Багын явдал, ноймор хэд ч юм бүү мэд

Сая Мэндээгийн блогийг үзэж яваад хуурай дүү нарынхаа нэг болох Югигийн блог руу холбироод орчихлоо. Миний тухай бичсэн хэсгийг нь уншиж байсан чинь сэтгэгдлүүд дунд нь дүү охины маань бичсэн юм явж байх юм.

Миний багын олон хөгтэй явдлуудын нэгийн тухай бичсэн байна. Би өөрөө энд оригоор нь бичсэн нь дээр байх гэж бодлоо.

Тэртээ наяад оны сүүл хавьцаа болсон явдал. Монгол улс ардчилал энэ тэр гэж хараахан мэддэггүй байсан үе л дээ. Манай аав намын хорооны өсөж яваа ирээдүйтэй боловсон хүчин гэгдэж байсан гэж байгаа. Тэр үед айл болгон Ленин болон Сүхбаатарын цээж барималтай байх ёстой гэж арай байгаагүй байх тэгэхдээ намын ирээдүй болсон боловсон хүчний хувьд аавд маань байх нь зүй ёсны хэрэг байсан болов уу гэж би сүүлд нь бодож байсан юм.

Манай холын хамаатны нэг залуу, Нямсүрэн гэдэг байсан байх аа нэрийг нь, манайд гипсээр хийсэн хоёр цээж баримал авчирч өгсөнийг би их сайн санадаг юм. Би дүү охин болон бага эрэгтэй дүүтэйгээ гурвуулаа гэртээ цоожлуулж үлддэг. Охин дүү маань нас нэлээн балчир хэдий ч хүүхэд өлгийдөж тэвэрдэг гэдгийг мэдэх хэмжээний болсон байсан нь Сүхбаатарын хувьд тун харамсалтай байсан байх. Эрэгтэй дүү бид хоёр цонхны тавцан дээр гарч зогсоод гадаа тоглож байгаа хүүхдүүдийг харж атаархах дуртай байлаа.

Дүү охины рост хүрэхгүй байсан болохоор доороос орилоод бид хоёрыг тухтай атаархуулахгүй байсан тул би бууж шат хийж өгөх болов. Надад шаардлагатай материал байхгүй байсан болохоор гарын доорх бэлэн материалуудыг ашиглах болсон юмдаг. Сүхбаатар, Ленин хоёрын цээж баримал ямар нэгэн юманд жинхэнээсээ хэрэглэгдэнэ гэж анхнаасаа төлөвлөгдөөгүй байсан учраас дүү охин дараа нь эрэгтэй дүүг зулай дээр нь гишгэхийг тэсвэрлэх хүч Ленин багшид байгаагүй болов уу. Тэрээр хагарч орхих нь тэр.

Ленин багшийн хойноос бид гурав хэсэг гашуудан зогссоны эцэст паарны арын хөндийд нутагшуулж орхиод өдөр тутмын ажил руугаа эргэн орлоо. Дүү охин Сүхбаатарыг ихэд энхрийлэн өлгийдөж тоглодог байсныг би дээр хэлсэн байх. Сүх жанжин тэр өдрөө юм уу эсвэл өөр өдөр өнгөрсөн үү би сайн санахгүй байна. Ямартаа ч Ленин багшийн оршин буй газар нутаглуулсан юм.

Аав ээж хоёр цээж барималыг үгүйлэлгүй нэлээн удав. Нэг өдөр аав надаас баримлуудыг хаана байгааг асуухад би огт нүдээ цавчилгүйгээр "Нямсүрэн ах ирээд аваад явчихсан шт" гэж хэллээ. "Яасан сонин юм? Өөрөө өгчихөөд буцаагаад авчиж байгаан байх даа?" гэсээр аав маань яваад өгсөн. Би ер нь яг төлөвлөөд худлаа хэлэхээрээ баргийн хүнийг үнэмшүүлчихдэг хүн л дээ. Хар багын л тийм байсан. Харин гэнэдүүлж асуух юм бол үнэнээс өөр юм хэлж чаддаггүй. Ер нь худлаа хэлэхдээ огт баригдахгүйгээр худлаа хэлдэг байх хэрэгтэй гэж үздэг хүн л дээ. Тэгж чадахгүй бол худлаа хэлээд хэрэггүй гэж...

