэж “Муу хулгайч” хэмээн намайг түлхэв. Би түүний мөрийг тавьсангүй. Яагаад ч юм эгчийн ихэд бухимдангуй байгаа нь миний хувьд хөгжилтэй санагдах аж. “Үгүй ээ, та буруу ойлгоод уурлаад байх юм даа. Таны утсыг олоод дугаарыг тань олчих санаатай нээж үзэх гэж байгаад энэ нөхөр алдаж унагаад дэлгэцийг нь хагалчихсан юм аа. Тэгээд би өөрийнхөө утас руу симийг нь хийж харахад тэр мэссэжүүд ороод ирсэн. Таны утас мөн бишийг мэдэх санаатай л тэр мэссэжүүдийг би албаар хэлсэн байхгүй юу” гэж намайг учирлахад эгчийн царай, ааш хоёр нь эрс засраад ирдэг юм. “Өө миний дүү яасан сайн юм бэ, энэ чанасан зайдаснаас авах уу” хэмээн найр тавихад нь би эелдгээр татгалзаад усан бороо руу эргээд гарав.

Цаг хэд болж байгаа бол? 22:38 pm.

Би дугуйтайгаа машин зам руу маш эрчтэй орж байна. Баруун тал руу харахад ус үсчүүлсээр том ачааны машин айсуй, зүүн тийшээ харлаа түргэний тэрэг наад талын урсгалаар дохиогоо хангинуулсаар ирж явна. Би зогсох арга байхгүй. Шууд л байдгаараа хурдан жийсээр эхлээд түргэний тэргийн урдуур гармагц зүүн тал руугаа огцом дараад ачааны машины урдуур орж явчив. Нэлэнхүйдээ усан мандалтсан зам дээрх тормозын эвгүй дуутай зэрэгцээд сигналын дээрэлхүү чимээ чих дүлийрүүлэм дүнгэнэсээр ард хоцорлоо. Би хурдлан жийсээр дараагийн уулзвар дээр дугуйгаа шарвуулан бүтэн эргээд дахиад л нөгөө ачааны тэргийн жолоочийн авхаалжийг шалган урдуур нь хэрэв. Энэ удаа тормозын чимээ ч, сигналын дүнгэнээн ч байхгүй. Харин миний амьсгаа маш өндөр, аюулхай тушаа түмэн эрвээхий залгисан юм шиг бадрангуй мэдрэмж төрөх нь адреналиндаа хахан буйг маань надад хэлэх шиг. Энэ лав Улаанбаатар биш ээ? Уултай, модтой, хаанахын юм бүү мэд.

