ТОМАШ РОСИЦКИ: “АМЬДРАЛДАА ХЭЗЭЭ Ч ОДООГИЙНХ ШИГ ИНГЭЖ ИХ ЦАНГАЖ БАЙГААГҮЙ”

Өнгөрсөн улирлын эхний 30 тоглолтын алийг нь ч гараанаас эхлүүлээгүй гэхэд Томаш Росицки клубыг дөрөвдүгээр байр эзлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн. Тунчиг эгзэгтэй үед формондоо орж Чех хагас хамгаалагч маань Буучдыг 16 дахиа дараалан Аваргуудын лигт шалгарахад туслав.

Вэст Бромвич Албионыг 2-1ээр хожиход хийсэн хоёр гоол, Эмирэйтс Цэнгэлдэхэд Манчестер Юнайтедтай 1-1ээр тэнцэхэд Тео Валкотод өгсөн дамжуулалт нь Арсеналыг нөгөө алдартай 4-р байрыг эзлэхэд гол түлхэцийг үзүүлсэн.

Одоо 32 настай залуу эр Буучдын найман жилийн цомын ганг тайлахаар хэзээ хэзээнийхээс илүү цангаж байна.

Ердөө энгийн. Миний зорилго бол цом. Би лигт түрүүлмээр байна. Би энэ клубт ирээд найман жил болж байна. Энэний төлөө ирсэн, одоо цаг нь болсон. Мэдээж их хэцүү тэмцээн. Английн лигт өөр олон хүчтэй багууд байгаа нь тодорхой. Тэгэхдээ надад бусад хүмүүсийн юу гэх сонин биш байна. Зорилгодоо хүрэхийн тулд өөрийн чадах бүхнийг хийнэ. Бэлтгэл дээр өдөр бүр хамгаа гаргаж өөрийн мөрөөдөлдөө хүрэхийг чармайна. Карьерынхаа турш одоогийнх шигээ ингэж их цангаж үзээгүй.

Манчестер Юнайтед, Манчестер Сити, Челси зэрэг багууд менежерээ сольсоныг далимдуулах хэрэгтэй хэмээн Томаш үзэж байна. Мөн түүнээс гадна гол тоглогч нараа хадгалж үлдэж чадсан нь Умард Лондонгийн клубын хувьд тогтвортой байдлаа хадгалж, тайтлын төлөө зүтгэхэд нь том нэмэр болно гэж хэлж байна.

Өнгөрсөн жилийнхтэй адилхан Манчестер Юнайтед, Манчестер Сити, тэгээд Челси байх болно. Жил болгон л адилхан. Манайх менежерээ хэвээр нь үлдээсэн нь бага хэмжээний давуу тал болж болох юм. Эдгээр клубуудын менежерүүд нь дасах гэж хэсэг хугацаа авч магадгүй. Тоглогч нартаа өөрийн санаагаа ойлгуулж, өөрийн хүссэнээрээ тоглуулж эхэлтэл хугацаа зарцуулж магадгүй. Манчестер Юнайтедын хувьд амжилт олохын тулд тэгтлээ их өөрчлөлт хийх хэрэггүй байж магадгүй юм. Гэхдээ мэдээж өөрчлөлт бол өөрчлөлт. Юу болохыг хэн ч мэдэхгүй. Өөрчлөлт бүр хэцүү байдаг, бид тогтвортой байдлаа хадгалсан нь их тус болох байх гэж бодож байна.

Миний Арсеналд тоглож байх хугацаанд зуны наймаагаар хүнээ алдаагүй анхны тохиолдол болж байна. Том тоглогч явуулаагүй нь бидний хувьд их том давуу тал. Багийн ойлголцол, дотоод уур амьсгал маш чухал, бидэнд одоогоор энэ сайн байгаа. Өнгөрсөн улирлын төгсгөл рүү багийнхан нэгнийхээ төлөө үнэхээр тэмцэж байсныг харсан байх. Манай багийн хамгийн авууштай нь тэр байна даа.

Росицки Арсеналд 2006 онд ирэхдээ Чехийн лигийн аварга, Бундеслигийн аварга гэсэн гуншинтай байсан. Харамсалтай Эмирэйтс цэнгэлдэхэд ирснээсээ хойш хэд хэдэн хүнд гэмтэлд өртсөн, ялангуяа 2008 оны 2-р сараас 2009 оны 9-р сар хүртэл 18 сарын турш гэмтлийн улмаас тоглож чадаагүй юм. Плэймэкер маань өнгөрсөн улирлыг ч бас гэмтэлтэй эхлүүлсэн боловч гэмтлээ эдгээснийхээ дараа улаан цагаан өмсгөлтнүүдийнхээ дунд харах нүдний баясгалан болж гялалзсаар улирлыг тун өндөрт үдэж билээ.

Өнгөрсөн улиралд миний өсгийндөө хийлгэсэн хагалгаа удаан эдгэж байсан учраас залуустай хамт улирлын өмнөх бэлтгэл хийж чадаагүй. Тэгэхдээ тэрний өмнөх жилд улирлын өмнөх бэлтгэлд бүтэн хамрагдсан. Тэгж чадах юм бол улирлын турш сайн тоглоход их хэрэг болдог. Ач холбогдол нь энэ л дээ.

Клубын олон залуу тоглогч нар энэ зуны Азийн аялалд явсан. Чуба Акпом, Сэрж Гнабри, Гедион Зелалем, Игнаси Микүэл гэх мэт. Росицкид тэдний тоглолт таалагдсан бөгөөд өөрсдийгөө сайжруулахад нь туслахдаа баяртай байх болно хэмээж байна.

Тэдний хувьд багийнхантайгаа аялалд хамт явна гэдэг үнэхээр их туршлага. Тэд ахмад туршлагатай тоглогч нараас маш их юм сурч авна. Авъяас бол хангалттай байгаа нь харагдаж байна. Одоо харин тэд яахаас их юм шалтгаална, хэр их махруу хичээх вэ гэдгээс нь. Миний харснаар тэд их сайн тоглож, амжилтанд хүрэхийг их эрмэлзэж байсан. Ааш зангийн хувьд ч тэд их сайн хөвгүүд, тэд их амжилттай байвал би тэдний өмнөөс баяртай байх болно. Дараагийн шатандаа амжилттай шилжээсэй гэж би хүсч байна.