Ээж хааяа нэг их цэвэрлэгээ хийдэг байлаа. Нэг өдөр, намайг байхгүйд л юм шиг байгаам, их цэвэрлэгээгээ хийж байсан чинь паарны ард нэг юм цайраад байна гэнэ шүү. Гараа оруулах гэсэн чинь багтдаггүй. Аргаа ядаад эрэгтэй дүүг дуудсан гэнэ. Нөгөөх нь ч гүйгээд ирж. Паар луу заагаад ард нь байгаа цагаан цаасыг аваадах гэж гэнэ. Дүү ч сүнс сүүдэр харсан аятай бархираад л хойшоогоо цахлаад зүтгэчихсэн гэсэн. Сайн далдалсан гэж бодож байсан хэрэг нь илэрч байгаа юм чинь арга ч байж уу.

Эцсийн эцэст ээж ялаад манай хэргийн эд мөрийн баримтыг гаргаж ирээд бид хэд зохих шийтгэлээ эдэлснээр энэ явдал дуусч байгаа юм. Шийтгүүлэхийн хувьд би нөгөө хоёрынхоо хэргийг өөр дээрээ хүлээж ганцаараа үүрч гарсан юм шүү.

Премьер лиг

Премьер лигийн сүүлийн тойргийн тоглолтууд өчигдөр явагдаж дууслаа. Үнэндээ ихийг амлаж өрнөсөн сайхан улирал сүүлийн тоглолт хүртэл түгшүүртэй явагдаж өнгөрөв. Түгшүүртэй гэдэг нь хэрвээ манайх хожигдоод Тоттенхам хожих юм бол тэд 3-т бид 4-т орж болзошгүй нөхцөл үүсээд байсных.

Аз болж манайх ажлаа сайн хийж Тоттенхамын үр дүнгээс санаа зовох шаардлагагүй болгосон. Барселона багтай хийсэн аваргуудын лигийн тоглолт бидний санаж байснаас илүү гүн нөлөө үзүүлсэн байсан бололтой. Тэртэй тэргүй ясандаа тултал турсан гэдэг шиг хамаг хүмүүс нь гэмтсэн байсан баг маань сэтгэлээр унаснаасаа болж сүүлийн хэдэн тоглолтын боломжит 12 онооноос ердөө ганцыг авч чадсан нь маш чамлалттай.

Өчигдөр орой Челсийг аварга авч байгаа, цомоо өргөөд баярлалдаж байгаа дүр зургийг хараад хичнээн атаархав. Үнэндээ энэ жил манайхыг ямар их гэмтэл бэртэл хойш нь чангаав. Ван Перси, Йохан Журу, Чэск Фабрегас, Виллиам Галлас, Самир Насри, Никлас Бэнтднэр, Карлос Вела, Эдуардо Да Сильва, Аарон Рамси, Денилсон Нэвэс, Александр Сонг, Абу Диаби, Томас Росицки, Тео Валкотт, Гаэл Клиши, Киэран Гиббс, Мануэл Алмуниа, Вуукаш Фабиански, Бакари Санья, Томас Вэрмаэлэн гээд улирлын аль нэг үед богино болон урт хугацааны бэртэлтэй өнжсөн хүмүүсийг жагсаавал үнэхээр аймаар харагдана. Гэмтэл бэртэл нөлөөлөөд манайх ингэж муу тоглосон гэж өөртөө тайлбарлаж байсан ч өчигдөр яг харсан чинь өөрөө мэдэлгүй нэлээн урам хугарсан байсан бололтой. Их л гомдолтой санагдсан гэх юм уу?