Би цааш жийсээр нэгэн тойрог дээр ирэв. Тойрог руу нийлсэн өөр замаар намайг таньдаг бололтой нэгэн хүн гараа даллан мишээсээр урдуур яваад өнгөрлөө. Би ч хариу даллав. Түүнийг хараад сэтгэл ихэд амарч байх шиг. Сайн найз маань юм шиг байна. “Шинэ жилдээ ямар ч байсан амжиж дээ?” хэмээн бодогдох юм. Шинэ жил хийж байгаа юм бол юуны учир бороотой байна? Би тойргоор маш хурдтай хэд хэд тойров. Хэд дэхээ ч юм бүү мэд тойрч ахуйд хажууд баахан залуус миний таньдаг нөгөө залууг түүдгийн голд сор залах гэж байгаа маягаар тэлээд хүлчихсэн байх юм. Тойроод зогсож байгаа залуусыг би бүгдийг нь танина. Би тэдэнд ойрхон их чахарсан дуу гарган тормозлоод зогслоо. Тэгээд хөдөлгүүрээ унтраагаад мотоцикл дээрээсээ буув. Байз байз, би чинь дугуйтай яваад байгаагүй бил үү? Яахын аргагүй жийгээд яваад байсан даа. Энэ одоо хаашаа юм, зүүд юм байх даа? Зүүд юм байна шт. Тэгнэ ээ тэр энэ залуус одоо юу боллоо гэж замын хажууд хүнээр сор залах гээд зогсоцгоож байх вэ дээ? Тээнэгэлзэн зогсох зуураа ингэж бодчихоод би цаашаагаа маш итгэл төгс алхав. Сор залаачдын захад байсан бадриун залуу бодибилдингийн үзвэр үзүүлж байгаа аятай биеэ чангалан над руу алхаж эхэллээ. Би олон юм ч бодсонгүй гараа сунгаад “За юу байна, дүү хүү” гэв. Угаасаа ихэнхи нь надаас дүү юм. Нөгөө залуугийн байдал эрс өөрчлөгдөж “Өө ах” гэх нь намайг хэн болохыг таньсных байлаа. Түүнийг хараад цаана байсан залуус бүгд өөрчлөгдөв. Бүгд над руу гар сунган дөхөхөд би “За сонин юу байцгаан даа, дүү нараар. Манай Арсеналын дүү хүүгээр сор залах гэж байгаа юм уу даа?” хэмээн инээхэд нөхөд ч дагаж инээлдэв. “Харин тийм ээ, таныг ингээд ороод ирнэ гэж яаж мэдэх вэ” гэсээр тэдний нэг нь манай нөгөө нөхрийг хүлгийг тайлж эхэллээ. Түрүүлж ирсэн залуугийн далыг алгадангаа “Та нар хэзээ ирээв?” гэхэд “Ирээд удаагүй ээ, манай ангийн охид тэнд байгаа” гээд ойролцоох модны нөмөр лүү заахад нэлээн хэдэн охид бөөгнөрөн суугаад бидний чигт харж байв. “Нөгөөдүүл чинь хаана байгаа юм?” хэмээн би бөөгнөрүүлсэн түлээн дунд зогсох “манай” залуугаас асуухад гарынхаа хүлээс олстой ноцолдож байснаа болиод “Одоо хүрээд ирэх байх аа, хойноос ирж явах учиртай” гэж хариулав. Тэгтэл надтай яриад зогсож байсан залуу “Манай информатикийнхны охид маш хөөрхөн” гэснээ үргэлжлүүлэн “Манайхан бараг 30-уулаа байсны тэн хагас нь маш хөөрхөн охид” гэж хэллээ. Надад энэ мэдээлэл нэг л ойлгомжгүй санагдав. “Яагаад гэнэт хөөрхөн охид яриад унав?” хэмээн намайг асуухад залуу нөгөө бүлэг охидын тийшээ толгой сэжин, “Ялангуяа тэр зүүн захад сууж байгаа охин надад маш их таалагддаг” гэж хэлэв.

Хэ хэ хэ. Хэн нэгний даажинтайяа инээх дуунаар нүдээ нээвэл хажууд нэг эгч зогсож байна. Цал буурал үстэй ч ануухан юм аа. Мухлагийн эгч л нэг иймэрхүү төрхтэй байсан даа. “Хөөрхий дөө, ийм том болчихоод машин болж тоглоод суух юм” гэхээр нь гайхан хартал аль хэдийн хувхайрч хоосорсон машины кабин дотор шалбайтлаа норчихсон, жолооноос нь атгаад сууж байх юм. Бороон дусал дээврийг ч, салхины шилийг ч бөмбөрдсөн юм байхгүй харин ч миний толгой дээр бууж үсээр дамжин нүүр луу нэлэнхүйдээ урсаж байх юм. Бороон дусал нулимс шиг шорвог амттай. Эсвэл нулимс бороон дусал шиг урсдаг бил үү?

Ингэхэд цаг хэд болж байгаа юм бол? 23:18 pm.

АНАЛИЗ: ПЕТР ЧЕХ

Арсэн Вэнгэр хамгийн сүүлд 33 настай хаалгач авахад Арсенал бүтэн улирал хожигдолгүй тоглож Премьер лигт түрүүлж байсан. Петр Чехэд маань Йенс Леманы энэхүү “Ялгуусан” амжилтыг давтах боломж гарахгүй нь тодорхой болсон ч түүний шилдэг хаалгач гэдэгт огт эргэлзэх хэрэггүй ээ.

Түүнийг Арсеналын дэмжигчдэд танилцуулаад байх ч шаардлагагүй. Челсигийн бүрэлдэхүүнд 11 жил тоглохдоо Премьер лигийн 162 тоглолтод хаалгаа хуурай манасан гэдгээрээ Дэвид Жэймсийн дараа орох үзүүлэлт юм. Нөгөөх нь түүнээс ердөө хоёроор илүү. Гуч гарснаасаа хойш форм нь унах яагаа ч үгүй гэдгээ мань харуулаад л яваа.

