Домогт Ану хатныг шүүмжлэв.

Өчигдөр Домогт Ану хатан санаандгүй байдлаар гарт ороод ирэхээр нь хэсэг уншлаа. 75 хувь орчмыг уншаад орхив. Үнэхээр урам хугарлаа. Маш үржил шимтэй хөрсний өнгөн хэсгийн халти зороод өнгөрч байгаа юм шиг сэтгэгдэл төрөв. 

Үгийн сонголт, найруулга, байгалийн зураглал, хүмүүсийн сэтгэл гэх мэт аливаа зохиолыг баяжуулж байдаг үндсэн шаардлагууд бүгд сул. Харилцан ярианууд жул. Өм цөм орж ирж байгаа түүхийн баримтууд нь зохиолдоо наалдаж өгөхгүй, Монголын алдарт хатдын тухай ярьж байгаа хэсгүүд ч таалагдсангүй. Хатдын тухай баримт нь биш, тэдгээрийг зохиолдоо оруулж ирж байгаа байдал нь ядмаг санагдсан. Багш нь шавьдаа яриа хийж байхдаа "Аргын тооллын мянга гурван зуун төдөн он" гэхчлэн ярьж байгаа нь үнэхээр ядруу. 

Баруун Монгол түмний ярианы зарим нэг аялгыг оруулан харилцан яриануудыг баяжуулсан ч орчин цагийн "Улаанбаатар" аялгын ярианы хэв бараг бүх харилцан ярианаас харагдаж байгаа нь зохиолыг эрт дээр үеийн хаад, хатдын тухай гэдгийг бараг мартуулах шахаж байна. 

Зохиолыг бичих явцдаа судалгаа хийсэн гэдэг нь мэдээж байх л даа. Тэгэхдээ хуримын ёслол гэх мэт Баруун Монголын зан үйлүүдийг дүрслэхдээ хэтэрхий детальчилж, нэвтэрхий толийн зан үйлийн тайлбарын хэсэг шиг дүрсэлсэн нь зохиолынхоо хөрсөнд олигтой сууж өгөөгүй юм болов уу гэж санагдлаа. 

Гэх мэтээр зохиолыг олон талаар шүүмжлүүштэй санагдсаныг номонд дурлагч нөхөдтэйгээ хуваалцаж байна. Өөрөө юм хийгээгүй байж хийсэн хүнийг шүүмжлэх шиг амархан юм байхгүй гэдэг. Гэхдээ уншигчид нь өндөр шаардлагатай байж зохиолчид нь чанартай бүтээл гаргах учиртай. Энэ зохиолыг барьж уншсан 2-3 цагийн турш зохиолч Шүүдэрцэцэг даахгүй боорцогоо үмхээд авчихсан юм байна даа гэсэн сэтгэгдэл төрж байсан. 

Зохиолч Пүрэв гуай, Түдэв гуай, Лодойдамба гуай гээд хуучцуулын баялаг өгүүлэмжтэй, найруулга төгс зохиолуудыг уншихад төрдөг сэтгэлд өег мэдрэмжийг ойрын үед Монгол зохиолчдоосоо мэдрэхгүй нь гэж бодохоор цаанаа л нэг урамгүй юм. 

Гуниг хуваалцсан Цогоо.

2013.08.11

Улаанбаатар

Л.Рон Хаббардын Тулааны талбар - Дэлхий номыг уншаад төрсөн сэтгэгдэл

Battlefield Earth буюу Тулааны талбар Дэлхий гээд нэг номыг би овоо хэдэн жилийн өмнө уншиж байж билээ. L. Ron Hubbard автортай энэ номонд 3000 онд болж байгаа үйл явдал гардаг.

2000 онд Psychlo буюу Сайкло гаригаас Дэлхий рүү довтолж, эзлээд газрын баялгийг олборлох зорилгоор уурхайнуудыг хаа сайгүй байгуулжээ. Хүн төрөлхтөн эдгээр аварга биетэй Сайклочуудыг дийлэхгүй тул бараг мөхөхийн ирмэгт тулсан. Цөөхөн хэдэн овгууд өндөр уул зэрэг сайклочуудын хүрж чадахгүй газруудаар нутаглана. Жонни Гүүдбой Тайлер бол энэ овгуудын нэгнийх нь хүн. Хүмүүс сул дорой, мухар сүсэгт баригдаж юу ч хийж чадахгүй байгааг харсаар залхсан тэр нэг л өдөр сайн сайхан амьдралын эрэлд гардаг. Хадат уулнаасаа (Rocky Mountain) холдож амжилгүй Терлд баригдлаа. 