Гэмтэл бэртэлд нэрвэгдээгүй баг цөөхөн ч гэсэн манайхыг арай илүү хэлмэгдсэн гэдгийг бүгд хүлээн зөвшөөрөх байх. Жишээ нь, Рүүнийгүй МанЮ хэр байсан билээ? Дрогбагүй Челсиб ас л эвгүй? Харин Ван Персиг улирлын ихэнх хагас өнгөртөл алдсан Арсенал бас ч гэж аюултай өрсөлдөгч байсаар ирсэн. ДАШТ эхлэхээс өмнө хэрэгтэй хэдэн хүн авч хүчээ зузаатгаж байгаад 8 дугаар сараас эхлээд балбаад балбаад явчихна даа.

Дэлхийн аваргатай жил Аваргуудын лигт урьдчилсан тоглолт хийлгүйгээр шууд хэсгийн тоглолтуудыг эхэлнэ гэдэг чинь бас ч гэж авууштай зүйл. Тоглогч нар маань арай удаан амарна гэсэн үг. За хүүхдүүд ээ сонин дээр байгаа цуу яриануудад бага итгээрэй. Яагаа ч гүй дэмий юманд итгээд урам хугарч байснаас албан ёсны сайт дээрээс зураг хөрөгтэй нь харж баярлаж байсан нь дээр болов уу.

Өнөөдрийн блог

Хэд хоногийн өмнө би блогоо бага зэрэг тордов. Жоохон замбараагүй байсан юмыг цэгцэлж сэдвийн дагуу шошго зүүж тавих зэргээр нэг хэсэг л юм боллоо. Тэгээд янзалж байх зуураа харсан чинь би зургаа дахь жилдээ блог хөтөлж байгаа хүн байна аа. Тэгэхдээ их цөөхөн блог бичсэн байна. Хамгийн идэвхитэй жилдээ 16 ширхэгийг бичсэн байх юм. Хангалтгүй л юм даа. Жилд 365 хоног байхад 349-д нь юм болоогүй юм уу хаашаа юм.

Ингээд өнөөдрөөс эхлээд болж өгвөл өдөр бүр юм бичиж байхаар шийдлээ. Болсон болоогүй янз бүрийн юм бичнэ ээ.

Арсеналын тухай

Улирлын сүүлийн тоглолтууд аугаа их эх орны дайны ялалтын баярын өдөр тохиож байгаа нь аль нэг багийн фэнүүд ялалтын баярыг тэмдэглэхэд бас сайхан шалтаг болох байх аа. Улирал дуусахад бас нэг улирал эхэлдэг. Энэ бол солилцоо наймааны улирал юм. Сонин хэвлэлүүдийн спортын булан хариуцсан сэтгүүлчид байж болох бүх наймааг ургуулан бодож тэр багийн тэрнийг тэр багийнхан тэдэн саяар авах тухай гэрээ хэлцэл хийж байгаа тухай бичиж сониныхоо борлуулалтыг өсгөнө. Тэр сонинг нь худалдаж авсан тэр багийн фэн зайлуул хоосон горьдлого тээж зуныг үдээд наймаа хийгдээгүй тухай мэдээг есөн сарын нэгний өглөө мэдээд хагартлаа уурлаж менежерээ огцроосой гэж хараана.

Ийм улирал болгонд франц үндэстэй болон хэлтэй бүхий л тоглогч нар Арсеналд ирэх гэж байгаа мэтээр яригддаг. Хьюго Ллорис гэдэг франц хаалгачийг манайх авах гэж байгаа юм байх аа. Шалтгаан нь тодорхой манай нэг болон хоёр дугаарын хаалгач нар хангалттай биш. Тэгээд ч Ллорис бол францын шигшээгийн хаалгач.