Мэдээж ахмад тоглогчийн хувьд би өөрийн мэдэх, тэдний мэдэхгүй зүйлсийг хуваалцах, заахыг хичээдэг. Өөрийн чадах боломжоороо тэдэн туслахыг хичээдэг. Тэгээд үлдсэн нь тэднээс өөрсдөөс нь хамаарна. Залуу хөвгүүд үнэхээр авъяастай тоглогч нар. Өмнө нь урт зам хүлээж байгаа ч гэсэн авъяастай нь хараажаар ил, өөрсдөө ч илүү ихийг сурахыг хүсч байгаа. Хамгийн чухал нь тэр шүү дээ.

Бантагнасан: Цогоо
Эх сурвалж: Арсенал цэг ком

МЭСҮТ ӨЗИЛ: АРСЕНАЛД ӨГСӨН АНХНЫ ЯРИЛЦЛАГА

Мэсүт Өзилийн Арсенал Плэйер буланд өгсөн анхны ярилцлагыг та бүхэнд хүргэж байна.

Арсеналд тавтай морил, Мэсүт. Манай Клубт элсэхэд хэр санагдаж байна? 
Их сайхан байна аа. Энд надад тулгарах шинэ дуудлагуудыг би алгаа дэлгэн угтаж байна. Лондонгийн амьдрал, шинэ багийнхан, менежер, фэнүүд, тэгээд Премьер лигийг ч гэсэн. Миний сэтгэл үнэхээр хөдөлж байна. Миний хувьд төгс шийдвэр болсон одоо үр дүнг нь харах л үлдлээ.

Чухам Арсеналыг сонгоход юу нөлөөлөв? Арсэн Вэнгэр шийдвэрт чинь хэрхэн нөлөөлөв? 
Арсенал Английн том клубуудын нэг учраас сонгосон. Менежер ч дэлхийн зиндааны хүн – тэрнийгээ олон жил харуулсан. Маш олон тоглогч нар түүний удирдлагын дагуу өөрсдийгөө хөгжүүлж чадсан нь миний Арсеналыг сонгосон шалтгаан байсан. Би өөрийгөө улам хөгжүүлмээр байна, бас би тоглолтын арга барилыг мэдрэхийг хүсч байна. Ур чадвартай, довтолгоо зонхилсон тоглолт үзүүлдэгээрээ Арсенал алдартай. Би үүнд яг сайхан зохицно гэж бодож байна. Ийм ч учраас энэ клубт нэгдсэн.

Клубын амбиц, төлөвлөгөө таны шийдвэрт хэр нөлөө үзүүлсэн бэ? 
Үнэхээр чухал нөлөөтэй. Хамгийн чухал зүйл юу байсан бэ гэхээр менежер надад итгэл үзүүлж байгаа. Өөрийн чадварыг харуулж, талбай дээр зугаацахыг би хүсч байна. Би өөрийн тоглолтоороо багийнхандаа тус болж чадна гэж бодож байна.

Клубт нэгдэхийн өмнө Пэр Мэртезакер, Лукас Подолски нартай зөвлөлдөв үү? 
Харамсалтай нь чадаагүй ээ. Хамаг юм их хурдан болоод өнгөрсөн. Менежертэй утсаар их удаан ярихад тэр өөрийн алсын хараа, миний тухай юу гэж бодож байгаа тухайгаа тодорхой ярьсан л даа. Тэр яриа нь намайг ятгаж дөнгөсөн учраас би одоо Арсеналд байна.

Арсеналын тоглолтын хэв маягийн тухай. Танд хэр таалагдаж байгаа вэ? 
Өмнө хэлсэнчлэн Арсенал бол ур чадварын хувьд дэлхийн хамгийн шилдгүүдийн нэг. Менежер үргэлж гоё, довтолгоотой тоглолт үзүүлэхийг хичээдэг. Би энд их зохицно гэж бодож байна, яагаад гэвэл би түргэн, нэгийн хүрэлтээр тоглох дуртай. Клубын нэг хэсэг болж багтаа туслана гэдэг надад таалагдаж байна.

Баг маань энэ жил цом авна гэдэгт хэр итгэлтэй байна? 
Мэдээж авна. Сүүлийн хэдэн жил Арсенал төдийлөн амжилт гаргаж чадахгүй байсан. Улам амжилттай баймаар байна. Цом хожмоор байна. Фэнүүд ч гэсэн тэгж хүсч байгаа гэж бодож байна. Маш хүчтэй бөгөөд залуу бүрэлдэхүүн маань менежерийн удирдлагын дагуу зөндөө их өсөж дэвжих байх. Бидэнд чадвар байгаа учраас цом хожиж чадах болно гэж би бодож байна. 

Өнгөрсөн таван жилийн турш та Европт хэнээс ч илүү олон гоолын боломжийг нээлттэй тоглолтоос үүсгэсэн байдаг. Та гоолын дамжуулалтыг гоолтой адилхан гэж үздэг үү? 
Тийм ээ, мэдээж. Гоолын дамжуулалтууд амжилтыг дагуулдаг, би тийм боломж үүсгэх дуртай тоглогч. Багийнхан маань намайг тийм ч амиа бодсон тоглогч биш гэдгийг мэдэх байх. Би гоолын дамжуулалт өгөх эсвэл өөрөө гоолдохдоо маш их баярладаг. Хамгийн гол нь баг маань зорилгодоо хүрч, эерэг хөлбөмбөг тоглох шүү дээ.

Премьер лиг Ла Лигээс өөр хэв маягтай. Та хэрхэн дасан зохицож, өөрийнхөө тоглолтод ямар шинж чанар нэмнэ гэж бодож байгаа вэ? 
Би энэ лигт тоглох гэж байгаадаа их баяртай байна. Хүн болгон Премьер Лигийн хамгийн хүчтэй лиг гэж мэднэ. Үнэхээр олон шилдэг багуудтай. Би өөрийгөө энд батламаар байна. миний хувьд шинэ дуудлага, шинэ даалгавар. Би тэсэн ядан хүлээж байна. Боссын удирдлага доор багтайгаа цуг сайжирмаар байна. Миний сэтгэл их хөдөлж байна. Бага байх үеэ эргэн саная.