Өнгөрсөн гурван улиралд дунджаар 78 хувийн амжилттай хааж байсан нь лигтээ тэргүүлэх үзүүлэлт. Чех Арсеналыг цухалдуулах тун чиг дуртай. Арсеналын эсрэг арван удаа тоглохдоо зургаад нь гоол алдаагүй. Өнгөрсөн улирал Тибо Куртуагийн оронд манай эсрэг хоёр удаа тоглосон тоглолт ч үүнд багтаж байгаа.

Чехийн хувьд анх ирэхэд нь Карло Кудичини нөөц рүү шилжсэн шиг нөөц хаалгачаар олон жил тогловол зовлонгүй байх байсан. Гэвч шууд өрсөлдөгч багтаа ирэх шийдвэр гаргасан нь түүний амжилтын төлөө гэсэн эрмэлзлэлийг харуулж байгаа юм.

“Нэг бодлын хүслээ биелүүлж байгаа хэрэг л дээ. Намайг 20 настай, Францын Реннд тоглож байхад Арсенал авах гэж хичээсэн боловч ажиллах зөвшөөрөл бүтээгүйгээс болж наймаа унаж байсан. Цом түүх гэсэн клубын зорилт ч миний хувийн амбицад тохирч байгаа. Арсэн Вэнгэртэй ярилцсан маань миний шийдвэр гаргахад их нөлөөлөсөн л дөө. Карьерынхаа яг энэ үед хийхийг хүссэн төслийг маань надад гаргаж өгсөн." гэж Чех өөрөө ярьж байна.

Ер нь бол Чех Арсеналд дасан зохицоход тийм ч их хүндрэлтэй байхгүй. Түүний гэр бүл угаасаа Лондонд байрлаж байгаа, хэл усны бэрхшээлгүй, Премьер лигийн тоглолтыг мэддэг. Хаалгач нар том клубуудэд тоглоход эхнээс нь авахуулаад бөөн шүүмжлэл, дүн шинжилгээ хийгдэж эхэлдэг ч Чехийн хувьд эдгээр хүчин зүйлүүд нь дасан зохицоход маш нэмэртэй байх болно.

Гэвч нөгөөтэйгүүр Чехийн хувьд Арсеналын тоглолтын арга барилд дасах хэрэгтэй болно. Челсид байхдаа их татаж тоглодог хамгаалалтын ард зогсдог байсан. Жозе Моуриньо хамгаалалтын шугамыг өөрийн 16-гийн ирмэгээр тогтоож хамгаалдаг ба Моуриньогийн эхний ба хоёр дахь томилгооны хооронд байсан ихэнх менежерүүд түүнтэй төстэй арга барилаар тоглодог байсан.

Ганц өөр тоглолттой нь гэвэл Андрэ Виллаш-Боаш. Тэрээр хамгаалалтыг нэлээн дээш түлхэж, Чехийг тоглолтод идэвхитэй оролцож, хааяа арван зургаагийн гадуурх хэсгээр цэвэрлэгчийн үүрэг гүйцэтгэж байхыг зааварчилж байсан. Багийнхан нь тэр арга барилаар тоглохдоо ихэд тухгүй байсан ба чухам түүн дээр нь Арсенал ажиллаад 2011 онд Стамфорд Брижд 5-3аар хожсон билээ. Премьер лигийн тоглолтод Чехийн 5 гоол алдсан ганц тохиолдол нь энэ.

Чех гэхээсээ илүү хамгаалагч нар энэ системд тохирох гэж үйлээ үзсэн билээ. Гэхдээ Чехийн хувьд Арсеналд энэнээс арай өөр арга барилд дасах хэрэгтэй болно.

Буучид довтолгоо зонхилсон сэтгэхүйтэй баг учраас ихэнх цагийг эсрэг багийн талд өнгөрөөдөг. Иймээс хамгаалалтын шугамын ард их зай гардаг нь Чехийн хувьд Андрэгийн шаардаж байсан шиг тоглолтыг биш ч өөрийн дассанаас өөрөөр тоглох шаардлага үүсгэж байгаа юм.

Хаалгач нь талбайн бусад тоглогч шиг үүрэг хүлээдэг болсон өнөө цагт Чехийн тайван, хашир зан нь маш их хэрэгтэй. Хаалгачийн ур чадварт нь эргэлзэх ч шаардлагагүй юм. Өмнө хэлсэнчлэн амжилттай хаалтын хувь түүнийг хангалттай харуулж байгаа байх. Тэрнээс гадна Чех өөрийн талбайг маш сайн удирдаж, зохион байгуулалт хийдэг.