Терл бол харин Дэлхий дээрх сайклочуудын хамгаалалтын албаны дарга. Төрөлх гаригаас нь түүний томилолтынх хугацааг тайлбаргүйгээр нэмсэнийг мэдээд хууль бусаар баяжиж, эх нутагтаа очих тасалбарыг хахуульдаж авахаар шийднэ. Бараг 3 метр шахуу өндөр эдгээр нөхдийн төрөлх гаригийн агаар мандал Дэлхийнхээс эрс өөр учраас амьсгалах хийг байнга авч явдаг. Харин тэр амьсгалах хий нь цацраг идэвхит бодисуудтай урвалд орвол асар хүчтэй тэсрэлт явагдана. Тийм ч учраас ясны уурхайчин сайклочууд цацраг идэвхит илрэцүүд бүхий орд газруудаас хол байдаг. 

Хамгаалалтын албаны даргын хувьд Терл цацраг идэвхжил бүхий ордуудыг сайн мэднэ. Хадат ууланд ураны илрэл бүхий газар алтны томоохон орд байдаг. Терл Жонниг өөрийн хэл болон уурхайн үйл ажиллагаа явуулахад хэрэглэгдэх бүх зүйлд сургажээ. Сайн ажилтан бэлтгэж чадвал амжилт дагуулах нь ойлгомжтой. Тэрээр өөрийн төлөвлөгөөг Жоннид сайтар тайлбарлан ойлгуулж, түүнд туслуулахаар Шотландын уулархаг нутгаар бүгсэн олон овог аймгуудаас 60 гаран хүн авчруулав. Мэдээж энэ хооронд Жонни өөрийн төлөвлөгөөг боловсруулж, Шотландуудыг тэмцэлд уриалан дуудсан байлаа.

Терлийн хууль бус ажиллагаа маш амжилттай явагдаж байх зуур Жоннигийн эсэргүүцлийн хөдөлгөөн ч эрчимтэй бэлтгэгдэж байв. Сайклочууд ертөнцөд өөрийн нөлөөгөө маш бат суурьтай тавьсан бөгөөд энэний үндэс суурь нь бусад хэн ч ойлгож чаддаггүй өвөрмөц физикийн хууль, математик, түүнийг ашиглан бүтээсэн телепортын хэрэгслүүд байлаа. Сайкло гаригаас ертөнцийн бусад колончлогдсон гаригууд руу жилд нэг удаа ачаа тээвэр, хангамжийг телепортоор илгээдэг ба эдгээр ачаан дунд тухайн гариг дээр амь эрсэдсэн сайкло иргэдийг тусгай метал авсанд хийж явуулдаг байв. Булаан эзлэгдсэн гаригийн ард түмэнд өөрсдийн биологийн онцлогийг таниулах хүсэл сайклочуудад байсангүй. 

Терл авсанд алтаа нууж төрөлх гариг руугаа явуулах төлөвлөгөөтэй. Харин Жонни авсанд алтны оронд санаандгүй байдлаар олдсон цөмийн зэвсгүүдийг дайж явуулах хүсэлтэй. Эх гаригийг сөнөөчихвөл сайклочуудын аюул байхгүй болно гэж төсөөлж байгаа. Төлөвлөгөө санасны дагуу байгаагүй ч үр дүн сайтай явагдана. 

Ингээд хүн төрөлхтөн өөрсдийн гаригийн эзэн боллоо. Мянган жил харийнхны дарлалд зовсны эцэст. Одоо л хүн төрөлхтөний зоо тэнийж, жаргах нь гэтэл шинэ аюул!

Сайклочуудын хамгаалалтаас гарсан Дэлхий хэмээх жижигхэн гариг булаан эзлэгч бусад харийнхны дарангуйлал, тэр тусмаа Галактикийн банкны барьцаанд шууд яваад орох аюулд өртөх нь тэр. 

Бүх зүйл дахиад л Жонни Гүүдбой Тайлерын нуруун дээр эргэн ачигдлаа. Хэрхэн яаж аврахыг номноос уншиж мэдэх боломжтой.

2013.10.09

Улаанбаатар

Энн Райсын Мемнок чөтгөр номыг уншаад төрсөн сэтгэгдэл

Талийгаачийн сүнс хаашаа явдаг вэ? Сүнс гэж байдаг уу? Нөгөө ертөнц гэж ер нь юу байдаг юм бол? гэхчлэн дэмий асуултууд хүн бүрийн тархинд эрт орой хэзээ нэгэн цагт заавал ороод гарсан байдаг болов уу гэж би боддог юм. 