Торны хөлбөмбөг (affenkafig – cage football) таны ур чадварт их нөлөө үзүүлсэн гэж ярьцгаадаг. Яагаад гэдгийг хэлж өгөхгүй юу?
Талбай их жижигхэн байсан. Ихэнхдээ би өөрөөсөө тав, зургаан насаар ах хүүхдүүдтэй тоглодог байсан. Тэгэхэд бас тийм ч өндөр биш байлаа. Өөрөөсөө ахмад, биерхүү хүмүүсийн эсрэг их зогсох шаардлагатай болдог. Талбай их жижигхэн учраас булангийн цохилт гэж байхгүй тоглолт байнга үргэлжилчихдэг байсан. Энэ миний амьдралд их хэрэг болсон шүү. Миний ур чадвар сайн гэдгийг та бүхэн харцгаасан биз дээ.

Хөлбөмбөгөөр зугаа цэнгэл хийж байх үедээ өөрийгөө хэнтэй зүйрлэж бодох дуртай байсан бэ? 
Саяхан би Зинедин Зиданыг шүтдэг тухайгаа хэлсэн. Миний хувьд тэр төгс тоглогч. Агаарт сайн. Хамгаалалтад сайн тусладаг, довтолгоондоо сайн. Миний шүтээн байсан. Сонин хэвлэлд ч муугаар хэлэгддэггүй, хувийн амьдралын талаар ч тэр. Миний хувьд ёстой даган дуурайх ёстой хүн. Тиймээс би өөрийгөө Зинедин Зидан гэж боддог байсан даа.

Английн ард түмний хувьд анх 2009 оны УЕФА Андер-21 аварга дээр Германууд Английг 4-0оор хожиход гол үүрэг гүйцэтгэж анхааралд нь өртсөн. Тэр багт Тео Валкотт, Киеран Гиббс нар байсан. Тэр тоглолтыг санаж байна уу? 
Ямар ч байсан их сайхан үе байсаан. Бид Андер-21 Европын Аваргад түрүүлсэн. Тэр баг маань үнэхээр класс баг байсан. Үнэхээр сайн тоглогч нараас бүрдсэн, удирдлагад маань Хорст Хрубеш, Диетар Эйлц зэрэг дасгалжуулагч нар. Үнэхээр гоё үе байсан. Тэр тоглолтод ёстой илүүрхсэн. Өөрсдийн боломжийг ч гүйцэт гаргаж тийм харьцаагаар ялах нь ч шударга байсан. Миний хувьд ч сайхан туршлага болсон.

Хувь хүний хувьд Лондон шиг хотод ирэх хэр санагдаж байна? 
Би их боддог. Лондон хотын тухай их олон сайн зүйлсийг сонсож байсан. Энэ бол “Дэлхийн хот” учраас их олон зүйл болдог байх. Маш олон зүйлсийг хийж болно. Би энэ хотыг харахыг их хүсч байгаа. Тэгэхдээ гол нь тэнд ажиллана гэдэг нь чухал шүү дээ.

Арсеналын фэнүүдэд хандаж юу хэлэх вэ? 
Арсеналд тоглох гэж байгаадаа би их баярлаж байна. Миний хувьд нэр төрийн хэрэг. Бид хамтдаа амжилттай улирлыг үдэх байх гэж найдаж байна.

Бантагнасан: Цогоо
Эх сурвалж: Арсенал цэг ком

'ӨЗИЛ АРАЙ ДЭНДҮҮ АВЪЯАСТАЙ'

Өнгөрсөн мягмар гаригт Арсенал Германы шигшээгийн тоглогч Мэсүт Өзилийг багтаа элсүүлсэн билээ. 24 настай тоглогчийн ур чадварын тухай илүү дэлгэрэнгүй мэдэхийн тулд Германы хөлбөмбөгийн мэргэжилтэйн Рафаэл Хонигстейнтэй уулзаж мэдээлэл авав. Тухлан сууж, таалан соёрхоно уу: 

Энэ их том наймаа болсон. Яагаад гэвэл Өзил яг одоо оргил үе рүүгээ орж байгаа учраас өөрийнхөө хамгийн чухал үеүдийг Арсеналд өнгөрөөх нь зүйн хэрэг. Тэгээд бас Дэлхийн Аваргын өмнөх жил болж байгаа учраас бүүр ч чухал. Германчууд энэ талаар их ам сайтай байгаа. Яагаад гэвэл Арсенал клубээсээ авахуулаад менежерээ хүртэл яг л Өзилийн хамгийн сайн чадварыг уутлан гаргаж ирж чадах газар болохоор тэр. Уран мэдрэмжтэй, бүтээлч тоглогчдын адил түүний тоглолт менежерийн бүрэн итгэлийн үрээр гарч ирдэг. 

Рафаэл Хонигстейн: "Тэрээр 2010 оноос хойш л Германы төлөө гайхалтай тоглолт үзүүлсээр байгаа. Багийн тоглолтыг явуулж байгаа хүн нь. Ямар ч гэсэн довтолгоон дээр."

Сид Лөүи байх нэг удаа хэлж байсан юм. “Мэсүт Өзил өөрийгөө хэр сайн гэдгээ ч мэддэггүй байх” гэж. Энэ үнэн байж магадгүй юм. Тэр итгэмээргүй зүйлсийг хийж чаддаг бөгөөд тэрнийг нь харж байхдаа энэнээс илүү сайн хийж чадах байх даа гэсэн бодлыг төрүүлдэг. Бүр арай дэндүү авъяастай мөртлөө заримдаа тоглолтыг өөрийн боломжоороо удирдаж чаддаггүй. Тэрээр Германы төлөө 2010 оноос хойш гайхалтай тоглолт үзүүлсээр байгаа. Олон сайн тоглогч нартай боловч Мэсүтийн нэр хамгийн түрүүнд бичигддэг. Багийнхаа тоглолтыг явуулж байгаа хүн нь. Ямар ч гэсэн довтолгооны хувьд. 

Вэнгэрийн гэж хэлэгдэж болох наймааны шинж чанарыг төгс агуулсан. Ур чадварын хувьд арай дэндүү авъяастай, нэгийн хүрэлтээр тоглох маш их дуртай. Хүмүүсийн шүүмжилдэг нэг зүйл юу вэ гэвэл, түүнийг цөөхөн гоол хийж байна гэдэг. Германы төлөө мөн адил, гоё байрлалд байнга ордог ч хангалттай хүчтэй байж чаддаггүй. Сайн дасгалжуулагч, зөв хүмүүстэйгээ тоглох юм бол энэ тал дээр дорхноо сайжрах биз. Нас нь ч тийм хөгшин биш. Хүмүүст танигдаад удаж байгаа гэхэд ид үедээ ч ороогүй шүү дээ. Тэр бол ямар ч багт очсон улам сайн болгож чадах хүн, мэдээж Арсеналыг ч гэсэн сайжруулна. 