2006 онд Рийдингэд гавлын ясандаа бэртэл авснаас хойш агаараар ирж байгаа бөмбөгийг хамгаалахаас эмээх болсон гэж зарим хүмүүс ярьдаг ч үнэндээ тийм биш юм. Тэр бэртлээсээ бүрэн эдгэрснээр барахгүй жигүүрээс довтолж байгаа үед ч тун идэвхитэй хамгаалдаг. Хэрэгтэй үед хаалгаа орхин гарч ирж туслалцаа үзүүлэхэд бэлэн байдаг учраас тэрээр хамгаалагчдын итгэж болох хаалгач юм.

Ерөнхийд нь дүгнэхэд Арсенал түүнээс илүү хаалгач авна гэж төсөөлөхөд бэрх. Чех маш мэргэжлийн, улсын бас лигийн онцлогийг сайн мэднэ, тэгээд ПЛ-т дөрвөн удаа түрүүлж байсан. Улирлын төгсгөлд энэ тоо нь тав болж өөрчлөгдвөл түүнийг авсан нь маш зөв шийдвэр байсныг батлах буйзаа.

Онгироод дахиад нэгийг Арсенал цэг ком дээрээс бантагнасан Цогоо.

ЛОРАН КОСИЭЛНИ – АРСЕНАЛЫН ФЭНҮҮДИЙН ДЭМЖЛЭГ ҮНЭХЭЭР ГАЙХАМШИГТАЙ

Эртээ урьдын цагт, тодруулж хэлбэл 5 дугаар сарын 17-ны Даваа гарагт, хуучин дасгалжуулагч Даниель Санчез нь Лорианы төвийн хамгаалагч Лоран Косиэлни руу залгаад Арсэн Вэнгэр өөрийг нь ихэд үнэлж байгааг дуулгажээ. Санчезыг их хүндэтгэж явдаг болохоор Лоран түүнд огтхон ч эргэлзсэнгүй. Сар хагасын дараа гэхэд л Лорианы хамгаалагч Арсеналынх болчихсон сууж байв. Нэг мэдэхэд л Францийн 1 ба 2 дугаар лигт тоглож байсан, олонд төдийлөн танигдаагүй ч хувьдаа нэлээн шийдэмгий хамгаалагч маань Анфильдэд гарах Арсеналын бүрэлдэхүүнд зогсож байлаа. Арсеналын менежер түүний юуг тэгтлээ их үнэлж багтаа нэгтгэснийг харуулахаар тогтож ядан байна.

Утсаар дуудлага хүлээн авсан өдрөө Лоран огт мартдаггүй. Хөлбөмбөгт шидэт үлгэр гэж байдаг бол түүний л түүх байх ёстой, бас сайхан төгсгөлтэй гэдэгт итгэх хүн Лоранаас өөр байхгүй биз ээ.

Арсеналын албан ёсны сэтгүүлийн сурвалжлагч Жулиен Лоренс түүнтэй уулзаж ярилцсаныг та бүхэндээ хүргэж байна. (Ливерпүүлтэй хийсэн тоглолтын өмнөхөн ярилцсан яриа шүү.)

Арсеналд ирснээс хойш юу хамгийн их таалагдав?
Надад хамгийн таалагдсан зүйл гэвэл бүх юм нь тоглогчийг хөлбөмбөгөөс өөр зүйлд сатааралгүй сайн тоглох талаар л төвлөрч байхаар зохион байгуулагдсан байсан нь юм даа. Бусад бүх зүйлийг зохицуулчихсан. Том клубын чанар энд харагдаж байгаа юм уу даа. Сэтгэл санаа чинь ерөөсөө л Клубын төлөө хамаг бүхнээ зориулахад л чиглэсэн байдаг. Өөр юунд ч санаа зовох шаардлагагүй. Ганц жишээ хэлэхэд миний Франц дахь гэрээс энд нүүж ирэх асуудлыг бүгдийг нь зохицуулсан.

Мэдээж клубын байгууламжууд үнэхээр сэтгэл татам. Францтай харьцуулах юм биш. Бэлтгэлийн бааз, талбайн чанар зэргээр бол хол хаяна. Францын лигт тоглодог зүлэгнээс хавьгүй илүү шүү.