Барсагийн эсрэг Мануэль Алмуниагийн тоглолт ямар байсныг бүгд харсан. Эхний тоглолтын эхний хорин хэдэн минутыг л хэлж байна. Гайхамшигтай хаалтуудыг хийж Барсаг зогсоож байсан. Одоо мань хүнийг явуулах тухай бүгд ярьж байна. Магадгүй явуулж ч болох юм. Яагаад гэвэл Вэнгэр нэгэн цагт Леманныг гэмтэлтэй гэж суулгаж байсан шигээ Алмуниаг суулгаж, Алмуниагийг адил Фабианскийг гаргах болсон. Фабиански нь ч хөөрхий бас нэлээн том том алдаа хийгээд амжсан гэж байгаа. Портогийн талбай дээр хийсэн эхний тоглолтын үед гэнэхэн гэмээр алдаа хийж гоол бэлэглэсэн. Сүүлд төрсөн өдрөөрөө цохиод гаргачих бөмбөгийг барих гэж байх хүний толгой дээр цохиж өөрийн хаалганд гоол алдсан. Фабианскийн хувьд би түүнд боломж олгох хэрэгтэй гэж үзэж байгаа. Хэд хэдэн тоглолт дараалаад амжилттай тоглочих юм бол цаашаагаа өөрөө сайжраад л явчихна. Угаасаа хаалгачийн байрлал хамгийн хэцүү байрлал. Өөртөө итгэх итгэл хамгийн чухал хүчин зүйл болдог.

Арсэн Вэнгэр энэ улиралд 3-4 тоглогч авч магадгүй тухай цуу яваад эхэлчихэж. Мэдээж Силвэстрийг үлдэнэ гэж хэн ч тооцоолохгүй байгаа дээр нь Галласыг явлаа гэж тооцоход ядаж л хоёр хамгаалагч ирэх нь тодорхой шахуу байгаа юм байна. Харин довтолгооны хэсэгт Маруайн Шамах гэдэг нэр нэлээн өндөр хувьтай магадлалтай сонсогдоод байгаа. Мань эр ирлээ гэхэд Эдуардогийн байр хэцүүдлээ гэж ярьж байгаа. Гэхдээ өнгөрч буй болон өнгөрсөн улирлуудыг харах юм бол манай довтлогчдоос бүтэн улирал гэмтэлгүй тоглох магадлалтай хүмүүс ховорхон байгаа юм. Тэгээд ч эдгээр цуу яриануудад итгэх юм бол явуулах гэж байгаа хүнийхээ гэрээг сунгах шаардлага байсан ч юм уу даа.

Улирлын эхэнд Арсеналыг аваргын төлөө өрсөлдөөнд орно гэж бодож байсан хүмүүс маш цөөхөн байсан. Манчестер Сити Арабуудынхаа буянаар бараг лигит түрүүлэх мэтээр бичигдэж байсны дээр өнгөрсөн улирлын Ливерпүүлийн форм Премьер лигийн түрүүг бараг 185 хувийн магадлалтайгаар тэдэнд өгч байсан билээ. Арсенал эгнээнээсээ хэдий муу нэртэй ч тун боломжийн довтлогч байсан Эммануэль Адебаёр, олон жил үнэнчээр зүтгэсэн хамгаалагч Коло Турэ нарыг МанСитид зарсан нь манайхныг өрсөлдөөнөөс хасах нэг том шалтаг болсон. Турэгийн оронд Аяаксаас нэг шавилхан белги залууг авчирсан нь бас л баахан хэл ам дагуулсан.

Арсэн Вэнгэр ирснээсээ хойш 2004 он хүртэл жил болгон эхний хоёр байрны аль нэгэнд байнга бичигддэг байснаа сүүлийн хэдэн жилд эхний 4-т зоолттой байхаас гадна арван хэдэн жил дараалан европт амжилттай тоглох болсон нь шинэ үеийн Арсеналын фэнүүдийн хүлээлтийг өндөрт өргөж орхисон билээ. Тэртээ 1960-аад оноос Арсеналыг дэмжиж ирсэн дэмжигчдээс одоогийн Арсеналыг асуух юм бол жаргалтай сайхан байгаа тухайгаа хэлэх байх. Арван хэдэн жил аваргын цом өргөлгүй явсаар байсан багаа 1989 онд аваргын цом өргөхөд бараг анх удаагаа багаа цом өргөхийг харж байсан хүмүүс олон л байдаг байх даа.

Хөлбөмбөгийн академийн тухай

Францын Шигшээг 1960-70 онуудад үнэхээр муу байсан гэлцэх юм билээ. Ямар нэгэн тэмцээнд шалгарч орохоороо 10 жил хожоогүй багаа азны гоолоор хожоод баярлалдаж байгаа Тоттенхам Хотспурынхан шиг баярлалддаг байсан гэлцэнэ. Яахав хэдий муу ч манай Монголын шигшээгийн одоогийн байдлаас л дээр байсан байх.