Арсеналын тоглолтын арга барил бага зэрэг өөрчлөгдөх хэрэгтэй. Бүгдээрээ 10 дугаарт тоглоод байж болохгүй шүү дээ. Өзилийн хамгийн сайн тоглолт довтлогчийн ард тоглоход гардаг гэж би бодож байгаа, ингэснээр тэр байнга хойш, урагш гүйгээд байхгүй болж өөрийн сайн тоглолтоо гаргах боломжтой болдог. Үнэхээрийн суут санаа гаргахын тулд түүнд цаг хугацаа, орон зай хэрэгтэй. 

Рафаэл Хонигстейн: "Ур чадварын хувьд арай дэндүү авъяастай, нэгийн хүрэлтээр тоглох маш их дуртай. Тэр бол ямар ч багт очсон улам сайн болгож чадах хүн, мэдээж Арсеналыг ч гэсэн сайжруулна."

Баруун, зүүн жигүүрт одоогийн Кацорлагийн тоглож байгаа шиг байрлалд плэймэкерээр тоглож байсан. Арсэн Вэнгэр төвийн плэймэкерүүдийг жигүүрт тоглуулж сургадаг туршлагатай. Өзил тэр байрлалууд дээр тоглож чадах нь тодорхой боловч жигүүрээр голлон тоглолт явдаг Премьер лигийн хувьд түүнийг жинхэнэ 10 дугаарт тогловол зохимжтой байх гэж би үзэж байна. 

Арсеналчууд бөмбөг эзэмшиж тоглодогоороо алдартай. Өзил тэр тал дээр маш сайн. Премьер лигт гайгүй хурдан идээших байх. Ширүүн тоглолт, таклуудад ямар байдлаар хариу барих нь вэ гэдгийг нь харах л хэрэгтэй байх. Сүүлийн хэдэн жилд их юм сурсан учраас энд ч гэсэн дасан зохицохдоо хурдан байх болов уу. Хүнийхээ хувьд ч гэсэн их хэрсүү хүн шүү дээ. 

Бантагнасан: Цогоо 

Эх сурвалж: Арсенал цэг ком

Мэсүт Өзил: Арсеналын шинэ тоглогч бол “үзэсгэлэнтэй боловч эмзэг цэцэг”

Бернабэу цэнгэлдэхэд цоо шинэхэн галактико болсон Гарэт Бэйлийн танилцуулга дээр ирсэн Реал Мадридын 20 мянган фэн ганц түүний нэрийг дуудаад зогссонгүй. “Өзилийг бүү зараач” гэсэн үгс алдарт цэнгэлдэхийг дүүргэн цуурайтаж байсан нь клубын ерөнхийлөгч Флорентино Перезд таагүй байгаа нь илт харагдаж байсан юм.

Хэдэн цагийн дараа Мэсүт Өзил Арсенал руу 42,4 сая паундаар зарагдлаа гэсэн мэдээлэл баталгаажихад гашуудал жинхэнээсээ урсаж эхэллээ.

Реалын од Кристиано Роналдо Герман тоглогчийг явсанд “уурлаж” байгаа тухайгаа ярьсан бол хамгаалагч Серхио Рамос багийн андынхаа Реалд хамгийн сүүлд тоглохдоо өмсөж байсан өмсгөлийг барьсан зургаа твиттерт тавьж, “ассистын хаан”-д гашуудаж байгаагаа зарлажээ. Реалын фэнүүдийн дунд Испанийн АС сэтгүүлээс явуулсан санал асуулгад 66 хувь эсэргүүцсэн санал өгч.

Тэдний гутарч байгааг ойлгоход амархан. Одоо 24 настай Өзил сүүлийн 5 жилд Европын шилдэг 5 лигийн хэнээс нь ч илүү гоолын дамжуулалт өгч, боломж үүсгэсэн байдаг. 

Бэйлтэй шууд харьцуулсан хүснэгтээс харвал Өзил бараг бүх үзүүлэлтээрээ илүүрхэж байгаа юм. Реал арай илүү өндөр түвшинд тоглодог гэдгээр дамжуулалт болон үүсгэсэн боломжийг тайлбарлаж болох боловч Герман эр цохилтын оновч, дамжуулалт, хууралтаар хамаагүй өндөр чадвартай байгаа юм.

Испанийн хөлбөмбөгийн мэргэжилтэн Жон Карлин ярьж байна: Барселонагийн фэнүүдээс өрсөлдөгч нарынхаа ямар тоглогчийг багтаа авбал хамгийн хурдан дасан зохицож тэдний стилийн тоглолт үзүүлэх вэ гэж асуух болгонд бүгд Өзил гэж хариулдаг. Хөлбөмбөгийн хувьд тэр маш түргэн сэтгэдэг, тэгээд үнэхээрийн төгс ур чадвартай. Бусад тоглогч нараас хамаагүй түргэн үйлдэл хийдэг тоглогч нарын нэг. Үнэхээрийн чадварлаг бөмбөг тогтоолтоороо тэр талбайг ажиглаж гоолын дамжуулалт өгч болох зайг олж харах хугацааг өөртөө гаргаж чаддаг. 

Перез бол маш их маягтай хүн. Урлагийн бүтээл цуглуулагч түүний хувьд Пикассо, Далигийн бүх зурагнуудыг өглөө гэхэд нэмээд Мирошийн зургийг авахаар санаархаж мэдэх л хүн. Юм цуглуулахын донтой ч гэж хэлж болохоор. Иско зах дээр гарч ирэнгүүт Перез түүнийг авахаар санаархсан. Уг нь тэдэнд Искогийн хэрэг тийм ч их байгаагүй боловч Реал авахгүй бол өөр хэн нэгэн гарч ирээд авчихна гэдгийг мэдэж байсан учраас авсан. 

Нэгэнт Иског авчихсан учраас түүнийг тоглуулах ёстой гэсэн дарамт Анчилотти дээр ирсэн. Хажууд нь Өзил гэсэн эцсийн бүтээгдэхүүн байсаар байтал тэр шүү дээ. Тэгээд эд нар дээр Бэйл, Лука Модрич гэсэн нөхдийг нэмээд өгөхөөр бүүр асуудал үүснэ. Хэн нэгнийг явуулах хэрэгтэй болно оо доо. 