Шинэ багийнхныхаа тухай анх юу гэж бодож байв?
Юуны өмнө баг маань миний өмнө тоглож байсан багаас эрс өөр байсныг хэлэх ёстой. Том том шагнал авч байсан том одуудтай өмнө нь тоглож үзээгүй байсан болохоор мэдээж асар их ялгаа байсан. Тийм авъяастай, том тоглогч нар гэхэд бүгд их эелдэг, даруу хүмүүс. Маш сайн бүрэлдэхүүн. Хүн бүр бэлтгэлээ шамдан хийж, нэг нэгнийхээ төлөө ажилладаг. Хэн ч өөрийгөө бүхнээс дуугүүр, клубээс илүү гэж үздэггүй.

Франц тоглогч нар хэр туслав?
Үнэхээр тус болсон. Одоо ч хэвээрээ. Энд ирэхээсээ өмнө би англиар ерөөсөө ярьж байгаагүй болохоор эхний хэдэн бэлтгэлээр франц тоглогч нараар дасгалжуулагчдын хэлснийг орчуулуулж байлаа. Тэднийхээ ачаар л би маш хурдан идээшиж чадсан. Би Англи хэлний сургалтад хамрагдаад одоо бараг талбай дээрх ярианууд, бас хувцас солих өрөөнд болдог наргиануудыг ч ойлгодог болоод байгаа. Анх ирэхдээ залуусаас зарим нэг хэрэгтэй үгээ асууж байсан юм. “Man on”(хүнээ ав), “time” (цаг), “up” (дээшээ) гэх мэт. Хамгаалагчийн хувьд би хүмүүстэй их харьцаж тоглолон учраас иймэрхүү үгсийг мэдэх шаардлагатай байдаг л даа.

Лондонтой танилцаж амжсан уу?
Үгүй ээ, хараахан амжаагүй байна. Би зочид буудалдаа л байнаа одоогоор. Гэхдээ удахгүй байранд орох байх. Зочид буудалд байхаар тух муутай юм. Лондон хотын төвөөр ч орох цаг гараагүй байна шүү дээ. Гэйл Клишитэй нэг удаа оройн зоогонд орсон. L’Atelier гээд сайхан франц ресторанд орсон. Зочид буудлын хоол гурван долоо хоног идсэний дараа сайхан франц хоолоо идэхэд таатай байсан гэж. Одоохондоо машин аваагүй байгаа болохоор ийш тийшээ ч явж чадахгүй юм. Хэдэн долоо хоногийн дараагаас харин хоттойгоо сайхан танилцаж эхлэх байх гэж найдаж байна.

Арсенал таныг сонирхож байгаа тухай анх хэзээ сонсов?
Маш сайн санадаг. 5 дугаар сарын 17-ны Даваа гараг байсан юм. Хагас сайнд нь бид улирлын сүүлийн тоглолтоо Лилльтэй хийчихээд байж байлаа. Тэгтэл Даваа гарагт Турт миний дасгалжуулагч байсан Даниель Санчез залгадаг юм байна. Босс тэр хоёр сайн танилууд байсан бөгөөд миний тоглолт түүнд их таалагдаж байгаа тухай хэлсэн.

Наймаа явагдах гэж нэлээн юм болсон доо. Та ер нь найдваргүй боллоо гэж бодож байв уу?
Таван долоо хоног болоход ч ёстой зүсэн зүйлийн юм бодогдсон шүү. Анх их хурдан бүтчих байх гэж бодож байсан ч Лориен хэр их мөнгө нэхэж байгааг сонсоод сэтгэлээр уначихсан. Тэгээд л нэг шат ахиад хоёр шат ухраад байгаа ч юм шиг сонин байж байснаа арай гэж нэг юм болсон шүү. Лориен ч сүүлдээ энэ бол миний хувьд маш том боломж юм гэдгийг ойлгосон доо. Ямар Лиг 1-ийн дундаж клуб байгаа биш дэлхийн хамгийн том клубуудын нэг Арсенал ирж байхад Лориен миний боломжийг үгүйсгэхгүй л дээ.