Миний хувьд энэ төрлийн асуултыг олон жилийн өмнө бодоод олигтой хариулт өгч чадаагүй учир тэгэсгээд мартагдаж байсан удаатай. Нэлээн олон талаар төсөөлж суухдаа хүмүүсийн сүнснүүд үхсэнийх нь дараа бүгд нэг газар цуглаад байж байдаг бол яана гэсэн нэг эвгүй хувилбар гаргаж ирж байснаа санадаг юм. Цаг хугацаа, орон зайнаас үл хамаараад бүх талийгаач нарын сүнснүүд нэг дор оршино. Арай хүчтэй нь дахин төрж хүн төрөлхтөний дунд “хувилгаан” гэгдэнэ гэх мэт хэд хэдэн дэд хувилбартай. Угаасаа нэг иймэрхүү ер бусын зүйлд итгэхийг хүсдэг нас хүн болгонд л байдаг биз. Тэр жишгээр миний ийм нас сүнгэнээд өнгөрсөн. 

Цус сорогч. Ороолон. Амьд хүний халуун цусаар гол зогоогч шөнийн үзэгдлүүд. Түнэр харанхуйг эзэгнэгч, аниргүй үхлийг түгээгч. Амь тавьж, эцсийн удаа тэлчилэх хүртэл нь дусал ч цус үлдээхгүй шунамхайран сорох босоо ороолон. Зуун дамжин амьдрахдаа зугаа гаргаж амь таслан наадах хүйтэн сэтгэлтнүүд. Золиос болгохоор сонгосон хүнээ өөрт нь мэдэгдэхгүй мөшгин, хувийн амьдрал нандин гэсэн бүх нууцыг нь даган мөрдөж эцсийн найдварыг нь таслан хаяхдаа араатан төрхөө харуулж тамлан зовоодог цус сорогчууд. Ангуучид. 

Ангууч нар харин өөрсдийг нь ангуучилж байгааг мэдвэл яадаг бол? Олон зууны турш итгэж үнэмшсээр ирсэн зүйл нь орвонгоороо өөрчлөгдвөл яах вэ? Бурхан байдаг юм уу? Мөнхөд харанхуйд алхахаар хараагдсан хүн авралын зарыг түгээх ариун элч байж чадах уу? Сэтгэгдлээ нээхдээ өгүүлсэн сүнс сүүдрийн тухай хэсэг энэхүү цус сорогчдын тухай яриатай ямар сэжмээр холбогдоо вэ гэж та гайхаж байгаа байх. 

Номын нэр “Мемнок чөтгөр”. Зохиолч нь Энн Райс. “Цус сорогчтой хийсэн ярилцлага” хэмээх алдарт киноны зохиолыг бичсэн Америк эмэгтэй. Киног үзсэн хүмүүс мэдэж байгаа байх Брэд Питтийн тоглосон цус сорогч Луи өөрийн амьдралын түүхийг ярьдаг. Цус сорогч Лестатын дүрд Том Круз, харин өхөөрдөм бяцхан Кирстен Данст эгдүүтэй боловч, өршөөлгүй цус сорогч-охин Клаудиагийн дүрд тоглодог. 

Цус сорогч Лестат дээр чөтгөр зочилжээ. Үйлдсэн тоо томшгүй аллагуудынх нь төлөөсийг авах гэж ирсэнгүй харин ч ажил санал болгохоор ирж. Чөтгөр байгаа гэдэг чинь Бурхан байгаа гэсэн үг гэж үү? Бурхан байгаа бол нүгэлт хар “хүнчин” Лестат, түүний төрлийнхөн яагаад шийтгэгдэхгүй байна? Нүгэл, буян гэж байдаг юм уу? Тэртэй тэргүй хүч чадал нь бурхантай дүйцэхүйц чөтгөрт цус сорогчийн хэрэг байх уу? Ер нь чөтгөр чөтгөр мөн үү? Бурханыг бурханчлан шүтэх шаардлагатай юу? 

Энэ хүртэл уншсан хүн одоо намайг Христэд итгэгч гэж бодож байж магадгүй. Би “шашин бол ард түмнийг мунхруулагч хар тамхи юм” гэсэн лоозонг цээжилж өссөн үеийн сүүлийн төлөөллүүдийн нэг юм шүү. Зүгээр л Лестатад дуртай болохоороо л уншсан юм. 

Энэ номыг сонирхож уншаад үзээрэй. Таалагдвал таны өмнөөс баярлая, дургүй байвал урьдчилаад уучлал эрье.

2013.10.22

Улаанбаатар

We rise

Энэ уг нь Христийн шашныхны дуу бололтой юм билээ. Тэгэхдээ үгийг нь тааруулаад Арсеналын тухай их аятайхан видео болгочихож. Надад их таалагддаг юм.