Тэр хэн нэгэн нь Түрк цагаачийн хүү, Гэлзэнкирхэнд “сармагчны тор” гэж гэгддэг хашаатай хайрган талбай дээр тоглож өссөн Өзил болж таарлаа. Шалкэгийн академиар хүмүүжин гарч ирсэн Өзил Вэрдэр Брэмэн рүү 19 настайдаа 2008 оны 1-р сард очоод Уефагийн цомын финалд хүрэхэд нь туслав.

Өзилийн шигшээгийн дасгалжуулагч Ёахим Лөв:

Реал Мадрид Өзилийг зарах шийдвэр гаргасан нь үнэхээр ойлгомжгүй зүйл.

Англичууд түүнийг анх 2009 оны Европын 21 наснаас доошх аваргын тэмцээнээр харсан. Тэрээр Английг 4-0оор нам цохисон Германы багийн гол тоглогч байлаа.

Тор-Кристиан Карлсэн (15 жил Европын клубуудэд скаут хийсэн): Өзил 17 настайгаасаа л хамаг скаутуудын сэтгэлийг хөдөлгөдөг байсан. Тэгэхдээ тэр тэмцээн түүний хувьд жинхэнэ тэсрэлт болсон л доо. Тэр үнэхээр гайхалтай байсан учраас хүмүүсийн санаанд тод үлдсэн. Түүнтэй тоглож байсан Германы хүүхдүүд үнэхээр тасарчихсан байсан бөгөөд бүгдээрээ л Шигшээ баг руугаа суга суга дэвшицгээсэн. 

Шигшээгийн хувьд ч гэсэн тэрээр дороо нэрд гарсан. 2010 оны Дэлхийн Аваргаар Английг 4-1, Аргентиныг 4-0 харьцаагаар устгахад гол тоглогч байсан нь түүнийг ФИФА-гийн бэлгэдлийн шигшээ, Реалын бүрэлдэхүүнд орох боломжийг олгожээ. Роналдод гоолын дамжуулалт өгч, Барсаг түлхэн аваргын суудалд Реалыг залахаас бусад үедээ Өзил даруухан, Мадридын оддын замналаас холуур амьдарч байлаа. Лалын шашинтай тэрээр тоглолт болгоны эхэнд Коран судраас эш татаж, Рамаданы үеэр аль болох боломжоороо мацаг барьдаг. 

Арсеналд түүнийг шигшээ багийн анд Пэр Мертезакер, Лукас Подолски хоёр, мөн түүнийг авахын тулд клубын рекорд үнэ санал болгосон Германаар ярьдаг менежер хүлээн авч байна. 

Өзил Арсэн Вэнгэрийн өөрт нь үзүүлж байгаа итгэл түүнийг наашаа ирэхэд хэрэг болсон гэж хэлсэн бол Карлины ярьж байгаагаар өөрийгөө хүнд хэрэгтэй гэж мэдрэхийг хүсч байгаа тоглогчид Эмирэйтс яг сайхан тохирох юм байна.

Түүнд эргэлзэх ганц зүйл гэвэл заримдаа тоглолтоос алга болчихдог. Тэр менежерээс их хайр мэдрэхийг хүсдэг. Тэр маш үзэсгэлэнтэй боловч хэврэг цэцэг шиг. Гэхдээ түүнийг их асарч тордох юм бол юуг ч хийж чадна. 

Өзилийн наймаанд шинэ багийнхан нь үнэхээр баяртай хандаж байна. Подолски, Санти Кацорла, Жак Вилшэр, Аарон Рамси нар багийнхаа шинэ гишүүний талаар баяртайгаар твитлэсэн бол клубын онлайн дэлгүүрт өмсгөлийн худалдаа энгийн үеийнхээс 12 дахин илүү эрчимжсэн байна.

Карлсен Өзилийг Лондончуудын хувьд гайхалтай сайн тохирох тоглогч гэж үзэж байгаа бөгөөд хэтэрхий их итгэл хүлээлгээд тоглогчийг дарамтанд оруулах вий хэмээн санаа зовж байна.

Өзилийн тоглолтыг тун тансаг нарийн, зөн билэг, бүтээлч гэсэн үгүүдээр тодорхойлно. Тиймээс Арсеналын хэв маяг бол түүний авъяас чадварт төгс тохирно. Тэгэхдээ түүнийг хэсэг харзнах хэрэгтэй. Яагаад гэвэл Английн хөлбөмбөг бол түүний мэддэгээс тэс ондоо. Тоглогч нар хамаагүй ширүүн, Испанид байдгаас бага зай гаргаж тоглоно. Энэ улиралд Премьер Лигт шинээр элссэн олон довтолгооны хагасууд байна. Челсигийн Виллиан, Ман Ситигийн Стеван Ёветич, Спурсын Эрик Ламела гэх мэт. Эдгээр тоглогч нараас илүү гэдгээ баталж чадах эсэхийг зөвхөн цаг хугацаа л харуулна. 

Мадридад түүнийг алдсандаа гашуудаж байна. Арсеналд бол аль хэдийн хайрлагдаад эхэлсэн. Өзилийн хувьд ч хийх ажил их байна даа.

Бантагнасан: Цогоо
Эх сурвалж: БиБиСи

ХАМГИЙН ГАЙХАМШИГТАЙ МӨЧ (Ник Хорнбигийн Fever Pitch зохиолоос)

ХАМГИЙН ГАЙХАМШИГТАЙ МӨЧ
Ливерпүүл – Арсенал, 26.5.89

Миний хөлбөмбөг үзэж эхэлснээс хойшх 23 улирлын турш ердөө долоохон баг Дээд Дивизионы түрүүг авч байсан нь Лийдс Юнайтед, Эвэртон, Арсенал, Дерби Каунти, Ноттингэм Форэст, Астон Вилла, тэгээд арван нэгэн удаа Ливерпүүл. Эхний таван жилд нь л гэхэд таван өөр баг түрүүлсэн нь Лигт ерөөсөө тэгээд тойроод түрүүлээд явж байдаг, харин жаахан хүлээх хэрэгтэй юм байна гэсэн ойлголтыг надад төрүүлж орхисон юм. Гэтэл далаад он дуусаад наяад он үргэлжилж эхлэхэд Арсенал миний амьд яваа насанд хэзээ ч түрүүлэхгүй байж мэдэх юм гэсэн айдас төрж эхлэв. Яахав мэдээж уншигдаж байгаа шигээ уянгын халилтай юм ч биш л дээ.