Арсеналыг том клуб гэдгийг одоо мэддэг болоо биз дээ?
Мэдээж. Багийн нэг хэсэг болчихоор бүр илүү мэдэрдэг юм байна. Францад байхдаа Премьер лигийн тоглолтыг амралтын өдрүүдээр үзэж, Арсеналыг хардаг байлаа. Гэхдээ клубын эргэн тойрны уур амьсгал, фэнүүдийн сэтгэл хөдлөл, бусад зүйлсийг зурагтаар харахгүй шүү дээ. Австрид бэлтгэл хийхээр очиход өдөр бүр л мянга гаран фэнүүд хүлээж байдаг байсан. Өмнө нь тийм юм би л лав харж байгаагүй. Фэнүүдийн клубээ хайрлах хайр нь үнэхээр гайхамшигтай. Жинхэнэ хайр гэж л энэ байх. Арсеналд хамаг юмаа зориулж байгаа нь өөр соёлтой Франц хүний хувьд их содон санагдсан. Манай тэнд гэхэд хөлбөмбөгийн өмсгөлтэй фэн гудамжаар явж байхыг барагтай л бол харахгүй. Харин энд бол хаа сайгүй шүү.

Гишүүдийн өдөр, фотодуудлагын өдөр танд хэр таалагдав?
Өө их таалагдсан. Их урт өдөр байсан ч сайхан байсаан. Клубт хэрэг болох бүх фото зураг, бичлэгүүдээ хийлгээд, дараа нь бэлтгэлээ хийчихээд фэнүүдтэй уулзсан. Францад бол бүгдээрээ нэг зураг авахуулчихаад л харьцгаадаг. Клубын хэмжээ хэр зөрүүтэй байгаа нь энэ мэт үйл ажиллагаануудаар харагдаж байгаа юм л даа.

Клубын түүхийг хэр мэдэх вэ?
Ноён Вэнгэр ирээд франц тоглогч нарыг авчирч эхлэхээс эхлээд л мэднэ дээ. Франц тоглогч нартай болохоороо ч тэр үү тэнд нэлээн дэмжлэгтэй шүү. Хос цом авч байсан улирлыг үзэж байсан. Бас мэдээж 2004 оны ЯЛГУУСАН улирлыг ч үзсэн.

Арсэн Вэнгэр

Улирлын өмнөх бэлтгэлээр Арсеналын хэрхэн тоглодгийг мэдсэн байх. Таны сэтгэгдэл?

Өмнө тоглож байснаас маань эрс өөр. Анх ирэхдээ зөөлөн эхлээд аажмаар хүндрэх маягаар явах болов уу гэж бодож байлаа. Ёстой эсрэгээрээ юм болсон. Шууд л хамаг хурдаараа нүдээд эхэлж байгаа юм. Нэг цахим төхөөрөмж зүүчихээд бэлтгэл хийгээд, бүр тоглолт дээр хүртэл өмсдөг.

Бэлтгэлийн үеийн хурд, хэмнэл ёстой галзуурмаар. Хүн бүр л биеэ 200 хувь дайчилж зүтгэнэ. Гарааны бүрэлдэхүүнд байраа эзлэе гэвэл тэгэхээс ч аргагүй. Лиг нь угаасаа тийм өрсөлдөөнтэй пижигнэсэн тоглолттой байдаг болохоор бэлтгэл нь тэрнийгээ дагаад эрчтэй байхгүй болдоггүй байх л даа.

Эхэндээ ч үнэндээ хэцүү байсаан. Бие маань бүрэн сэргэлт автлаа их уддаг байлаа. Ялангуяа өдөрт хоёр удаа бэлтгэл хийж байхад бүр хэцүү байсан ч бага багаар ахисаар байгаад бие маань энэ шинэ хэмнэлд дасч эхэлсэн шүү. Өдөр ирэх тусам бэлтгэл дээр ч, тоглолт дээр ч улам эрчтэй болоод байгаагаа мэдэрч байна. Хэлний асуудал ч ариллаа, юм бүхэн яг сайхан гольдролдоо орж байна даа.

Өөрийгөө танилцуулаач?
Мэргэжлийн тоглогч болох хоёр зам байдаг. Хамгийн түгээмэл, уламжлалт гэж хэлж болох зам нь бүүр багаасаа аль нэг академид орж ахьсаар яваад үндсэн багт дэвших, эсвэл над шиг түгээмэл биш замаар явж болдог. Би бүүр нэлээн оройтоод 17 нас хүрсэн хойноо Францын хоёрдугаар дивизионы Гвингамп гээд багийн академид элсэж байсан юм. Дараахан нь тэр лигтээ анхны тоглолтоо хийсэн.