Францын шигшээгийн тухай яриандаа эргэн ороход, шигшээ багийнхаа амжилтанд сэтгэл дундуур байсан Францын Хөлбөмбөгийн Холбоо 1972 онд хөдөөний нэгэн жижигхэн суурин болох Вишид (Vichy) хөлбөмбөгөөр мэргэжлийн карьер хөөхийг хүссэн багачуулд зориулан Хөлбөмбөгийн Академийг (l'Institut National du Football) үүсгэн байгуулсан байна. Энэ академийн зорилго нь авъяаслаг, ирээдүйтэй хүүхдүүдийг олж илрүүлэн системтэйгээр сурган хүмүүжүүлж, ирээдүйн Францын шигшээгийн гол цөм болгох байлаа. Тухайн үед тус академи нь мөн тусгай мэргэжлийн сургалт явуулдаг байснаараа аав, ээжүүдийг зөвшөөрүүлэх том давуу тал болдог байсан байна. Хэрвээ тухайн суралцагч мэргэжлийн хөлбөмбөгчин болж чадахгүй бол эзэмшсэн мэргэжлээрээ ажил хийх боломжтой болдог байж.

1990 онд уг академийг Парисын ойролцоох Клэйрфонтэйн (Clairefontaine) хэмээх бичкэн суурин руу шилжүүлсэн бөгөөд жилийн дараа Тьерри Анри, Виллиам Галлас зэрэг шинэхэн хөвгүүд элсэн суралцсан. 1992 онд Николья Анелька, дараа жилүүдэд нь Луи Са'а, Жереми Алиадиэр, Абу Диаби, Хатэм Бэн Арфа, Габриэль Обертан зэрэг суралцагч нарыг бэлтгэжээ.

Францын шигшээгийнхний анхны томоохон цом нь 1984 оны Европын Аварга Шалгаруулах Тэмцээний аваргын цом юм. Дараа нь 1998, 2000 онуудад бас л томоохон амжилтууд үзүүлсэн. Сүүлийн хоёрт нь Зинедин Зидан хэмээх гайхамшиг нэлээн нөлөөтэй байсан байх гэдгийг бас бодох хэрэгтэй л дээ.

Тэгэхдээ энэ амжилтыг үзүүлэхийн гол үндэс нь гэвэл Францын Хөлбөмбөгийн Холбооны дээд зэрэглэлийн хөлбөмбөгчдийг төрөн гарах нөхцөл, дэд бүтцийг бүрдүүлж чадсан алсын хараатай ажиллагааны үр дүн юм. Чухам энэхүү ажиллагааны үрээр Францын хөлбөмбөг дундажаас дээш гарч, тэмцээнүүдэд түрүүлэх боломжтой багуудын тоонд байнга багтаж явах томоохон шигшээ болсон юм.

Анх байгуулагдсанаасаа хойш 30 шахам жилийн дараа үр жимсээ өгч эхэлсэн энэ арга хэмжээг дуурайж гэх үү эсвэл үлгэр авч гэх үү ямартаа ч нэлээн хэдэн клуб академидаа анхаарал тавьж эхэлсэн байна. Голландын домог болсон Йоханн Кройфф Барсагийн менежер байхдаа бүх шатны багууд ижилхэн системээр тоглож байхыг шаарддаг байсан болохоор тухай үеийн үндсэн багийн залгамж халаа болох шинэ үеийг маш амжилттай бүрдүүлсэн байна.

Энэ уг нь их сайхан жишээ байгаа юм. Даанч манай Монголын Хөлбөмбөгийн Холбооны морин толгойтнууд авч хэрэгжүүлэхийг хүлээх юм бол одоогийн удирдлагыг нь байхгүй болохыг л хүлээх байх даа. Дуулиан 2020 зэрэг тэмцээнүүд амжилттай зохиогдоод ирэхээр аяндаа өөрсдөө байгалийн жамаар зохицуулагдаад эхлэх байх гэж найдахаас даа.