Зургаан жилийн дотор гурав дахь түрүүгээ 1959 онд тэмдэглэж байсан Волвэсийн фэнүүд ирэх гучин жилийн ихэнхийг нь Хоёр болон Гуравдугаар Дивизионд өнгөрүүлнэ чинээ санаагүй л байх, харин 1968 онд дөч орчим насандаа Манчестер Ситигийн түрүүг тэмдэглэж байсан фэнүүд одоо 70 гарч яваа байж таарна.

Ихэнх фэнүүдийн адилаар миний үзсэн тоглолтуудын дийлэнх нь лигийн тоглолтууд. Ер нь тэгээд зул сарын баяр өнгөрөөгөөд Арсеналын түрүүлэх сонирхол багасчихдаг ч доод лиг рүү унахгүй нь бас тодорхой болдог тул эдгээр тоглолтуудын тал орчим хувь нь спортын сэтгүүлчдийн хэлдгээр ямар ч ач холбогдолгүй тоглолтууд болж таарч байгаа юм. Тоглолтын үр дүнг хараад хумсаа, хуруугаа мэрэхгүй, гунигтай царай гаргахгүй, Ливерпүүлийнхэн яаж байгааг сонсох гэж чихээ халцартал радионд наалдахгүй, нүдээ бүлтийлгэж, чихээ дэлдийтэл баярлахгүй гэсэн үг л дээ. Тоглолтод ач холбогдол оруулдаг ганц зүйл бол Дээд Дивизионы хүснэгт биш харин чиний сэтгэл хөдлөл байдаг.

Энэ мэдрэмжийг арав гаран жил мэдрээд ирэхээр лигийн түрүү гэдэг зүйл яг л Бурхан гэж байдаг эсвэл байдаггүй гэдэг шиг их эргэлзээтэй асуудал болж хувирдаг. Мэдээж байж болох магадлалыг нь онолын хувьд хүлээж зөвшөөрөх бөгөөд түүнд эргэлзээгүй итгэж, найддаг хөөрхий гэнэн хүмүүсийг сэтгэлийг хүндэлж харьцана. 1975-аас 1989 оны хооронд би итгэдэггүй байлаа. Улирал болгоны эхээр заримдаа дундуур нь би найддаг байлаа, ялангуяа 86/87 оны улиралд найм, есөн долоо хоног тэргүүлж байх үед би бүр бараг үл итгэгчийнхээ байрнаас хазайх дөхсөн шүү. Гэвч чин зүрхнийхээ мухарт би энэ явдал хэзээ ч биеллээ олохгүй, яг л чамайг хөгшрөөд үхэхээс наана эрдэмтэд мөнх наслах нууцийг нээж чадахгүй гэдэг шиг.

Арсенал лигт түрүү авч байснаас хойш 18 жилийн дараа 1989 онд Арсенал түрүүлж чадаж болох юм гэдэгт дурамжхан бөгөөд мулгуугаар өөрийгөө итгүүлчихлээ. Тэд нар Дээд Дивизионыг нэгдүгээр сараас тувдугаар сар хүртэл тэргүүлэв. Хилсборогийн асуудлаас болж сунжирсан улирлын сүүлийн бүтэн долоо хоногт гуравхан тоглолт тоглох үлдсэн байх үед удаах байрны Ливерпүүлээс 5 оноогоор илүү байсан юм. Ливерпүүл нэг тоглолтоор илүү байсан ч Хилсборогийн эмгэнэлт явдал, тэндээс авсан үзэгчид, тоглогчдийн цочролоос болоод байнга хожоод байж чадахгүй гэсэн нийтлэг ойлголт гадуур их байлаа. Арсеналын үлдсэн гурван тоглолтын хоёр нь өөрийн талбай дээр сул багуудын эсрэг харин сүүлийнх нь Ливерпүүлийн талбай дээр.

Хожмын Үеийн Лигийн Түрүүнд Итгэгчдийн Сүмийн гишүүн болов уу үгүй юу Арсенал гамшиг тарьж орхив. Өөрийн талбай дээр Дербид шившигтэйгээр хожигдсоноо, Хайберид болж байгаа сүүлийн тоглолтдоо Вимблдонд хоёр ч удаа тэргүүллээ алдаж 2-2оор тэнцэж байгаа юм. Улирлын нээлтэн дээр 5-1ээр хожиж байсан багтайгаа шүү дээ. Дербитэй хийсэн тоглолтын дараа би хамтран амьдрагчтайгаа аяга цайнаас болж айхтар ширүүн маргалдаж байсан бол Вимблдоны дараа миний уур дуусч ердөө л чимээгүй цөхрөл үлдсэн байв. Би амьдралдаа анх удаа савангийн дууриуд дээр гардаг дурлалд зүрхээ шархлуулчихаад алдаагаа дахин давтахгүйг хичээж байгаа бүсгүйчүүдийн зовлонг ойлгож эхэллээ. Ерөөсөө л сонголтоо зөв хийх тухай асуудал байсан юм байна. Өөрийгөө хямгадаад, тоохгүй сууж байхын оронд өөрийгөө цэлийтэл нээгээд өгчихөж. Дахин хэзээ ч ийм байдлыг давтуулахгүй. Тэнэг байснаа сая мэдлээ. Түрүүлэхийн даваан дээр ирчихээд өөрсдөөсөө болж бүтэлгүйтсэнд урам хугарсан сэтгэл минь олон жилийн турш шаналж явах болно гэдгийг бас ойлгов.

Тэгэхдээ хамаг найдвар хараахан бүрмөсөн тасарчихаагүй. Ливерпүүл талбай дээрээ Вэстхам бас манайхыг хүлээж авч тоглох ёстой. Хоёр багийн байдал их ойролцоо байгаа болохоор хожихын тулд бас л тоо бодох хэрэгтэй байв. Ливерпүүл Вэстхамыг хожихдоо оруулсан гоолын тооны ядаж хагасыг нь Арсенал хийж байж түрүүлнэ. Тодруулбал Ливерпүүл Вэстхамыг 2-0оор хожвол бид тэднийг 1-0оор хожих ёстой. Харин Ливерпүүл 5-1ээр хожсоноор бид заавал хоёр гоолын зөрүүтэй хожих ёстой болов. “АРСЕНАЛЧУУД АА, ТА НАР ЗАЛБИРААД Ч ХЭРЭГГҮЙ!” гэсэн бичиг Дэйли Миррор сонины хуудсан дээр томоос том хэвлэгдэн гарч билээ.