Намайг баруун ар дээр тоглуулаад байсанд би тийм ч дуртай байгаагүй. Дараа нь би Францын гуравдугаар дивизионд тоглож байсан Тур луу шилжсэн. Тэд их амбицтай клуб байсан юм. Би төвийн хамгаалагчаар тоглож байлаа. Аз туршсан нүүдэл байсан ч тэнгэр түшиж бид дээшээгээ дэвшиж чадсан. Тэр улирал бид их сайн тоглосны дараа Лориен намайг авсан даа. Лиг 1-т ганц улирал тоглоод л энд ирсэн маань энэ шүү дээ. Хүмүүс шаргуу хөдөлмөрлөж, өөртөө итгэлтэй байвал хамгийн галзуу мөрөөдөл чинь хүртэл биелэх боломжтой гэдгийг би биеэрээ батлаад явж байна.

Тэгэхээр та багадаа мэргэжлийн хөлбөмбөгчин болъё гэж боддоггүй байжээ?
Харин тийм. Түрүүн хэлсэн дээ. Нэлээн том болтлоо хөлбөмбөгчин болох талаар боддоггүй явж байсан. Ер нь хөлбөмбөгт тэгтлээ донтоогүй байсан хэрэг. Зүгээр сонирхлоороо тоглоод л зугаацаад явж байлаа. 15, 16 насандаа бол юун хөлбөмбөгчин болох хичээлдээ шамдаад л таван онцын эзэн болоод явж байлаа шүү дээ.

Гэхдээ танайхан хөлбөмбөгчид байсан байх аа?
Францын төв хэсэгт Тулль гээд жижигхээн хот бий. Манай тэр хавиар хүмүүс голцуу рагби сонирхдог байсан ч манайхан хөлбөмбөгт амиа тавьдаг байсан юм. Би дөрөвтэйдээ тоглож эхэлсэн. Амралтын өдрүүдээр явж аавынхаа тоглохыг хардаг байлаа. Аав маань довтлогч байсан бөгөөд Францын гурав, дөрөвдүгээр дивизионд их сайн тоглосон. Ах маань ч гэсэн тоглодог. Гэхдээ доод түвшинд л дээ.

Томас Вэрмалэнтэй хэр нийцэж байна?
Би Томастай их сайн харьцаатай. Тэр их сайн тоглогч бас их сайн хүн. Маш шаргуу. Бид хоёр тэр талаараа төстэй байх. Төвлөрөл, хөдөлмөрч зан, шийдэмгий гээд бидэнд төстэй талууд их бий. Хамт тоглоход их амар байдаг. Хэлний хувьд ч асуудалгүй. Анхны өдрөөс л хоорондоо сайн ойлголцоод ирсэн. “Верминатор” гээд хоч нь ч таалагдаад байгаа.

Та өөрийгөө хэрхэн тодорхойлох вэ?
Надад Криштиано Рональдо шиг ур чадвар байхгүй, Видич шиг бахим биш. Гэхдээ би өөрийнхөө чадлын хэмжээнд тэмцдэг. Энэ түвшинд хүрэх гэж би их хичээсэн, ингээд зогсоно гэсэн бодол ч алга.

Таны давуу талууд?
Би шаргуу тэмцдэг, бас бууж өгдөггүй. Айлын тоглогчийг барьж тоглох үедээ довтлогч нарт амьсгалах зав өгдөггүй. Нэгийн эсрэг нэг халз тоглох маш дуртай. Ур чадварын хувьд би үргэлж өөрийгөө хөгжүүлэхийг хичээж ирсэн. Ялангуяа Арсеналд би довтолгоо эхлүүлэх хүн учраас дамжуулалт дээрээ анхаарч хичээллэдэг. Тоглолтын явцыг уншиж, айлын хүмүүсийн үйлдэл, дамжуулалт, бөмбөг хааш явах зэргийг урьдчилан тааварлах тал дээр их сайжирсан.

Францад өнгөрүүлсэн сүүлийнхээ улиралд нэгийг эсрэг нэг халз тоглолтод огт ялагдаагүй гэдэг чинь үнэн үү?
Тэгж ярьцгаадаг юм. Миний дуртай тохиолдол л доо. Биеийн, ур чадварын, бас сэтгэл санааны халз тулаан. Хуурмаг хөдөлгөөн, шийдвэр гаргалт гээд яг л жинхэнэ тулаан шиг байдаг. Довтлогчид сайн хөлөөрөө хаалга руу цохих боломж гаргахгүй байх гэж их хичээдэг. Ийм тохиолдолд нэлээн ухаан зарж тоглох ёстой.