It began long ago, when darkness, through its deceit captured the hearts of the sons and daughters of light.
We looked for light but we found only darkness.
We searched for bright skies but walked in gloom.
We fumbled like the blind along the wall, feeling our way like people without eyes.
We were destined to fall, even in the brightest days.
We stumbled as if it were dark.
Among the living, we were like the dead.
We looked for justice, but it never came.
We looked for rescue but it was far from us.
So He, Himself, stepped in to save us with his strong arm and justice to sustain Him.
He put on righteousness as armor, salvation His helmet. He clothed Himself with the robe of vengeance and wrapped Himself in a cloak of divine passion.
He slipped out of his royal garments, left eternity to enter time, divinity to wrap himself in humanity.
The sea of glass, for the ocean of separation. He left peace, and for the first time felt pain.
Because the very hands that held the stars were now sentenced to wear my scars.
It was love that purchased this traitor’s heart. It's what the prophets spoke about when they envisioned light living in men once again.
For this reason, I AM LEGEND, predestined for greatness, built for the final hour.
I was born for this with weapons in hand, armor in place.
I now march to the beat of a different drum.
I will break through battle lines that have been drawn by discouragement and despair.
What more is left to be said? Time has met its end.
It's now or never. Collision with me, myself, and I.
You see my mission today is clear: to wake the dead.
So let freedom's song rage.
You’re not abandoned.
You're not alone.
Last day warriors arise from yesterday's ash and raise your fist with us.
We are the army that is charging upon the land. Defeat is no longer and option!
IT IS VICTORY.

We stand, we rise, we give our lives.
We stand, we rise, we give our lives.
We stand, we rise, we give our lives.
We stand, we rise, we give our lives.
We stand, we rise, we give our lives.
We stand, we rise, we give our lives.

I AM LEGEND гэдэг хэсэг дээр ёстой зарайтал авч байгаа юм аа.

Сэр Хенри Норрисын хэлэлцээр

Арсенал Тоттэнхам Хотспуртай зөвхөн газарзүйн байрлалаас шалтгаалж өрсөлддөг болсон гэвэл өрөөсгөл ойлголт болно. Ялангуяа 1919 онд гарсан нэг шийдвэр энэ өрсөлдөөнд гал нэмсэн байдаг.

Дэлхийн 1-р дайн эхлэхээс өмнөх сүүлийн улиралд (1914/15) Арсенал 2 дугаар лигийн 5 дугаар байр эзэлсэн байсан тул 1919 онд лиг шинээр эхлэхэд тэр лигтээ байх ёстой гэсэн нийтлэг ойлголт байлаа. Гэтэл эсрэгээрээ тэд дээд лигт Тоттэнхамын оронд орж ирэв.

Тэр жил Нэгдүгээр Дивизион 22 багтай болж бүл нэмсэн бөгөөд хасагдах ёстой байсан хоёр багийг үлдээж, доод лигийг тэргүүлсэн хоёр баг нэмэгдэнэ гэсэн ерөнхий ойлголттой байв.

Гэвч Арсеналыг 1913 онд Хайберид нүүлгэж ирсэн гавъяатан, удирдах зөвлөлийн дарга Хенри Норрис Буучдын санаандгүй дэвшлийг цаагуур нь найруулсан гэж ярьцгаадаг. Клубыг 1910 онд дампуурах гэж байхад нь аварч байсан Норрис Ливерпүүлийн эзэн Жон МакКеннаг "найрсан" гэсэн яриа гадуур байдаг юм.

МакКенна Хөлбөмбөгийн Лигийн жил бүрийн ээлжит хурал дээрх сонгуулийн хороонд Арсеналыг дэвшүүлэх нь зүйтэй гэсэн утгатай илтгэл тавьсан юм. Илтгэлийн төгсгөлд Арсенал Хөлбөмбөгийн лигт Тоттэнхамаас 15 жилийн өмнө элссэн учраас Дээд Дивизионд тоглох эрхтэй гэсэн зүйл оржээ. Ингээд Арсенал 10 санал илүү авч дээшээ дэвшиж байсан түүхтэй.

Норрис 1934 онд нас барах хүртлээ энэ талаар үгүйсгэсэн эсвэл нотлосон яриа гаргаж байгаагүй бөгөөд хөлбөмбөгийнхний дунд үлдсэн нэгэн цуу яриа болж байдаг юм.

Аль нь ч байлаа гэсэн Арсенал тэрнээс хойш 90 гаруй жил тасралтгүй дээд түвшинд тоглож байгаа ганц баг бөгөөд бас хөлбөмбөгөөс өөр шалтгаанаар дээд лигт орж ирсэн ганц баг хэвээрээ байгаа билээ.

Халтуурдсан: Цогоо

Эх сурвалж: Арсенал цэг ком