Би Анфильд руу яваагүй юм. Уг нь анх товлосон үедээ бол ингэж өндөр хэмжээнд хүрэлгүйгээр явагдах учиртай байсан энэ тоглолтоор лигийн түрүү хаашаа чиглэхийг шийдэх болсон нь мэдэгдэх үед тасалбарын үнэр ч байхгүй болсон байлаа. Өглөө босоод Хайбүри рүү очиж шинэ өмсгөл худалдаж авлаа. Зурагтын өмнө тэрнийг өмсөж суулаа гээд багийнханд маань сүртэй сэтгэл санааны дэмжлэг болохгүй нь тодорхой ч гэсэн ямар нэгэн юм хийх хэрэгтэй мэт санагдсанаас болоод л тэр. Ядаж миний сэтгэлийг өргөх юм даа. Үд дээр тоглолт эхлэхээс бараг найман цагийн өмнө манай цэнгэлдэхийн эргэн тойронд их хэмжээний машинууд цугларчихсан байлаа. Харих замдаа зөрж өнгөрч байгаа бүх хүмүүст амжилт хүссээр явав. Тэр хүмүүсийн энэ сайхан Тавдугаар сарын өглөө харуулж байгаа эерэг хандлага (“3-1”, “Ёстой төвөггүй 2-0”, бүүр “4-0” гэж хүртэл сонсогдож байгаа юм) нь намайг тэдний өмнөөс сэтгэл зовниход хүргэж байлаа, Анфильдэд хожигдох гэж байгаа биш Соммэ дэх үхлийн тулааны талбар луу явж байгаа мэт тэднийг өрөвдөж байв.

Үдээс хойш ажилдаа очоод үхэх гэж байгаа мэт дотор муухайрч суусаар арай гэж тараад Арсенал дэмждэг найзынх руугаа хөлбөмбөгөө үзэхээр очив. Цэнгэлдэхийн Хойд Энгэрийн харалдаа гэр нь байдаг юм. Тэр оройны бүх юм үнэхээр дурсамжтай байлаа. Тоглогч нар талбай дээр гарч ирээд Коп өөд алхан фэнүүдтэйгээ мэндчилж, цэцэг тараахаас эхлээд л. Тоглолт эхлэхэд л Арсеналчууд тэмцэлгүйгээр бууж өгөхгүй нь тодорхой болов. Тоглогч нарынхаа биеэ авч яваа байдал, нүүрний хувирлыг хараад мэддэг болсноо ойлгож, тоглогч нэг бүрийг хайрлаж байлаа. Мэрсоны завсартай шүдтэй инээмсэглэл, хүүхдийнхэрхүү ноолорсон үс, Адамсын өөрийн сул талаа халхлах гэсэн эршүүд бөгөөд сэтгэл булаам оролдлогууд, Рокастлын хээнцэр тоглолт, Смитийн хичээнгүй тоглолт... Түрүүлэх шахаад алдлаа гэхэд би тэднийг асуудалгүй уучлахаар байлаа. Залуу бүрэлдэхүүн гэхэд үнэхээр сайхан улирал өнгөрүүлсэн юм чинь дэмжигч хүний хувьд өөр юу хүсэх билээ?

Хоёрдугаар хагасын дөнгөж эхэнд гоол хийчихээр нь би их баярласан. Цаг дуусахаас 10 минутын өмнө Томас үнэхээр сайхан боломжийн Гроббелаар луу шууд өшиглөж орхиход бас л баярласан. Гэхдээ л Ливерпүүл улам ширүүсч боломжуудыг ээлж дараалан үүсгэсээр талбайн булан дээрх цаг 90 минут өнгөрснийг зааж эхлэх үед би багийнхнаа зүтгэл үзүүлснийх нь төлөө инээмсэглэлээр шагнахаар зэхэж байв. “Арсенал лигийн түрүүгээ алдахаар бол өчнөөн долоо хоног тэргүүлж байсныхаа төлөө өнөөдрийг ядаж хожлоор дуусгах юм бол үнэхээр л шударга хэрэг болох байх даа” гэж тайлбарлагч Дэвид Плитийг хэлж байхад Кэвин Ричардсон гэмтлээ эмчлүүлж, цаана нь Копууд баяраа тэмдэглэж байв. “Нэр төрийн хожил төдий гээд чамлангуй л байх байх даа” гэж тайлбарлагч Брайн Мур хариулж байсан юм. Бидний хувьд үнэхээр чамлалттай нэр төрийн хожил. Ричардсон арай гэж нэг юм бослоо, цаг 92 минут өнгөрчихсөн, торгуулийн талбайд Жон Барнс дээр такл хийж хүртэл үзэв. Лукич бөмбөгийг Диксон руу өнхрүүллээ, Диксон мэдээж Смит рүү, харин Смитийн гайхамшигтай өлгөсөн дамжуулалт... гэнэт улирлын сүүлийн тоглолтын сүүлийн минутанд Томас дундуур нэвт гараад ирлээ, гав ганцаараа, Арсеналд аваргын титэм авч өгөх алтан боломж. “It’s up for grabs now!” (Одоо боломж гарлаа!) хэмээн Брайн Мур орилж байх тэр үед хүртэл “Бурхан минь, Майклыг гоол оруулахад туслаач, Майкл минь битгий л алдаарай” гэж залбирахын оронд сүүлийн үед амссан гашуун туршлагуудаасаа болоод ядаж л хамгийн сүүлийн мөчид боломж гаргаад хожих шахлаа шүү гэсэн юм бодож өөрийгөө барьж суулаа. Нэг хартал нөгөөх чинь агаарт эргэлдэж байв, би ч газар дээр тэрий хадахад өрөөнд байсан бүх хүн миний дээр бүчлээ. Арван найман жил, бүхнийг мартлаа.

Иймэрхүү мөчүүдийг юутай ч зүйрлэмээр юм бэ дээ? Пит Дэвисийн 1990 оны ДАШТ-ий талаар бичсэн нэг ном дээр тоглогч нар гоол хийхийг зүйрлэж тайлбар хийхдээ секстэй зүйрлэсэн байдаг тухай тэрээр бичсэн байдаг. Жирийн үед бол тэрнийг би анзаараад байгаа юм. Жишээ хэлэх юм бол 1990 оны 12 сард талбай дээрээ Манчестер Юнайтедад 6-2оор хожигдсоноос хойш яг 4 хоногийн дараа Ливерпүүлийг 3-0оор хожиход Смит 3 дахь гоолоо хийхэд үнэхээр гайхалтай санагдаж билээ. Дөрөв, таван жилийн дараа Норвичийн талбай дээр тоглолтын турш хожигдож байгаад 16 минутын дотор 4 гоол хийхэд сексийн үед төрдөг нөгөө ертөнцийн гэмээр мэдрэмж төрж байсан.