Өөрийн тоглолтоос сайжруулах хэрэгтэй байгаа талыг нэрлэ гэвэл?
Миний хувьд мэдээж туршлага хангалтгүй байгаа. Тэр тал дээр сайжрахын тулд дээд түвшинд тоглох хэрэгтэй. Энд харин дээд түвшин байна. Хичээллээд сурчихдаг юм биш туулж гарч байж олж авдаг юм шүү дээ. Зарим нэг тохиолдолд туршлага хэрэг болно гэдгийг би мэдэж байгаа. Биеийн тамирын хувьд ч гэсэн илүү хөгжүүлэх хэрэгтэй. Хамгаалагчийн хувьд нэг их том хүн биш учраас жаахан жин нэмэх хэрэгтэй байна. Шилдэг хамгаалагч байхын тулд бие томтой байх албагүй гэж би боддог. Бусад талаараа нөхчихнө шүү дээ.

Та Тони Адамсын алдарт 6 дугаарыг авч байгаагаа мэдэх үү?
Энэ дугаарыг зүүдэг байсныг нь анзаараагүй ч түүний тухай би мэддэг байсан. Өөрийнхөө хүрсэн түвшинд хүрэхийн тулд хэрхэн шаргуу ажилласныг нь би биширч байгаа. Энд бол нэлээн нөлөө бүхий байсан юм билээ. Мундаг төвийн хамгаалагч, бас хүчтэй ахлагч байсан. Тухайн үедээ тийм ч ур чадвартай тоглогч байгаагүй ч маш сайн ажиллаж чадсан учраад их сайхан замналаар явсан юм билээ.

Таны хувьд шүтээн чинь хэн бэ?
Лоран Блан. Миний хувьд тэр төгс хамгаалагч. Үнэхээр чадварлаг, бусдын хайрыг татсан, жинхэнэ удирдагч. Тоглож байгааг нь харах юм бол ерөөсөө “дарга”. Хамгаалалтын төвд түүнтэй байхад бол айна гэж байхгүй дээ.

Блан одоо Францын шигшээгийн дасгалжуулагч хийж байгаа. Таныг сүүлийн тоглолт дээр дуудаагүйд урам хугарсан уу?
Нэг их урам хугараагүй ээ. Тэгээд ч ДАШТ-ээр тоглосон тоглогчид бүрэлдэхүүнд дуудагдаагүй болохоор нэг их найдаагүй. Шигшээ гэж ярихаасаа өмнө Арсеналынхаа гарааны бүрэлдэхүүнд тогтмол багтдаг болох тухайгаа бодсон нь дээр л дээ. Ийм ч байх ёстой. Эндээ байнга сайн тоглоод байх юм бол шигшээгийн үүд нээгдэх боломжтой шүү дээ.

Та Польшийн шигшээд тоглох боломжтой юу?
Бололгүй яахав. Өвөө маань Польш хүн, гэхдээ аав маань Францад төрсөн болохоор би польш хэл мэдэхгүй. Өнгөрсөн улирлаар Польшийн хөлбөмбөгийн холбооныхон надтай уулзаж энэ талаар асуухад би сонирхож байгаагаа хэлсэн. Гэвч одоо байдал өөр болсон. Тэр үед би Францын шигшээ намайг хэзээ ч дуудахгүй байх гэж боддог байсан. Одоо би Арсеналын тоглогч болсон болохоор бүх зүйл өөр. Би ихэрхүү зан гаргах гээгүй л дээ гэхдээ Арсеналд тоглож байгаа хүнд Францын шигшээд дуудагдах боломж өндөр шүү дээ. Би Польшуудыг хүндэтгэдэг гэхдээ хэзээ нэгэн цагт Францын төлөө тоглох боломжийг алдмааргүй байна.

Ярилцлагын төгсгөлд асуухад, таны Польш нэрийг хүмүүс хэлэх гэж бөөн юм болж байна. Та яг яаж зөв хэлэхийг зааж өгөөч.
Ко-си-элни гэж дуудна. Францад бас энд зарим хүмүүс Ко-ши-элни гэж дуудаад байдаг юм.

Дуртай тоглогчийн маань амбасын үеийн ярилцлага Арсенал цэг ком дээр гарсан байхыг хараад чадан ядан бантагнасан Цогоо