Дур ханахаар зүйрлэж ярихад нэг асуудал байна л даа. Мэдээж дур ханахын сайхныг хүн болгон мэдэх хэдий ч энэ бол хүн болгоны мэдэх, дахин дахин мэдэрч болох (багаасаа зөв хооллож байсан бол ганц хоёр цаг болоод л дахиад мэдрэх боломжтой), ялангуяа эрчүүдийн хувьд бол секс хийж эхэлсэн л бол мэдрэх нь тодорхой мэдрэмж шүү дээ. Яахав магадгүй та 18 жилийн турш секс хийгээгүй, дахиад 18 жил ч хийхгүй нь дээ гээд сэтгэлээр уначихсан байж байтал гэнэт хаа нэгтэйгээс боломж гарч ирэх юм бол Анфильдэд болсон тэр гайхамшигтай ойролцоо зүйлийг мэдэрч болох юм.

Секс мэдээж хөлбөмбөг үзэхээс (гоолгүй тэнцээ, хиймэл отон, цомын гуниг гэж байхгүйгээс гадна чи даарахгүй) илүү сайхан ажил гэдэг нь тодорхой боловч түүнээс авдаг сэтгэл ханамжийг сүүлийн мөчид гоол хийж Лигийн аварга болж байгаа амьдралд ганц тохиох мөчтэй зүйрлэшгүй юм даа.

Хүмүүсийн амьдралын хамгийн нандин мөч гэж хэлж байгаа бүх мөчүүдийг үүнтэй зүйрлэхээргүй юм гэж би боддог. Жирэмсэн эхийн амаржих үнэхээр гайхамшигтай мөч байж магадгүй, тэгэхдээ л нөгөө гэнэтийн гэх зүйл байхгүй болчихно, тэгээд ч хэтэрхий удаан үргэлжилнэ. Хувь хүний зорилгодоо хүрч тушаал дэвших, шагнал авах зэргийг зүйрлэж болох боловч эцсийн мөчид болсон бас та өөрөө яаж ч нөлөөлж чадахгүй гэсэн үзүүлэлтийг хангахгүй байх? Асар их мөнгө хожихтой зүйрлэх гэхээр их хэмжээний мөнгө гэнгүүт бүүр өөр төрлийн сэтгэл зүй болоод явчихна. Тэгээд тэрний төлөө ард нийтээрээ баярлахгүй шүү дээ.

Тэгэхээр ерөөсөө энэ мэдрэмжийг зүйрлэх өөр юу ч байхгүй болж таарч байгаа юм. Би боломжтой бүх хувилбаруудыг тооччихлоо. Бүхэл бүтэн хорин жилийн турш тасралтгүй хүсэн тачаадаж ирсэн өөр зүйлийг санах гээд чадахгүй юм (тэгээд ч хорин жил өөр юунд тэгж тачаадах билээ дээ?), бас балчир хөвгүүн байхдаа ч, эрийн цээнд хүрсэн хойноо ч адилхан хүсч байсан өөр юу ч байхгүй. Тиймээс спорттой холбоотой зүйлийг өөрийн хамгийн аз жаргалтай мөч хэмээн зарлаж байгаа хүмүүсийг ойлгож өршөөхийг хичээгээрэй. Бидний төсөөлөл хязгаарлагдмал биш, амьдрал маань ч тийм бачуурмаар гунигтай байдаггүй, зүгээр л бодит амьдрал өнгөгүй, нэгэн хэвийн бөгөөд санаандгүй галзуурмаар тохиолдол гарах магадлал тун багатай байдаг.

За тэгээд шүглийн дуу тасхийж тоглолтыг дуусгахад (миний зүрхийг зогсоох шахсан нэг мөч: Томас Лукич руу хойш дамжуулахад цаадах нь маш тайван авсан боловч надад таалагдаагүй) би гадагшаа Блаксток гудамж руу үсрэн гарч онгоц болон гүйж байгаа жаал хүү шиг л гараа алдлан нисч эхэллээ. Үүдэн дээрээ зогсож байсан хижээл насны авгайчууд намайг эгээтэй л Майкл Томас өөрөө нисч яваа мэт дэмжин алга ташиж, солиорлын ирмэгт тулж оюун ухаанаа бүрэн гээснийг нүднээс минь анзаарсан дэлгүүрийн худалдагч надад оргилуун дарс хүчээр зарсан байсныг бүүр түүрхэн санаж байна. Эргэн тойрон дахь баарнууд, айлууд гээд зүсэн зүйлийн газруудаас хүмүүсийн уухайлах дуу дуулдаж, цэнгэлдэх дээр туг дарцаг барьсан, тааралдсан хүмүүсээ тэвэрсэн, машин дээрээ сандайлсан фэнүүд, оройн мэдээнд энэхүү баяр хөөрийг оруулах гэсэн телевизийн камертай хүмүүс цугларч, клубын ажилтнууд цонхоороо шагайн бидэн рүү даллаж баяр хүргэж байх тэрхэн мөчид би Анфильдэд биш энд байж гэрийн маань гадаа өрнөсөн энэ их баяр цэнгэлээс хуваалцах завшаан таарсанд тун их баярлаж байлаа. Хорин нэгэн жил Арсеналыг дэмжиж байхдаа, анхны дабл хийсэн жил цөөхөн тоглолт үзсэн болохоор өөрийгөө баярлах эрхгүй гэж үзэж байсан бол энэ удаа би ажлаа хангалттай хийсэн, өчнөөн олон жилийн нөр их зүтгэлийн дараа би энэ баяраас хуваалцах эрхтэй.

Болсон явдал Ютүб дээр:

Зохиолоор хийсэн киноны оргил үе: 

Үндсэн сайтын түүхийн буланд: Их буучдын гайхамшигт мөчүүд №2

Бантагнасан: Цогоо 
Эх сурвалж: Fever Pitch: A Fan's Life, 
ISBN: 978-0-241-95019-7